درگذشت مردی که کارآفرینی را به میراث یک خاندان تبدیل کرد؛
- مرحوم «حاج ناصر شهوازیان» را می‌توان از نسلی از کارآفرینان یزد دانست که مفهوم تولید را با صبر، استمرار و حضور میدانی معنا کردند. برای چنین نسلی، کارآفرینی از پشت میز آغاز نمی‌شد؛ از شناخت بازار، پذیرفتن سختی‌ها، سرمایه‌گذاری، آزمون و خطا و مهم‌تر از همه، ماندن در میدان شکل می‌گرفت و توانست میراثی ماندگار از اشتغالزایی و ارزش آفرینی برای یزد به وجود آورد
نام برخی آدم‌ها فقط در میان اسناد و تابلوهای کارخانه‌ها باقی نمی‌ماند؛ در حافظه یک شهر، در زندگی خانواده‌هایی که از دل کار و تولید روزگار گذرانده‌اند و در نسلی که راه نسل پیش از خود را ادامه می‌دهد، ماندگار می‌شود. حاج ناصر شهوازیان از جمله چهره‌هایی است که نامش را باید در همین قاب دید؛ مردی که کارآفرینی برای او صرفاً ایجاد یک کسب‌وکار نبود، بلکه مسیری برای ساختن، ماندن و ساختن دوباره بود.
در یزد، شهری که فرهنگ کار و تولید از دیرباز با زندگی مردم آن گره خورده است، روایت خانواده‌هایی که از دل فعالیت اقتصادی به مجموعه‌های صنعتی رسیده‌اند، بخشی از تاریخ معاصر اقتصاد استان به شمار می‌رود. در میان این روایت‌ها، داستان خانواده شهوازیان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ روایتی که با تلاش و نگاه آینده‌نگرانه حاج ناصر شهوازیان آغاز شد و در ادامه، به یک تجربه خانوادگی در عرصه تولید و صنعت تبدیل شد.
نام حاج ناصر شهوازیان در سال ۱۴۰۴ بار دیگر در فضای اقتصادی استان یزد برجسته شد؛ زمانی که اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی یزد در قالب برنامه «مشق کارآفرینی»، داستان کسب‌وکار خانوادگی این خانواده را مورد توجه قرار داد. انتخاب این روایت در رویدادی که محور آن بررسی فرصت‌ها و چالش‌های کسب‌وکارهای خانوادگی بود، نشان می‌دهد که مسیر طی‌شده تنها یک فعالیت اقتصادی شخصی نبوده و در گذر زمان، به تجربه‌ای قابل توجه در عرصه کارآفرینی خانوادگی تبدیل شده است.
حاج ناصر شهوازیان را می‌توان از نسلی از کارآفرینان یزد دانست که مفهوم تولید را با صبر، استمرار و حضور میدانی معنا کردند. برای چنین نسلی، کارآفرینی از پشت میز آغاز نمی‌شد؛ از شناخت بازار، پذیرفتن سختی‌ها، سرمایه‌گذاری، آزمون و خطا و مهم‌تر از همه، ماندن در میدان شکل می‌گرفت.
در این میان، شکل‌گیری و توسعه مجموعه‌های مرتبط با نام شهوازیان، از جمله «نیک بسپار یزد»، بخشی از این مسیر را روایت می‌کند؛ مجموعه‌ای که نام حاج ناصر شهوازیان به‌عنوان بنیانگذار آن در منابع مرتبط با کارآفرینی آمده است.
اما اهمیت این داستان تنها در تأسیس یک واحد تولیدی خلاصه نمی‌شود. آنچه این مسیر را متمایز می‌کند، تبدیل یک تجربه فردی به یک مسیر خانوادگی است؛ مسیری که در آن، تجربه و سرمایه انسانی یک نسل به نسل بعد منتقل شده و اعضای خانواده در ادامه راه، مسئولیت‌های مدیریتی و اجرایی را برعهده گرفته‌اند.
این همان نقطه‌ای است که مفهوم «کسب‌وکار خانوادگی» از یک عنوان اقتصادی فراتر می‌رود و به بخشی از فرهنگ یک خانواده تبدیل می‌شود. در چنین ساختاری، کارخانه و شرکت تنها دارایی نیستند؛ تجربه، اعتبار، اعتماد، ارتباطات و دانش انباشته‌شده طی سال‌ها نیز بخشی از سرمایه خانواده محسوب می‌شوند.
در پرونده فعالیت‌های خانواده شهوازیان، حضور نسل‌های بعدی نیز قابل مشاهده است. نام‌هایی از این خانواده در مدیریت و هیأت‌مدیره مجموعه‌های مرتبط با صنعت دیده می‌شود و همین استمرار، نشان می‌دهد که بنیان اولیه فعالیت اقتصادی توانسته است به ساختاری ماندگارتر تبدیل شود.
این تداوم شاید مهم‌ترین بخش میراث یک کارآفرین باشد؛ اینکه پس از سال‌ها، مسیر تولید متوقف نشود و نسل جدید بتواند با تکیه بر تجربه گذشته، مسیر تازه‌ای برای آینده ترسیم کند.
