یک بیمار جان باخت؛ به گفته فاتحی‌نیا، بررسی‌ها نشان می‌دهد هیچ‌یک از مبتلایان، گوشت را از مراکز مجاز تهیه نکرده بودند
ابتلای ۱۱ نفر به تب خونریزی‌دهنده کریمه‌کنگو و جان‌باختن یک زن از ابتدای سال تاکنون در یزد، هشدار مدیرکل دامپزشکی استان درباره پیامدهای کشتار غیرمجاز را به یکی از محورهای اصلی نشست خبری روز ملی دامپزشکی تبدیل کرد. علی فاتحی‌نیا با تأکید بر خرید گوشت از مراکز مجاز و توجه به مهر و برچسب دامپزشکی، از تشدید بازرسی‌های عصر و شب و پلمب پنج مرکز عرضه به دلیل عرضه گوشت حاصل از کشتار غیرمجاز خبر داد.
به گزارش بشارت یزد ، علی فاتحی‌نیا در نشست خبری به مناسبت چهاردهم مهر، روز ملی دامپزشکی، حفاظت از جمعیت دامی، سلامت جامعه انسانی و محیط‌زیست را رسالت اصلی این مجموعه دانست و گفت: خدمات دامپزشکی از کوچک‌ترین واحدهای پرورش دام و طیور روستایی تا مجموعه‌های صنعتی بزرگ را دربرمی‌گیرد و نقش آن، علاوه بر پیشگیری از بیماری‌ها، در پایداری تولید و سلامت فرآورده‌های دامی تعیین‌کننده است.
رد پای کشتار غیرمجاز
مدیرکل دامپزشکی استان یزد با تشریح وضعیت تب خونریزی‌دهنده کریمه‌کنگو گفت: از ابتدای سال تاکنون ۱۱ مورد ابتلا در استان گزارش شده که تمامی این افراد بستری و تحت درمان قرار گرفته‌اند، اما یک زن جان خود را از دست داده است.
وی با اشاره به بررسی سوابق تماس مبتلایان افزود: چهار نفر از این بیماران پس از عید قربان شناسایی شدند و از افرادی بودند که به سفارش دیگران، خارج از کشتارگاه‌ها و قربانگاه‌های موقت تعیین‌شده، اقدام به ذبح دام کرده بودند.
فاتحی‌نیا تأکید کرد: طبق بررسی‌های انجام‌شده، هیچ‌یک از این ۱۱ نفر گوشت را از مراکز مجاز تهیه نکرده بودند. مراجعه به دامداری‌ها، باغ‌ها و محل‌های فاقد مجوز برای انتخاب و ذبح دام، با تصور ارزان‌تر یا باکیفیت‌تر بودن گوشت، می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد.
او با بیان اینکه دامپزشکی متولی قیمت‌گذاری گوشت نیست، اظهار کرد: ادعای کیفیت بالاتر گوشت حاصل از کشتار غیرمجاز، بدون نظارت بهداشتی قابل تأیید نیست. مهارت در ذبح و سلاخی، جای تخصص دامپزشکی در تشخیص بیماری و ارزیابی سلامت لاشه را نمی‌گیرد.
خطر پیش از پخت
فاتحی‌نیا با اشاره به احتمال تماس افراد با خون و ترشحات آلوده هنگام ذبح و آماده‌سازی گوشت گفت: نباید تصور کرد که پخت نهایی، تمام مخاطرات مراحل پیش از آن را برطرف می‌کند؛ تماس پرخطر ممکن است هنگام حمل، شست‌وشو یا خردکردن گوشت رخ دهد.
وی درباره زن جان‌باخته نیز توضیح داد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، این فرد سابقه حضور در دامداری یا گزش کنه نداشته و تماس او با گوشت، هنگام آماده‌سازی و خردکردن آن بوده است.
مدیرکل دامپزشکی یزد با تأکید بر اهمیت آگاهی‌بخشی و مراجعه به‌موقع برای بررسی علائم مشکوک، افزود: اطلاع‌دادن سابقه تماس با دام، ذبح یا گوشت حاصل از کشتار غیرمجاز به پزشک، در بررسی احتمال ابتلا اهمیت دارد.
