رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان در گفت و گو با بشارت یزد:
- مجتبی فرهمند: یزد دارای حدود 3هزار واحد صنعتی است که تقریباً ۷۰ درصد آنها فعال هستند و حداقل ۱۰۰ هزار نفر مستقیم در صنعت کار میکنند. در همین حال، آمار بیمه شدگان تامین اجتماعی نشان میدهد که ۴۱ درصد نیروی کار در استان را افراد غیربومی تشکیل میدهند و این وضعیت نشان دهنده آن است که استان یزد با تخریب محیط زیست خود، عملاً زمینه ساز اشتغال برای افراد غیر بومی و تولید ثروت برای کسانی شده است که توجه کمی به حفاظت از مبانی زندگی سالم در این استان را دارند
- متاسفانه اطلاعات موجود و تصاویر ماهوارهای که در دهههای اخیر به تناوب از مناطق مسکونی شهرهای استان یزد تهیه شده نشان میدهد نسبت فضای سبز به ساختمانها به شدت در حال کاهش است و تغییرات اقلیمی پیش آمده نیز حساسیت موضوع را دوچندان میکند
- ساختمانها اغلب با ظاهر مناسب ولی بدون رعایت مقررات ملی ساختمان و بدون عایق کاری مورد نظر قانون، به خریدار تحویل میشود؛ در حالی که اینگونه ساختمانها از نظر مصرف انرژی متاسفانه مشکلات زیادی دارند و سبب میشوند برای تامین انرژی مورد نیاز ساکنان آنها، نیروگاهها با تمام قدرت و توان خود کار کنند
تقریبا در هر بامداد، ابری از غبار و دود در افق شهر یزد و شهرهای صنعتی دیگر استان، پدیدار است که منشأ بسیاری از بیماریهای تنفسی، روحی و روانی جامعه شده است. این وضعیت برای شهر و استانی که بواسطه احترام پیشینیانش به محیط زیست و زندگی پایدار، عنوان جهانی دارد، موضوعی چالش برانگیز شده که بر تداوم حیات در یزد تاثیر گذاشته است.
به گفته کارشناسان توسعه بی رویه صنایع آلاینده در کنار ساخت و سازهای غیرمجاز و خارج از اصول زیست محیطی گسترده بویژه در حاشیه شهرها و گسترش افقی و غیر طبیعی شهرها از عوامل اصلی آلودگی و نابودی محیط زیست شهری استان هستند.
بشارت یزد به مناسبت هفته محیط زیست و بررسی نقش ساخت و سازهای فنی تخصصی در حفظ محیط زیست با مجتبی فرهمند، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یزد گفت و گو کرده که در ادامه می خوانیم:
یزد، یکی از استانهای پهناور کشور است که با دارا بودن ظرفیتهایی همچون بهره مندی از آثار تاریخی، معادن، صنایع متعدد و پیشرو بودن در شاخص توسعه انسانی، پتانسیل خوبی جهت تحقق رشد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی داراست. بااین وجود استان با چالش ها و مسائلی روبروست که از جمله آنها می توان به معضلات زیست محیطی اشاره کرد. دلیل آن چیست؟
شهر یزد به دلیل برخورداری از فرهنگ اجتماعی خاص، از دیرباز تاکنون ویژگیهای شهر پایدار را دارد. سیستم قنوات، مصالح بومی، معماری، بافت شهری و استفاده از گونههای گیاهی متناسب با محیط، از جمله شاخصهای شهر یزد در حوزه پایداری است. یکی از نکات مهم این است که مردم یزد با تکیه برگذشته شایسته خود، از دانشبومی برای حراست از اصالت شهر استفاده می کنند.
