رئیس دانشگاه یزد با تشریح جزئیات طرح «یزدانش» و ایجاد زیست‌بوم مشترک میان دانشگاه، صنعت، سرمایه و بازار:
بشارت یزد، سعیده درخش/ رئیس دانشگاه یزد با تشریح ابعاد و اهداف طرح «یزدانش»، مهاجرت نخبگان را یکی از چالش‌های مهم پیش روی استان دانست و تأکید کرد: یزد به همان اندازه که در تربیت نیروی انسانی توانمند و نخبه موفق بوده، باید برای حفظ این سرمایه‌ها و ایجاد زمینه فعالیت آنان نیز برنامه داشته باشد؛ هدفی که بدون شکل‌گیری یک زیست‌بوم واقعی میان دانشگاه، صنعت، سرمایه‌گذار و بازار محقق نخواهد شد.
سیدحیدر میرفخرالدینی در نشست خبری با اشاره به سابقه علمی و آموزشی یزد و ظرفیت بالای نیروی انسانی استان گفت: وقتی از شهری نخبه‌پرور سخن می‌گوییم، باید به این پرسش نیز پاسخ دهیم که برای ماندن این نخبگان چه فرصت‌هایی ایجاد کرده‌ایم. صرف تربیت استعدادها کافی نیست و باید شرایطی فراهم شود که یک نیروی متخصص بتواند آینده علمی، شغلی و اقتصادی خود را در همین استان ببیند.
وی در عین حال مهاجرت را مسئله‌ای چندبعدی دانست و با اشاره به تغییرات جمعیتی در برخی مناطق استان اظهار کرد: توسعه اقتصادی باید در کنار ملاحظات اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی دیده شود؛ چراکه توسعه یک‌بعدی می‌تواند در بلندمدت پیامدهایی به همراه داشته باشد که جبران آن دشوار است.
«یزدانش» قرار نیست یک پروژه ساختمانی باشد
رئیس دانشگاه یزد در تشریح فلسفه شکل‌گیری یزدانش تأکید کرد که این طرح نباید به اختصاص زمین، احداث ساختمان یا ایجاد یک مجموعه اداری جدید تقلیل پیدا کند.
به گفته وی، هدف اصلی، شکل‌گیری یک اکوسیستم علمی، فناورانه و اقتصادی است که در آن دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های فناور، صنایع، سرمایه‌گذاران و بازار در کنار یکدیگر قرار گیرند و زنجیره‌ای از شکل‌گیری ایده تا تولید محصول و ورود آن به بازار ایجاد شود.
میرفخرالدینی با اشاره به بررسی نمونه‌های مختلف داخلی و خارجی گفت: تجربه‌های موفق نشان می‌دهد که چنین شهرها و مجموعه‌هایی زمانی می‌توانند به نتیجه برسند که در مجاورت ظرفیت‌های دانشگاهی و علمی شکل بگیرند و ارتباط روزمره و واقعی میان پژوهشگر، صنعتگر، سرمایه‌گذار و بازار برقرار باشد.
وی تأکید کرد: در یزدانش باید «خروجی» وجود داشته باشد؛ یعنی دانش و فناوری تولیدشده در دانشگاه نباید در مرحله مقاله، پایان‌نامه یا نمونه اولیه متوقف بماند، بلکه باید امکان توسعه، تجاری‌سازی، تولید و عرضه آن به بازار فراهم شود.
از آزمایشگاه تا بازار؛ حلقه‌ای که باید کامل شود
رئیس دانشگاه یزد یکی از چالش‌های موجود را فاصله میان تولید دانش و تبدیل آن به محصول اقتصادی دانست و گفت: دانشگاه می‌تواند دانش، ایده و فناوری تولید کند، اما برای رساندن یک محصول از مرحله ایده و نمونه اولیه به تولید انبوه و بازار، حضور بخش خصوصی، صنعت و سرمایه ضروری است.
وی افزود: اگر این اجزا در کنار یکدیگر قرار گیرند، شرکتی که به فناوری نیاز دارد به دانشگاه دسترسی خواهد داشت، پژوهشگر مسئله واقعی صنعت را خواهد شناخت و سرمایه‌گذار نیز می‌تواند روی محصولی سرمایه‌گذاری کند که امکان ورود به بازار دارد.