به گفته وی، اگرچه در دو تا سه هفته منتهی به نشست، مورد تازه‌ای از این بیماری گزارش نشده بود، کاهش موارد ابتلا نباید به کم‌توجهی نسبت به پیشگیری منجر شود؛ به‌ویژه آنکه با آغاز فصل گرما و افزایش فعالیت کنه‌ها، خطر دوباره مطرح خواهد شد.
مهر سلامت لاشه
فاتحی‌نیا با اشاره به فعالیت ۹ کشتارگاه دام صنعتی و سنتی در استان گفت: در این مراکز، نظارت بهداشتی و شرعی انجام می‌شود و لاشه‌ها پیش از عرضه، مراحل بازرسی و نگهداری در سردخانه پیش‌سرد را طی می‌کنند.
وی توضیح داد: در چارچوب اقدامات پیشگیرانه، لاشه دام سبک و سنگین باید پیش از خروج از کشتارگاه، به مدت ۲۴ ساعت در دمای صفر تا چهار درجه سانتی‌گراد نگهداری شود و سپس با خودروهای سردخانه‌دار به مراکز عرضه انتقال یابد.
او مهر و برچسب دامپزشکی را شناسنامه لاشه توصیف کرد و افزود: مشخصات کشتارگاه و تاریخ‌های مربوط به کشتار و خروج از پیش‌سرد، امکان رهگیری محصول را فراهم می‌کند. شهروندان هنگام خرید باید به این مشخصات توجه کنند و موارد مشکوک یا عرضه گوشت فاقد نشان دامپزشکی را از طریق سامانه ۱۵۱۲ گزارش دهند.
پلمب پنج مرکز عرضه
مدیرکل دامپزشکی یزد از افزایش بازرسی‌ها در شیفت عصر و شب طی دو ماه گذشته خبر داد و گفت: در این بازدیدها مشخص شد برخی مراکز عرضه، در ساعات عصر و شب گوشت حاصل از کشتار غیرمجاز دریافت می‌کنند که در پی شناسایی تخلف و با دستور قضایی، پنج مرکز عرضه در استان پلمب شد.
وی با اشاره به محدودیت نیروی انسانی برای حضور دائمی در تمامی مراکز عرضه، مشارکت مردم را مکمل بازرسی‌ها دانست و اظهار کرد: گزارش شهروندان می‌تواند به شناسایی سریع‌تر تخلف کمک کند. بازرسی‌های مستمر انجام می‌شود، اما توجه خریداران به مهر و مشخصات لاشه نیز اهمیت دارد.
فاتحی‌نیا تأکید کرد: در برخورد با تخلفات، متناسب با نوع تخلف از تذکر و اخطار تا پیگیری قضایی استفاده می‌شود، اما در موضوع سلامت مردم مماشات نخواهیم کرد.
حذف ۱۶ تن از چرخه مصرف
فاتحی‌نیا در تشریح نظارت بر کشتارگاه‌های دام گفت: طی یک سال گذشته، کشتار ۲۷۷ هزار و ۲۸۵ رأس دام سبک در کشتارگاه‌های استان زیر نظر دامپزشکی انجام شده است.
وی افزود: در همین مدت، ۱۶ تن لاشه و بخش‌های غیرقابل مصرف دام، در جریان بازرسی‌های کشتارگاهی از چرخه مصرف انسانی خارج و معدوم شده است؛ محصولاتی که جلوگیری از ورود آن‌ها به بازار، یکی از نتایج مستقیم حضور ناظران دامپزشکی است.
او با بیان اینکه قضاوت درباره سلامت لاشه بر پایه بازرسی‌های پیش از کشتار، حین کشتار و پس از آن انجام می‌شود، توضیح داد: بسته به نوع ضایعه و تشخیص دامپزشک، ممکن است تمام لاشه، بخشی از آن یا برخی اندام‌های داخلی غیرقابل مصرف تشخیص داده شود. این ارزیابی تخصصی را نمی‌توان با مشاهده ظاهری خریدار یا فرد ذبح‌کننده جایگزین کرد.