فرهنگسازی و توسعه، ارتقای پژوهش ها و آموزشهای شهر پایدار و هوشمند، تبادل اطلاعات فنی، بازنگری برنامههای مرتبط با آموزش و مشارکت کارشناسان، پژوهشگران و آسیب شناسی تهدیدات شهر یزد، از مهمترین محورهای مورد توجه مسئولان امور شهری است. ساخت و ساز سبز و هوشمند شدن شهر از راهکارهای موثر و ضروری پایداری شهر یزد است.
به نظر میرسد چالش های محیط زیستی، به خصوص توسعه آلودگی منابع آب زیرزمینی، انتشار آلودگی به دلیل عبور شاهراه اصلی جنوب-شمال کشور، تعدد و پراکندگی فعالیتهای معدن کاری و عدم رعایت ضوابط و استانداردهای قانونی در عرصه های مختلف، از جمله چالشهای زیست محیطی موجود است.
انجام طرح جامع مطالعات آلایندگی استان، ایجاد مرکز پایش و رصد مستمر آلایندگی واحدها و ترغیب، تسهیل و اجبار واحدهای موجود به بهینه سازی و ارتقاء استانداردهای کنترل آلایندگی ها، تا حدودی می تواند مشکلات محیط زیستی استان را برطرف سازد.
سواد عمومی جامعه نسبت به محیط زیست در چه سطحی است و آیا حفظ محیط زیست تبدیل به فرهنگ عمومی و مطالبه اجتماعی شده است؟
توجه به محیط زیست یکی از شاخصههای توسعه استان است و هرگونه بیتوجهی یا کم توجهی به آن موجب بروز مشکلاتی در فرایند توسعه خواهد شد. باید توسعه را بر پایه اقتصاد دانش محور و حرکت بر مبنای اصول آمایش سرزمین پیگیر شویم. برای این منظور لازم است از ظرفیت رسانه و فضای مجازی حداکثر استفاده را ببریم. سازمانهای مردم نهاد که در حفاظت از محیط زیست دخیل هستند، بایستی فعالتر عمل کنند. دستگاههای مربوطه مطالبهگری را به مردم بیاموزند و به موازات حل مسائل زیست محیطی در زمینه حل چالشهایی چون بحران آب در استان، حاشیه نشینی، مهاجرت و بیکاری، پیگیرانه عمل کنیم.
استان یزد دارای حدود ۳۰۰۰ واحد صنعتی است که تقریباً ۷۰ درصد آنها فعال هستند و حداقل ۱۰۰ هزار نفر مستقیم در صنعت کار میکنند. در همین حال، آمار بیمه شدگان تامین اجتماعی نشان میدهد که ۴۱ درصد نیروی کار در استان را افراد غیربومی تشکیل میدهند و این وضعیت نشان دهنده آن است که استان یزد با تخریب محیط زیست خود، عملاً زمینه ساز اشتغال برای افراد غیر بومی و تولید ثروت برای کسانی شده است که توجه کمی به حفاظت از مبانی زندگی سالم در این استان را دارند.
ارتباط حوزه ساختمان و مسکن با حفظ محیط زیست چیست؟
متاسفانه اطلاعات موجود و تصاویر ماهوارهای که در دهههای اخیر به تناوب از مناطق مسکونی شهرهای استان یزد تهیه شده نشان میدهد نسبت فضای سبز به ساختمانها به شدت در حال کاهش است و تغییرات اقلیمی پیش آمده نیز حساسیت موضوع را دوچندان میکند.
به نظرم اگر نسبت فضای سبز در واحدهای صنعتی کشور حدود ۲۰ درصد تعیین گردیده، استان یزد نیازمند نسبت بیشتری از فضای سبز است؛ در حالی که این مقدار با وجود اقلیم گرم و خشک یزد، عملا کمتر از ۱۰ درصد برای شهرکها و نواحی صنعتی در نظر گرفته میشود.
برای مناطق مسکونی نیز قانون، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از وسعت عرصه زمین در هر ساختمان را به فضای سبز اختصاص داده است؛ اما متاسفانه گرانی فوق العاده قیمت زمین و برخی تخلفات ساختمانی، بسیاری از واحدهای مسکونی را از داشتن یک حیاط مناسب محروم کرده است.