میرفخرالدینی تصریح کرد که یزدانش باید این حلقه مفقوده را تکمیل کند؛ به این معنا که محصول فناورانه علاوه بر ساخته شدن، مسیر مشخصی برای تجاری‌سازی و عرضه به بازار داشته باشد.
بخش خصوصی باید منفعت حضور در «یزدانش» را ببیند
رئیس دانشگاه یزد تأکید کرد که تحقق این پروژه صرفاً با بودجه و منابع دولتی امکان‌پذیر نیست و بخش خصوصی و صنایع باید از بازیگران اصلی آن باشند.
وی گفت: برای جذب سرمایه نمی‌توان فقط از سرمایه‌گذار انتظار مشارکت داشت؛ بلکه باید منافع مشروع او نیز دیده شود. سرمایه‌گذاری زمانی شکل می‌گیرد و استمرار پیدا می‌کند که در کنار حل مسئله دانشگاه، صنعت و جامعه، برای سرمایه‌گذار نیز دارای توجیه اقتصادی باشد.
میرفخرالدینی حضور شرکت‌ها و صنایع در کنار دانشگاه را فرصتی دوطرفه توصیف کرد و افزود: صنعت می‌تواند از دانش استادان، متخصصان و دانشجویان استفاده کند و دانشگاه نیز با مسائل واقعی صنعت روبه‌رو شود؛ در چنین ساختاری پژوهش از نیاز واقعی فاصله نمی‌گیرد.
رئیس دانشگاه یزد، استفاده مشترک از تجهیزات و زیرساخت‌های آزمایشگاهی را یکی دیگر از مزیت‌های شکل‌گیری چنین زیست‌بومی عنوان کرد.
وی با اشاره به هزینه بالای برخی تجهیزات تخصصی گفت: ممکن است دانشگاه دستگاهی بسیار گران‌قیمت در اختیار داشته باشد که تنها بخشی از زمان مورد استفاده قرار گیرد، در حالی که یک واحد صنعتی برای همان آزمایش ناچار به خرید تجهیزات یا پرداخت هزینه‌های سنگین باشد.
به گفته وی، عکس این وضعیت نیز وجود دارد و ممکن است صنعت تجهیزاتی در اختیار داشته باشد که دانشگاه به آن نیاز دارد، اما خرید مجدد آن برای دانشگاه اقتصادی و منطقی نباشد.
میرفخرالدینی با اشاره به اینکه برخی آزمایش‌های تخصصی حتی با هزینه‌های بالا در خارج از کشور انجام می‌شود، تأکید کرد: اگر بتوان خدمات و تجهیزات تخصصی مورد نیاز را در چنین مجموعه‌ای متمرکز و قابل دسترس کرد، علاوه بر کاهش هزینه‌ها، ارتباط صنعت و دانشگاه نیز عمق بیشتری پیدا می‌کند.
هوش مصنوعی در قلب برنامه‌های آینده
رئیس دانشگاه یزد، فناوری‌های نوین و به‌ویژه هوش مصنوعی را از محورهای مهم مورد توجه در یزدانش دانست و گفت بخش قابل توجهی از ظرفیت این مجموعه باید به حوزه‌هایی اختصاص یابد که اقتصاد و صنعت آینده را شکل می‌دهند.
وی در کنار هوش مصنوعی به ظرفیت‌های صنعتی و بومی یزد از جمله حوزه مواد، صنایع مختلف استان، صنایع دستی و گردشگری اشاره کرد و گفت می‌توان با اتصال این ظرفیت‌ها به فناوری، زمینه تولید محصولات و خدمات جدید و ورود آنها به بازار را فراهم کرد.
به گفته میرفخرالدینی، وجود مرکزی برای کمک به تجاری‌سازی محصولات می‌تواند یکی از اجزای مهم این اکوسیستم باشد تا فاصله میان «ساخت محصول» و «فروش محصول» کاهش پیدا کند.
«یزدانش» متعلق به دانشگاه یزد نیست
رئیس دانشگاه یزد بر یک نکته نیز تأکید ویژه داشت: یزدانش نباید پروژه یک دانشگاه تلقی شود.
