هشدار فیلسوف ایرانی به ایرانیان پیرامون شرایط خطرناک داخلی و خارجی در نشست هم اندیشی جواد الائمه یزد:
- بیژن عبدالکریمی: چنانچه مسئله ای به نام امنیت ملی به خطر بیفتد دیگر زمینی برای بازی نیست تا در خصوص حجاب یا بی حجابی یا سوسیالیسم و لیبرالیسم دعوا باشد. در واقع باید این زمین بازی باشد و سپس مبارزه و دعوا در خصوص چگونگی موجودیت آن صورت گیرد. لذا حفظ امنیت ملی ایران بسیار ضروری است
- یکی از ویژگی های ایرانی ها ساده سازی مسائل است، به عبارت دیگر زمانی این تصور وجود داشت که تمام مشکلات جامعه به خاطر محمدرضا پهلوی است و اگر او از ایران برود تمام مشکلات حل خواهد شد. اکنون نیز مجدداً این ساده اندیشی ها رواج یافته و اگر تصور شود با فشردن یک دکمه «روشن» یا «خاموش» قرار است مشکلات ایران حل شود، اشتباه بزرگی است
- باید فشار اجتماعی را کاست و اگر این فشار کم نشود همه چیز انقلاب از بین خواهد رفت. در واقع اگر شکاف اجتماعی پر نشود، ایران هم در برابر بیگانگان ضعیف خواهد شد و هم قادر به حل مسایل داخلی کشور نخواهد بود. در حالیکه ایرانی ها تصور می کنند با تندروی مسایل حل می شود
ناهید عنصری/ بیژن عبدالکریمی، فیلسوف ایرانی و دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تهران در نشستی در دبیرستان جواد الائمه یزد با موضوع «چالشهای پیش روی ایران و مسئولیت های ملت در مقابل این چالش ها» با بیان این مطلب که سوال مهم و اساسی این است که در شرایط تاریخی کنونی که بسیار پیچیده است، با چه روشی باید با مسائل موجود برخورد کرد، گفت: میان تَفَوُه و تفکر فرق است تفوه یعنی دهان را بازکردن، به بیانی دیگر در بسیاری از موارد در خصوص مسائل سیاسی و اجتماعی صحبت می شود اما آیا در خصوص واقعیت هایی که در خصوص این مسائل در جامعه وجود دارد تفکر می شود ؟
وی ادامه داد: به طور کلی چند مفروض وجود دارد: ابتدا اینکه در شرایط کنونی چه باید کرد؟ در واقع راجع به گذشته بحثی نداریم و صرفا می خواهیم بدانیم که در شرایط موجود چه اقدامی باید صورت گیرد؟ لذا در خصوص یک قصه یا داستان تمامی جوانب، باید مورد بررسی قرار گیرد اما هر یک از ما ایرانی ها تنها یک جنبه از قصه را روایت می کنیم.
مفروض دوم این است که این سخن از هگل را باید مورد توجه قرار داد که حقیقت تمامیت است و مفروض دیگر اینکه ،بسیاری از حقوقی که از سوی افراد درخواست می شود صحیح و به جا است اما نیاز به اولویت بندی دارد. لذا همان طور که برای تدبیر منزل باید اولویت بندی صورت گیرد، در جامعه نیز باید اولویت ها مشخص شود و در شرایطی که کیان ایران در خطر است تعیین اولویت ها بسیار حائز اهمیت است.
در شرایط حاضر اولویت اصلی، حفظ امنیت ملی است
وی با تأکید بر اینکه چنانچه مسئله ای به نام امنیت ملی به خطر بیفتد دیگر زمینی برای بازی نیست تا در خصوص حجاب یا بی حجابی یا سوسیالیسم و لیبرالیسم دعوا باشد، تصریح کرد: در واقع باید این زمین بازی باشد و سپس مبارزه و دعوا در خصوص چگونگی موجودیت آن صورت گیرد. لذا حفظ امنیت ملی ایران بسیار ضروری است. همچنین یکی از ویژگی های ایرانی ها ساده سازی مسائل است، به عبارت دیگر زمانی این تصور وجود داشت که تمام مشکلات جامعه به خاطر محمدرضا پهلوی است و اگر او از ایران برود تمام مشکلات حل خواهد شد. اکنون نیز مجدداً این ساده اندیشی ها رواج یافته و اگر تصور شود با فشردن یک دکمه «روشن» یا «خاموش» قرار است مشکلات ایران حل شود، اشتباه بزرگی است.
