بررسی شاخصهای بهداشتی مدارس یزد در گفتگوی بشارت یزد با فعال حوزه بهداشت مدارس:
- سعیده درخشانفرد: با آموزشها و پیگیریهای مداوم، در برخی شاخصها بهبود دیده میشود، اما تغذیه، مشکلات دندانی و بینایی در مناطق محروم همچنان دغدغه هستند و باید جدی گرفته شوند. برنامهریزی و تأمین منابع حیاتی است
- تعداد قابل توجهی، بهویژه در خانوادههای کمبرخوردار و مهاجر، صبحانه کامل مصرف نمیکنند که تأثیر منفی بر تمرکز، خلقوخو و عملکرد تحصیلی آنها دارد
- در برخی مدارس یزد زنگ ورزش بهخوبی اجرا نمیشود. کمبود فضا، نیروی متخصص و اهمیت ندادن به این درس، کیفیت ورزش را کاهش داده است
- تغذیه ناسالم و کمتحرکی باعث بیحوصلگی، اضطراب و افت تحصیلی میشود و روابط اجتماعی دانشآموزان را تحت تاثیر قرار میدهد
- بسیاری از خانوادهها در یزد توان مالی مراجعه به دندانپزشک و تهیه عینک را ندارند. ارائه خدمات رایگان یا یارانهای ضروری است
افسانه طاهرنژاد/ سلامت جسم و روان دانشآموزان، یکی از کلیدیترین پایههای رشد تحصیلی و اجتماعی آنهاست. در حالی که تلاشهای مستمر مراقبین سلامت و آموزش و پرورش یزد باعث بهبود برخی شاخصهای بهداشتی شده، مشکلات اقتصادی، فرهنگی و کمبود نیروی متخصص هنوز چالشهای جدی پیشروی بهداشت مدارس قرارداده است.
گفتوگوی پیش رو با سعیده درخشانفرد، فعال حوزه بهداشت مدارس، به بررسی واقعیتهای سلامت دانشآموزان و راهکارهای ارتقای آن پرداخته است. سعیده درخشانفرد پزشک عمومی و شاغل در آموزش و پرورش است که سالها در حوزه بهداشت مدارس در بخش هایی چون کلینیک فرهنگیان، پایگاه سلامت دانشآموزی و نیز به عنوان ناظر بهداشتی مدارس ناحیه دو یزد فعال بوده است. گفتگوی وی با بشارت یزد را در ادامه می خوانیم:
وضعیت سلامت جسمی دانشآموزان یزدی چگونه است؟ آیا در مسیر درستی قرار داریم؟
معاینات دورهای توسط مراقبین سلامت در مدارس انجام میشود و در صورت نیاز، دانشآموزان به پزشکان متخصص ارجاع داده میشوند. تلاشهای قابل توجهی صورت گرفته، اما مشکلات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در برخی مناطق و همچنین عدم مراجعه به پزشک باوجود ارجاع، باعث شده هنوز با وضعیت ایدهآل فاصله داشته باشیم. نیاز به حمایت و منابع انسانی و مالی بیشتر احساس میشود.
روند شاخصهای سلامت دانشآموزان در سالهای اخیر چگونه بوده است؟
با آموزشها و پیگیریهای مداوم، در برخی شاخصها بهبود دیده میشود، اما تغذیه، مشکلات دندانی و بینایی در مناطق محروم همچنان دغدغه هستند و باید جدی گرفته شوند. برنامهریزی و تأمین منابع حیاتی است.
چه تعداد از دانشآموزان صبحانه کامل نمیخورند؟
تعداد قابل توجهی، بهویژه در خانوادههای کمبرخوردار و مهاجر، صبحانه کامل مصرف نمیکنند که تأثیر منفی بر تمرکز، خلقوخو و عملکرد تحصیلی آنها دارد.
اقدامات برای بهبود تغذیه چیست؟
با وجود کمبود نیروی مراقب سلامت که گاهی باعث پوشش چند مدرسه توسط یک مراقب میشود، تلاش میکنیم با آموزشهای جذاب به دانشآموزان و والدین و کمک گرفتن از سفیران سلامت، ذائقه دانشآموزان را به سمت خوراکیهای سالم هدایت کنیم. نظارت بر بوفههای مدارس نیز انجام میشود.
برنامهای برای میانوعدههای سالم دارید؟
بله، توصیه شده از میانوعدههایی مانند شیر، آجیل و میوههای خشک استفاده شود و خوراکیهای سالم به شیوهای جذاب معرفی شوند.
فضای مدارس برای فعالیتهای حرکتی کافی است؟
اکثر مدارس فضای کافی دارند، اما تنها داشتن فضا کافی نیست. ایمنی فضا باید تضمین شود. در برخی مدارس شهری فضای کافی وجود ندارد و نیاز به تجهیز دارند.
زنگ ورزش چگونه برگزار میشود؟
در برخی مدارس زنگ ورزش بهخوبی اجرا نمیشود. کمبود فضا، نیروی متخصص و اهمیت ندادن به این درس، کیفیت ورزش را کاهش داده است.
آیا اضافهوزن و چاقی دانشآموزان مسئلهای جدی است؟
بله، بهویژه در شهرها رو به افزایش است که ناشی از کمتحرکی، استفاده زیاد از فضای مجازی و تغذیه ناسالم است. برنامههایی برای پیشگیری وجود دارد، اما کافی نیست.
تغذیه ناسالم و کمتحرکی چه تاثیری بر روان و تحصیل دارد؟
این عوامل باعث بیحوصلگی، اضطراب و افت تحصیلی میشوند و روابط اجتماعی دانشآموزان را تحت تاثیر قرار میدهند.
طرحهای سلامتمحور چه نتایجی داشتهاند؟
این طرحها باعث افزایش آگاهی، بهبود محیط مدرسه و مشارکت خانوادهها شدهاند، اما برای رسیدن به اهداف نهایی نیازمند حمایتهای ساختاری و منابع بیشتر هستند.
بزرگترین چالش کنونی چیست؟
کمبود نیروی متخصص برای معاینات دورهای، مانند غربالگری پوست، مو، BMI، بینایی و شنوایی و مشکلات گفتاری، از چالشهای بزرگ است. همچنین مشکلات اقتصادی مانع مراجعه به پزشک و دندانپزشک شده است.
چه پیشنهادی برای بهبود وضعیت سلامت دانشآموزان دارید؟
پیشنهاد میکنم هر مدرسه مراقب سلامت تماموقت داشته باشد و جایگاه معاونت بهداشتی به مراقبین داده شود تا انگیزه و اختیار لازم را داشته باشند. همچنین باید ساعت مشخصی در برنامه درسی برای آموزشهای بهداشتی اختصاص یابد.
مشکلات دندانی و تهیه عینک چگونه حل میشود؟
بسیاری از خانوادهها توان مالی مراجعه به دندانپزشک و تهیه عینک را ندارند. ارائه خدمات رایگان یا یارانهای ضروری است.
چشمانداز شما برای آینده سلامت دانشآموزان چیست؟
اگر نیروی انسانی، آموزش، امکانات و مشارکت خانوادهها فراهم شود، میتوان آیندهای روشن برای سلامت جسم و روان دانشآموزان یزدی ترسیم کرد. سلامت دانشآموزان تضمینکننده سلامت جامعه فرداست.
یک مشکل مهم دیگر شیوع شپش سر (پدیکولوز) به ویژه بعد از تعطیلات است که سرعت انتقال بالایی دارد و ضرورت معاینات منظم و سریع را بیشتر میکند؛ امری که به حضور مراقبین سلامت بیشتر در مدارس نیاز دارد.