وی گفت: این طرح باید بستری برای حضور همه دانشگاه‌ها، صنایع، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌ها و مجموعه‌های علمی و فناور استان باشد و نباید آن را به نام یا ظرفیت یک مجموعه خاص محدود کرد.
میرفخرالدینی تأکید کرد که هدف، کنار هم قرار دادن ظرفیت‌های علمی و صنعتی یزد و ایجاد یک ساختار مشترک است؛ ساختاری که بتواند مسائل امروز و آینده استان را شناسایی کرده و برای آنها راه‌حل تولید کند.
شهری که باید برای دهه‌های آینده طراحی شود
رئیس دانشگاه یزد خواستار نگاه بلندمدت به طراحی یزدانش شد و گفت چنین مجموعه‌ای را نمی‌توان تنها براساس نیازهای امروز طراحی کرد.
وی با اشاره به ضرورت آینده‌نگری در طراحی زیرساخت‌ها گفت: باید از امروز به نیازهای چند دهه آینده فکر کرد؛ موضوعاتی از فضای سبز و زیرساخت‌های عمومی و رفاهی گرفته تا آزمایشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های فناور و زیرساخت‌های تجاری‌سازی باید در طراحی مجموعه دیده شود.
به اعتقاد وی، اگر این پروژه از ابتدا با نگاه جامع و آینده‌نگر شکل بگیرد، می‌تواند به بستری پایدار برای توسعه علمی و اقتصادی یزد تبدیل شود.
استفاده از ظرفیت نخبگان
میرفخرالدینی در بخش دیگری از سخنان خود، مهاجرت نخبگان را بار دیگر مورد توجه قرار داد و گفت یزد از دیرباز یکی از استان‌های برخوردار از سرمایه انسانی توانمند بوده و موفقیت دانش‌آموزان و دانشجویان یزدی مؤید این ظرفیت است.
وی تأکید کرد: مسئله فقط تربیت نخبه نیست؛ باید برای این نیروها امکان فعالیت ایجاد شود تا فرد متخصص برای یافتن فرصت مناسب ناچار به ترک استان نباشد.
رئیس دانشگاه یزد همچنین استفاده از ظرفیت نخبگان یزدی خارج از استان و کشور را مورد تأکید قرار داد و گفت ارتباط با این افراد می‌تواند بخشی از ظرفیت علمی مورد نیاز استان را تأمین کند.
وی با اشاره به تجربه گفت‌وگو و همکاری با برخی از متخصصان خارج از کشور، از وجود زمینه برای توسعه این ارتباطات خبر داد و گفت دانشگاه به دنبال گسترش برنامه‌هایی است که امکان استفاده از ظرفیت این افراد در آموزش و فعالیت‌های علمی را فراهم کند.
دانشگاه یزد؛ ۱۴ هزار دانشجو و ۵۰۰ عضو هیئت علمی
میرفخرالدینی در ادامه به ظرفیت‌های دانشگاه یزد اشاره کرد و گفت: این دانشگاه دارای ۲۳۳ رشته و گرایش در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است و حدود ۱۴ هزار دانشجو و ۵۰۰ عضو هیئت علمی دارد که از این تعداد ۸۴ نفر در مرتبه استادی قرار دارند.
وی این حجم از سرمایه انسانی را ظرفیتی مهم برای استان دانست و گفت باید شرایطی فراهم شود تا جامعه و صنعت بیش از گذشته بتوانند از توان علمی دانشگاه استفاده کنند.
رئیس دانشگاه یزد همچنین با اشاره به وسعت حدود ۳۵۰ هکتاری دانشگاه و وجود نزدیک به ۱۲۰ هکتار فضای سبز در این مجموعه، تأکید کرد دانشگاه نباید فضایی جدا از جامعه تلقی شود و ظرفیت‌های آن باید بیش از گذشته در اختیار توسعه استان قرار گیرد.
دانشگاه فقط کلاس درس نیست
رئیس دانشگاه یزد در ادامه بر تغییر نگاه به آموزش دانشگاهی تأکید کرد و گفت: دانشگاه نباید صرفاً محل برگزاری کلاس باشد؛ دانشجو باید در کنار دانش تخصصی، مهارت، کار گروهی و تجربه حل مسئله را نیز بیاموزد تا پس از فارغ‌التحصیلی بتواند وارد محیط واقعی کار شود.
وی با اشاره به فعالیت ۵۸ انجمن علمی دانشجویی در دانشگاه یزد گفت برای این انجمن‌ها از ظرفیت استادان مشاور، به‌ویژه اعضای هیئت علمی جوان و باانگیزه، استفاده شده است.
میرفخرالدینی همچنین از فعالیت حدود ۱۰۰ تیم دانشجویی در تابستان خبر داد و گفت این تیم‌ها با سرپرستی استادان در پروژه‌های مختلف و فعالیت‌های عملی مشارکت داشتند و تجربه حاصل از اجرای این برنامه مثبت بوده است.
وی فعالیت انجمن‌ها و تشکل‌های مختلف دانشجویی را نیز بخشی از فرآیند رشد دانشجو دانست و تأکید کرد دانشگاه باید فرصت کسب تجربه در حوزه‌های مختلف را برای دانشجویان فراهم کند.
۴۰ درصد سرفصل‌ها متناسب با نیاز صنعت
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید رئیس دانشگاه یزد، انعطاف در ساختار آموزشی و نزدیک کردن محتوای دروس به نیازهای واقعی صنعت بود.
میرفخرالدینی گفت این اختیار فراهم شده است که دانشگاه بتواند متناسب با نیاز صنعت، تا ۴۰ درصد سرفصل برخی دروس را رأساً تدوین و به‌روزرسانی کند.
وی سرعت تحولات علمی و فناوری را دلیل اهمیت چنین اختیاری دانست و افزود: وقتی دانش با سرعت بالایی در حال تغییر است، نمی‌توان برای هر تغییر در محتوای آموزشی وارد فرآیندهای طولانی شد.
رئیس دانشگاه یزد همچنین استفاده از متخصصان و استادان خبره صنعت در فرآیند آموزش را یکی دیگر از راه‌های نزدیک کردن دانشگاه به محیط واقعی کسب‌وکار و تولید عنوان کرد.
ظرفیت بین‌المللی دانشگاه؛ کیفیت رقابتی با هزینه کمتر
میرفخرالدینی همچنین بر استفاده از ظرفیت دانشگاه یزد در عرصه بین‌المللی تأکید کرد و گفت دانشگاه در برخی حوزه‌ها از توان علمی و آموزشی قابل رقابت برخوردار است و می‌تواند خدمات علمی و پژوهشی را با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر ارائه کند.
وی توسعه دوره‌های بین‌المللی، آموزش‌های مجازی و دوره‌های انگلیسی‌زبان را از مسیرهای مورد توجه دانشگاه عنوان کرد و گفت این برنامه‌ها باید به‌تدریج توسعه پیدا کند.
تغییر سازوکار تغذیه دانشجویان
رئیس دانشگاه یزد در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تغذیه دانشجویان پرداخت و از تغییراتی در سازوکار این حوزه خبر داد.
وی گفت پس از سال‌ها، سازوکار جدیدی برای حوزه تغذیه دانشگاه‌ها در حال شکل‌گیری است که براساس آن نقش دولت و دستگاه‌های مرکزی در تأمین مالی و قراردادها تغییر خواهد کرد و دانشگاه بیشتر مسئولیت نظارت بر نحوه اجرا و کیفیت خدمات را برعهده خواهد داشت.
مقصد نهایی؛ تبدیل دانش به فرصت ماندن
میرفخرالدینی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که موفقیت طرح‌هایی مانند یزدانش را نباید با تعداد ساختمان‌ها، میزان زمین اختصاص‌یافته یا حجم سازه‌های ایجادشده سنجید.
به گفته رئیس دانشگاه یزد، معیار واقعی موفقیت آنجاست که دانشگاه بتواند مسئله‌ای از صنعت و جامعه را حل کند، فناوری را به محصول و محصول را به بازار برساند و برای نیروی متخصص فرصت فعالیت و پیشرفت ایجاد کند.
وی تحقق این هدف را نیازمند همگرایی دانشگاه‌ها، صنایع، بخش خصوصی، مراکز تحقیقاتی و مدیران استان دانست و نقش رسانه‌ها را نیز در تبیین این رویکرد و همراه کردن افکار عمومی مؤثر ارزیابی کرد.
