اسماعیل دهستانی*
یزد سرزمین آسانی نبوده است، اقلیم سخت، کمآبی، فاصله از منابع طبیعی و دورههای طولانی خشکسالی، میتوانست این سرزمین را به جغرافیایی شکننده تبدیل کند؛ اما چنین نشد. یزد ماند، رشد کرد و به یکی از نمونههای ماندگار سازگاری و پایداری در ایران تبدیل شد.
پرسش اینجاست؛ چه چیزی یزد را حفظ کرد؟
پاسخ را باید فراتر از سازهها و میراث تاریخی جستوجو کرد. آنچه یزد را پایدار نگه داشت، سرمایه اجتماعی آن بود؛ سنت وقف و نیکوکاری، حضور خیرین، اعتماد میان مردم، مسئولیتپذیری اجتماعی، پیوند محلهها، نقش خانوادهها و مشارکت مردمی در حل مسائل.
امروز نیز مفهوم تابآوری اجتماعی دقیقاً بر همین پایهها استوار است ،در ادبیات جدید حکمرانی، تابآوری فقط آمادگی برای بحران نیست؛ توان جامعه برای حفظ انسجام، اعتماد، امید و تداوم مسیر توسعه در شرایط دشوار است.
در جهانی که تهدیدها صرفا نظامی نیستند و میتوانند در قالب فشارهای اقتصادی، جنگ روایتها، نگرانیهای اجتماعی، تحولات فرهنگی و آسیبهای روانی ظاهر شوند، تقویت تابآوری اجتماعی به یکی از ارکان اصلی حکمرانی و امنیت پایدار تبدیل شده است.
یزد در این مسیر از یک مزیت مهم برخوردار است؛ این استان پیش از آنکه با بناها شناخته شود، با فرهنگ مشارکت شناخته میشود. تجربههای مردمی، شبکههای اجتماعی محلی، نهادهای داوطلبانه، هیئتها، خیرین و ظرفیتهای اجتماعی، بخشی از پشتوانه راهبردی استان به شمار میروند.
آینده تابآور یزد، در گرو تقویت همین سرمایههاست؛ اعتماد عمومی، گفتوگوی اجتماعی، مشارکت جوانان، حمایت از خانوادهها، ارتقای سواد رسانهای و میدان دادن به ظرفیتهای مردمی.
تابآوری اجتماعی، در نهایت، فقط عبور از سختیها نیست؛ توان ساختن آینده در دل دشواریهاست و یزد، قرنهاست این تجربه را زندگی کرده است.
* معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد
