متخصص بیماریهای عفونی و فلوشیپ ایدز در گفتگو با بشارت یزد:
ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی، نوعی بیماری است که با ورود ویروس و حمله به دستگاه ایمنی، توسط ویروس نقص ایمنی در انسان ایجاد می شود. ایدز یک بیماری عفونی است که میتواند کیفیت زندگی فرد و اطرافیان وی را کاهش دهد. این بیماری یک دوره طولانی موسوم به « دوره نهفتگی » بدون علائم خاص دارد و تاکنون برای درمان آن راه موثری شناخته نشده است. لذا در گزارش حاضر تلاش شده تا به بهانه اول دسامبر که به عنوان روز جهانی ایدز شناخته میشود، دلایل شیوع این بیماری و راهکارهای جلوگیری از انتقال و کنترل آن مورد بررسی قرار گیرد.
مسعوده مجاهد، متخصص بیماریهای عفونی و تبدار و فلوشیپ Hiv-aids از دانشگاه تهران در گفتگو با بشارت یزد با بیان این مطلب که بیماری Hiv ، ویروسی است که وقتی وارد خون شده و میتواند با شرایطی تبدیل به DNA نیز بشود، اظهار کرد: راههای انتقال این ویروس عبارتند از آمیزش جنسی، تزریق مواد مخدر، انتقال از مادر به نوزاد و همچنین از طریق فرآوردههای خونی که دربیمارستانها استفاده میشود. البته از راه فرآوردههای خونی احتمال انتقال ویروس بسیار کم است، زیرا قبل از استفاده این فرآوردهها در بدن بیمار از طریق آزمایشات متعدد، سلامت خون در بیمارستان تایید میشود، همچنین از انتقال از طریق مادر به نوزاد نیز مال انتقال، بسیار کاهش یافته زیرا مادران در طول دوران بارداری مورد آزمایشات و معاینات متعدد قرار می گیرند. اگر مادری در ارتباط با ابتلا به ایدز در شرایط خطر بالا (های ریسک) باشد، ممکن است این مسئله مربوط به خود مادر یا همسر وی باشد که باز مورد آزمایشات متعدد قرار گرفته و احتمال انتقال به نوزاد بسیار کاهش می یابد.
وی ادامه داد: انتقال ویروس ایدز از راه تزریق موادمخدر نیز در گذشته بسیار بالا بود، اما اکنون این احتمال کاهش یافته است. اما بیشترین روش انتقال این ویروس که قریب به 80 درصد انتقال ایدز را شامل می شود، از راه روابط پرخطر جنسی است. لذا بهترین طریق جلوگیری از انتقال ویروس نیز پرهیز از روابط پرخطر جنسی و استفاده از روشهای محافظتی برای کاهش احتمال ابتلا به این ویروس است.
آیا امکان درمان ایدز وجود دارد؟
وی با اشاره به اینکه درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، تصریح کرد: در واقع هنوز واکسنی برای این ویروس وجود ندارد و داروهایی که استفاده میشود، داروهایی است که مقدار ویروس را در خون فرد مبتلا، به صفر میرساند. این امر سبب میشود که احتمال انتقال ویروس از طریق این افراد نیز به صفر برسد و آنان میتوانند مانند افراد عادی ازدواج کنند، لذا فرزند یا همسر این افراد به ویروس مبتلا نخواهند شد.
این متخصص بیماریهای عفونی با تأکید بر اینکه زندگی عادی این افراد منوط به این است که داروها را مرتب استفاده کنند، تصریح کرد: حتی یک روز هم در مصرف دارو در فرد مبتلا به ایدز نباید متوقف شود، زیرا ممکن است بدن فرد نسبت به داروی مورد استفاده مقاومت پیدا کرده و این مقاومت، باعث افزایش میزان ویروس در خون فرد مبتلا شود و ز سوی دیگر اگر ویروس از طریق این فرد به فرد دیگری انتقال یابد، بدن فرد مبتلا شده نیز ممکن است نسبت به داروی مذکور مقاومت پیدا کند، لذا باید داروها حتماً به صورت منظم استفاده شود، زیرا اگرچه میزان ویروس در خون به صفر می رسد، اما ویروس همچنان در بافتهای جسم فرد مبتلا باقی میماند. در واقع چنانچه فرد به صورت خودسرانه داروی خود را قطع کند، سبب میشود که ویروسی که در بافت وجود دارد، مجدداً به خون بازگشته و مقدار آن افزایش یابد. در ادامه سیستم ایمنی بدن نیز تضعیف شده و فرد مبتلا وارد مراحل بعدی بیماری و تشدید آن میشود.
مجاهد با بیان اینکه شایعترین راه انتقال این ویروس از طریق روابط جنسی بعضاً غیرمتعارف در جامعه اتفاق میافتد، تأکید کرد: اطلاع رسانی و آگاهی بخشی در این زمینه به افراد و خصوصاً نسل جوان بسیار حائز اهمیت است، در واقع ضمن پرهیز از روابط جنسی غیرمتعارف باید توجه داشت که استفاده از روشهای محافظتی (بریرها) در رابطه بسیار مهم است، زیرا استفاده از این روشها میتواند تا حدود 95 درصد از انتقال ویروس و ابتلا به این بیماری جلوگیری کند. همچنین افراد دارای ابتلا به اعتیاد نیز باید توجه داشته باشند که به هیچ عنوان نباید از وسایل تزریق مشترک استفاده کنند.
آیا احتمال انتقال ویروس از طریق وسایل دندانپزشکی یا آرایشگاه وجود دارد؟
وی با بیان اینکه گاهی در خصوص وسایلی که در آرایشگاه برای انجام خدماتی مانند آرایش دائم استفاده میشود یا وسایل مورد استفاده در دندانپزشکی نیز شبهه انتقال ویروس به وجود میآید، گفت: انتقال ویروس Hiv فقط از طریق انتقال خون تازه به بدن صورت میگیرد و این ویروس صرفاً به مدت 20 دقیقه در خارج از بدن زنده میماند، لذا در دندانپزشکی که وسایل مورد استفاده برای بیماران تغییر مییابد، احتمال انتقال بسیار کم است.
همچنین خوشبختانه پزشکان در این زمینه آگاه هستند و نسبت به استریل وسایل اهتمام دارند، در آرایشگاهها نیز نباید از وسایل مشترک استفاده شود، زیرا این ویروس زمانی انتقال مییابد که مستقیماً سوزن تتو از فرد مبتلا در بدن فرد دیگر مورد استفاده قرارگیرد. همچنین در خصوص سرنگهایی که ممکن است در برخی اماکن عمومی مانند پارکها مشاهده میشود، این سرنگها ممکن است قبلا توسط افراد دچار اعتیاد مورد استفاده قرار گرفته باشد، زمانی این سرنگها میتوانند ویروس ایدز را منتقل کند که پیستون سرنگ موجود بوده و در داخل پیستون خون تازه وجود داشته باشد، زیرا ویروس داخل خون خشک شده پس از 20 دقیقه از بین خواهد رفت.
مجاهد، با بیان این مطلب که فرآوردههای خونی در بیمارستانها مورد آزمایش قرار گرفته و کاملاً کنترل میشود، گفت: لذا نگرانی از بابت انتقال این ویروس از طریق فرآوردههای خونی نیز در این مراکز درمانی وجود ندارد.