نظارت بر میلیون‌ها قطعه طیور
مدیرکل دامپزشکی یزد با اشاره به فعالیت پنج کشتارگاه طیور در استان گفت: طی یک سال گذشته، ۱۴ میلیون و ۹۶۴ هزار و ۲۱۵ قطعه مرغ گوشتی در این مراکز کشتار شده و ۳۳ هزار و ۷۱۲ قطعه مرغ در جریان بازرسی‌ها ضبط و از ادامه مسیر عرضه خارج شده است.
به گفته وی، در همین مدت کشتار دو میلیون و ۶۳۶ هزار و ۹۶۷ قطعه بلدرچین، بیش از ۱۸۰ هزار قطعه بوقلمون و بیش از ۴۵ هزار قطعه مرغ تخم‌گذار نیز با نظارت دامپزشکی انجام شده است.
فاتحی‌نیا توسعه تنوع محصولات پروتئینی استان را وابسته به فراهم‌بودن بستر بهداشتی دانست و گفت: امروز عرضه انواع گوشت طیور و محصولات بسته‌بندی‌شده، در مقایسه با دهه‌های گذشته گسترش یافته و استمرار این ظرفیت، نیازمند نظارت بر مراحل تولید، کشتار، بسته‌بندی و توزیع است.
واکسیناسیون در خط مقدم
وی در بخش دیگری از این نشست، از واکسیناسیون بیش از پنج هزار و ۶۰۰ قلاده سگ صاحب‌دار علیه هاری در یک سال گذشته خبر داد و گفت: این اقدام با همکاری بخش دولتی و خصوصی و در راستای کنترل یکی از بیماری‌های مهم مشترک انسان و حیوان انجام شده است.
فاتحی‌نیا درباره مقابله با بروسلوز، عامل تب مالت، نیز اظهار کرد: در یک سال گذشته بیش از ۱۱۷ هزار رأس بره و بزغاله واکسینه شده‌اند که به گفته وی، بیش از ۹۵ درصد جمعیت هدف نابالغ را دربرمی‌گیرد. همچنین ۲۷۵ هزار رأس گوسفند بالغ تحت پوشش واکسیناسیون این بیماری قرار گرفته‌اند و واکسیناسیون در جمعیت گاو و گوساله نیز انجام شده است.
او از انجام بیش از ۲۴ هزار تست سل دامی و خون‌گیری از بیش از ۱۵ هزار رأس دام سنگین برای شناسایی بروسلوز خبر داد و افزود: دام‌های مثبت شناسایی‌شده در چارچوب برنامه‌های بهداشتی، برای کشتار هدایت شده‌اند.
مهار تب برفکی
مدیرکل دامپزشکی یزد، تب برفکی را از نگرانی‌های مهم حوزه دام در سال گذشته برشمرد و گفت: پس از ورود سویه جدید به کشور، تأمین واکسن متناسب و پوشش جمعیت دامی در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: مرحله جاری واکسیناسیون تب برفکی از ابتدای شهریور آغاز شده و تا پایان مهرماه در جمعیت دام سبک و سنگین استان ادامه دارد. طی یک سال گذشته نیز در چند مرحله، ۲۸۶ هزار نوبت واکسیناسیون دام سنگین و در دو مرحله بیش از یک میلیون نوبت واکسیناسیون دام سبک انجام شده است.
فاتحی‌نیا با توضیح اینکه این ارقام مجموع نوبت‌های واکسیناسیون است، نه تعداد دام‌های متمایز، جمعیت دام سبک استان را حدود ۶۰۰ هزار رأس اعلام کرد.