در واقع، کارآفرینی زمانی به میراث تبدیل می‌شود که فراتر از نام یک فرد، به یک فرهنگ کاری تبدیل شده باشد؛ فرهنگی که در آن تلاش، مسئولیت‌پذیری، سرمایه‌گذاری و نگاه بلندمدت ارزش پیدا می‌کند.
از همین منظر، توجه اتاق بازرگانی یزد به داستان خانواده شهوازیان در سال ۱۴۰۴ را می‌توان بخشی از توجه به همین تجربه دانست؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد کسب‌وکار خانوادگی، اگر بر پایه اعتماد، تجربه و انتقال دانش شکل گرفته باشد، می‌تواند در طول زمان ادامه پیدا کند و نسل‌های مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهد.
استان یزد در دهه‌های گذشته، کارآفرینان بسیاری را در دل خود پرورش داده است؛ افرادی که هرکدام در دوره‌ای از تاریخ اقتصادی استان، بخشی از بار تولید و اشتغال را بر دوش کشیده‌اند. بسیاری از این افراد شاید کمتر اهل دیده‌شدن بوده‌اند و بیشتر ترجیح داده‌اند نتیجه کارشان در کارخانه، کارگاه، مجموعه تولیدی و زندگی کارکنانشان دیده شود.
حاج ناصر شهوازیان نیز در همین منظومه قابل بررسی است؛ کارآفرینی که روایت زندگی حرفه‌ای او بیش از آنکه داستان یک موفقیت ناگهانی باشد، روایت استمرار است.
استمرار در کار، استمرار در سرمایه‌گذاری، استمرار در خانواده و در نهایت استمرار در انتقال تجربه.
این ویژگی برای اقتصاد یزد اهمیت دوچندان دارد. اقتصادی که بخش مهمی از توان خود را از دل بنگاه‌های خصوصی، خانواده‌های کارآفرین و صاحبان کسب‌وکار به دست آورده است.
در چنین اقتصادی، نسل اول کارآفرینان تنها تولیدکننده کالا نیستند؛ آنها بخشی از سرمایه اجتماعی و تجربه اقتصادی استان را نیز شکل می‌دهند.
از سوی دیگر، داستان شهوازیان تنها به کارخانه و تولید محدود نمی‌شود. حضور مجموعه‌های وابسته به این خانواده در عرصه‌های اجتماعی و ورزشی نیز نشان می‌دهد که بنگاه اقتصادی می‌تواند در کنار فعالیت اصلی خود، در حوزه‌های دیگری نیز اثرگذار باشد. فعالیت ورزشی مجموعه نیک بسپار یزد و حضور این نام در رقابت‌های ورزشی کشور، نمونه‌ای از همین نگاه گسترده‌تر به مسئولیت اجتماعی مجموعه‌های اقتصادی است.
در نهایت، شاید بهترین راه برای شناخت حاج ناصر شهوازیان، نگاه کردن به مسیری باشد که پس از او ادامه پیدا کرده است.
آدم‌ها را می‌توان با تعداد کارخانه‌ها، میزان سرمایه‌گذاری یا عنوان‌های مدیریتی سنجید؛ اما درباره یک کارآفرین، معیار دیگری نیز وجود دارد: اینکه پس از سال‌ها، چه چیزی از او باقی مانده است؟
اگر نامی در میان نسل بعدی خانواده زنده بماند، اگر تجربه‌ای به مدیران جوان‌تر منتقل شود، اگر یک مجموعه اقتصادی بتواند به فعالیت خود ادامه دهد و اگر فرهنگ کار و تولید از نسلی به نسل دیگر منتقل شود، آن‌گاه می‌توان گفت یک کارآفرین چیزی فراتر از یک بنگاه اقتصادی ساخته است.
حاج ناصر شهوازیان را باید از این منظر دید؛ به‌عنوان یکی از چهره‌هایی که تلاش کرد کار را از یک فعالیت اقتصادی به یک مسیر خانوادگی تبدیل کند.
امروز که نام او در روایت کسب‌وکار خانوادگی اتاق بازرگانی یزد در سال ۱۴۰۴ دوباره مطرح شده است، در واقع سخن از یک فرد به تنهایی نیست؛ سخن از مسیری است که از یک نسل آغاز شده و به نسل‌های بعد رسیده است.
میراث چنین مردانی، تنها ساختمان و ماشین‌آلات و حساب‌های مالی نیست. میراث واقعی آنها، فرهنگ کار کردن، جرأت آغاز کردن، صبوری در ادامه دادن و توانایی ساختن آینده برای نسل بعد است و شاید همین‌جاست که معنای واقعی کارآفرینی روشن می‌شود؛ اینکه انسان نه فقط برای امروز خود، که برای فردای دیگران نیز چیزی بسازد.
حاج ناصر شهوازیان از این منظر، بخشی از روایت کارآفرینی یزد است؛ روایتی از مردی که کار را آغاز کرد و خانواده‌ای که ادامه آن را به یک میراث تبدیل کرد.