در دهههای اخیر رواج حاشیه نشینی در شهرها و ساخت و سازهای بیرویه و غیر استاندارد و نا ایمن در اطراف شهرها، عملاً مشکلات مشابهی را پدید آورده و موجب شده که به دور از چشم قانون، تخلفات ساختمانی شیوع پیدا کند و با دخالت سوداگران و تفکیکهای غیر مجاز و به امید اتصال و ورود به محدوده قانونی شهرها، اصول شهرسازی کمتر رعایت میشود.
در مناطق حاشیه شهرها غالبا نه از اصول گذربندی و راههای دسترسی به صورت مهندسی خبری هست و نه از فضای سبز همگانی و نه از رعایت مقررات ملی ساختمان. به نحوی که چهرههای نامناسب دفع پسماندها در این گونه مناطق و نازیبایی معابر و نمای ساختمانها و ناهماهنگیهای متعدد دیگر همه سبب میشود خاطراتی مشمئز کننده از محیط اطراف شهرها در ذهن پدیدار شود. ورود و اسکان بسیاری از افراد غیر بومی در سکونتگاههای حاشیه شهرها نیز زمینه تداخلات نامساعد فرهنگی و مشکلات اجتماعی و اقتصادی و امنیتی را فراهم آورده و چون به تدریج این موضوع گسترش یافته چندان محسوس نیست.
موضوع مهم دیگر، مصرف انرژی در ساختمانهای شهر است که غالباً بدون رعایت مقررات ملی ساختمان و بدون عایق کاری مورد نظر قانون، ساختمانهای با ظاهر مناسب به خریدار تحویل میشود؛ در حالی که اینگونه ساختمانها از نظر مصرف انرژی متاسفانه مشکلات زیادی دارند و سبب میشوند برای تامین انرژی مورد نیاز ساکنان آنها، نیروگاهها با تمام قدرت و توان خود کار کنند و در نتیجه آلودگیهای زیست محیطی به صورت گسترده فضای اطراف شهرها و مناطق نیروگاهی را میپوشاند و به داخل مناطق مسکونی نفوذ میکند.
جایگاه محیط زیست در برنامه های سازمان نظام مهندسی یزد چیست؟
روز محیط زیست و هفته محیط زیست، در حقیقت هفته زندگی سالم برای همه است و نمیتوان با یک یا چند برنامه ساده از آن عبور کرد.
محیط زندگی و فضای کار و تلاش ما همواره پیش روی ماست و باید برای نسل حاضر و نسلهای آینده سالم باقی بماند. برای سالم ماندن محیط زندگی، هیچکس حق ندارد توپ را به زمین فرد یا اداره یا دستگاه یا سازمان دیگری بیندازد و خود را مبرّا بداند.
خوشبختانه قانون، بسیاری از مسائل و موارد مربوط به محیط زیست را به خوبی روشن کرده و اگر به درستی و با هماهنگی و همگرایی یکدیگر مفاد قانون را اجرا کنیم به نتایج ثمربخشی میرسیم.
در سازمان نظام مهندسی ساختمان استان یزد، به عنوان مرجع تخصصی این صنعت، تمام تلاش ها برای تحقق قانون و ساخت و ساز فنی تخصصی به کار گرفته شده است. در زمینه پیاده سازی مبانی صحیح معماری و شهرسازی در سطح شهرها نیز آماده همکاری با شهرداریها هستیم.
اداره کل حفاظت محیط زیست نیز هرگونه همکاری را از سازمان نظام مهندسی درخواست کند با علاقه دنبال میکنیم. سند آمایش سرزمین و مقررات شهر پایدار نیز پیش روی ماست. بنابراین، اراده و همگرایی و به کارگیری ظرفیتهای رسانهای میتواند آیندهای روشن در مقابل ما ترسیم کند.