وی همچنین از واکسیناسیون رایگان ۴۱۷ هزار رأس دام سبک علیه طاعون نشخوارکنندگان کوچک خبر داد و گفت: کاهش گردش ویروس در دام‌های اهلی، به‌طور غیرمستقیم به حفاظت از حیات‌وحش نیز کمک می‌کند. در برنامه مقابله با آبله نیز ۳۹۷ هزار رأس گوسفند و ۲۷۷ هزار رأس بز واکسینه شده‌اند.
پشتوانه آزمایشگاهی نظارت
فاتحی‌نیا با اشاره به نقش آزمایشگاه در تشخیص بیماری‌ها و کنترل کیفیت فرآورده‌ها گفت: طی یک سال گذشته، ۲۲ هزار و ۷۹۸ مورد آزمایش سرولوژی دام و شش هزار و ۲۴۰ مورد آزمایش سرولوژی طیور انجام شده است.
وی ادامه داد: ۷۴۴ مورد آنالیز شیمیایی و کنترل کیفیت شیر، ۵۱۴ مورد آنالیز میکروبی و کنترل کیفیت شیر و فرآورده‌های خام دامی، ۱۱۴ مورد آزمایش سم‌شناسی و سه هزار و ۶۰۲ مورد آزمایش تشخیص مولکولی نیز از دیگر خدمات آزمایشگاهی این اداره‌کل بوده است.
او این خدمات را پشتوانه اقدامات میدانی دامپزشکی دانست و افزود: نمونه‌برداری در واحدهای تولیدی و بررسی آزمایشگاهی، حلقه‌ای از زنجیره مراقبت است که به شناسایی بیماری و تصمیم‌گیری بهداشتی کمک می‌کند.
تولید، واردات و صادرات
مدیرکل دامپزشکی یزد با اشاره به ظرفیت تولید استان گفت: یزد در برخی تولیدات، از جمله مرغ و شیر، ظرفیت مازاد بر نیاز دارد، اما برای تأمین بخشی از نیاز خود به دام سبک، وابسته به ورود دام زنده از سایر استان‌هاست.
وی درباره نظارت بر ترخیص محموله‌ها نیز اظهار کرد: در یک سال گذشته، ترخیص ۳۳ تن گوشت گوسفندی منجمد، ۶۱۷ تن گوشت گاو و گوساله، ۵۳۴ تن گوشت مرغ منجمد و حدود سه هزار و ۳۰۰ تن کنجاله سویا، با همکاری گمرک و در چارچوب وظایف دامپزشکی انجام شده است.
فاتحی‌نیا همچنین از صادرات یک‌هزار و ۳۹۹ تن محصولات لبنی و ۳۰۰ هزار قطعه مرغ تخم‌گذار در این مدت خبر داد.
بهای پنهان سلامت
بخش دیگری از سخنان فاتحی‌نیا به مخاطرات شغلی کارکنان دامپزشکی اختصاص داشت؛ نیروهایی که به گفته او، هنگام خدمت در دامداری‌ها با خطر ضربه و آسیب جسمی، تماس با عوامل بیماری‌زا و مشکلات تنفسی ناشی از محیط کار مواجه‌اند.
وی با اشاره به آسیب‌دیدگی جدی دست‌کم سه نفر از کارکنان بخش دولتی در ماه‌های اخیر گفت: شکستگی اندام‌ها، جراحات ناشی از ضربه دام و ابتلا به بیماری‌های مشترک، بخشی از مخاطرات این حرفه است. در بعضی واحدها نیز امکانات مناسب مهار دام وجود ندارد و حادثه ممکن است در لحظه‌ای کوتاه رخ دهد.
مدیرکل دامپزشکی یزد با قدردانی از کارکنان بخش دولتی و خصوصی تأکید کرد: حفاظت از سلامت نیروها برای تداوم خدمت ضروری است. حاصل این تلاش‌ها باید در سلامت محصولی دیده شود که به سفره مردم می‌رسد؛ هدفی که تحقق آن، هم به نظارت مستمر نیاز دارد و هم به همراهی تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان و شهروندان.
در پایان این نشست به سوالات خبرنگاران پاسخ داده شد.