واقعیت، همواره آن چیزی که نمایش داده می شود نیست
وی ادامه داد: در حوزه هنر سینما یک مفهوم با نام «آپاراتوس» وجود دارد که این مفهوم سینمایی، امروزه به یک مفهوم اجتماعی تبدیل شده است. مفهوم آپاراتوس بسیار ساده است، این مفهوم در سینما به دستگاهی اشاره دارد که فیلم را می چرخاند و زمانی که مخاطب فیلم را مشاهده می کند، حرکت را می بیند اما در واقع حرکت نیست بلکه ۲۴ عکس در ثانیه توسط این دستگاه به مخاطب نمایش داده می شود، در جامعه نیز گاهی واقعیت فراموش می شود و باید دانست که آنچه نمایش داده می شود واقعیت نیست. پس یکی از کارهای سینما تولید روایت است اما ما فراموش می کنیم که این یک روایت است و تنها روایت ممکن نیست. به عنوان مثال زمانی که می خواستند زلنسکی، سیاستمدار و رئیس جمهور اوکراین را به عنوان یک قهرمان معرفی نمایند تصاویر متفاوتی از وی به نمایش می گذاشتند و روایت قهرمانانه از وی به تصویر کشیدند، اما زمانی که می خواستند وی را به عنوان یک دلقک معرفی نمایند، تصاویری از رقص هایش در فضای مجازی منتشر می شد. پس دستگاه آپارات دارای چند کارکرد است، اولا عکس های ثابت را به عنوان حرکت نشان می دهد و دوماً یک روایت قابل باور ارائه می دهد و واقعیتی را القا می کند. همچنانکه می توان با انتشار یک عکس از یک فرد، دلقک ساخت یا با انتشار عکسی دیگر از همان فرد، یک قدیس ارائه داد.
عبدالکریمی با بیان اینکه “لویی آلتوسر” این مفهوم آپاراتوس را وارد جامعه کرد گفت: جامعه نیز آپاراتوس دارد و دارای نظام تبلیغاتی است که تعیین می کند هرکس را چگونه ببینیم و چه تصوری از افراد داشته باشیم. در این راستا ابزارهایی نیز وجود دارد که این ابزارها، همان رسانه ها هستند و حتی قادر هستند جنایتکاران را به عنوان قهرمانان ملی معرفی نمایند. دولت آمریکا در صد سال اخیر همواره درگیر جنگ و حملات نظامی بوده، در حالیکه رسانه ها این دولت را به عنوان حامی حقوق بشر معرفی نموده و در مقابل ایران را به عنوان کشوری جنگ طلب معرفی می نمایند.
راه نجات ایران از خود ایران می گذرد
وی با بیان این مطلب که فقر عظیم توده های جهانی برای این است که قدرت دو کشور آمریکا و انگلیس حفظ شود، ادامه داد: گاهی توده ها و عوام نیز پژواک صدای مبلغان جهانی می شوند و در راستای منافع آنها قرار می گیرند. در واقع ایران مانند دختر جوان و زیبارویی است که تمام قدرت های جهان در راستای منافع خود می خواهند آن را غارت کنند و تنها راه نجات ایران از داخل ایران می گذرد. در واقع در شرایط حاضر، فشار بسیاری بر ایران است که این فشار نه بر حاکمیت بلکه بر ملت است. هیچ کشوری در دوره کنونی به اندازه ایران تحت فشار نبوده است. اما در این شرایط اسرائیل که جنایت های سنگینی در خصوص فلسطین و غزه مرتکب شده است، محکوم نمی شود. لذا با توجه به شرایط پیچیده کنونی باید مراقب بود و آگاهانه عمل کرد و نباید اقدامی صورت گیرد که ملت از چاله بیرون آمده و در چاه بیفتد. به عنوان مثال کشور سوریه بعد از بشار اسد ابتدا بخشی از سرزمینش را از دست داد و علاوه بر آن امروز نیروی دفاعی ندارد و شرایط به مراتب از قبل، بدتر شد. لذا در چنین جهانی باید خودمان از خودمان دفاع کنیم اما قدرت های جهان، ملت ایران را به جان هم انداختند.
آمریکا بر سر میز مذاکره با ایران حاضر نخواهد شد
وی با اشاره به اینکه تصویری که هم اکنون از ایران و رهبر آن ارائه می شود، تصویر غلطی است گفت: آنها که ایران را محکوم می کنند که حاضر به مذاکره نیست باید بدانند که میز مذاکره دو طرف دارد و آمریکا پشت میز مذاکره نیامده و برای این مذاکره درخواست هایی دارد از جمله اینکه ایران دست از آزمایشات هسته ای بردارد و موشک های بالستیک خود را تحویل دهد و ایران حاضر به پذیرش این شروط نیست. زیرا در زمان جنگ ایران با عراق، دولت ایران برای دریافت سلاح های دفاعی و از جمله موشک بالستیک به قدرت های جهانی التماس می کرد و آنها حتی از دادن سیم خاردار به ایران مضایقه می کردند.
وی ادامه داد: با این حال روشنفکران و بخشی از مردم خواهان تغییر رفتار ایران هستند و واقف نیستند که ایران برای رضایت آمریکا اقدامات بسیاری انجام داده است. در واقع اکنون اتفاقاتی در حال حدوث در کشور است و جامعه ما آبستن حوادث بسیاری است. ایران با بحران های بسیاری مواجه خواهد بود و اگر تصور کند که با تسلیم در برابر آمریکا مسئله حل می شود تصور غلطی است. البته در چنین شرایطی مقاومت هم سخت است و باید واقعیت ها را پذیرفت و نباید ساده انگارانه برخورد کرد.
خلأ قدرت موجب نابودی ایران می شود
عبدالکریمی در پاسخ به این سوال که آیا ایران در لبه پرتگاه فروپاشی قرار دارد یا خیر گفت: نمی توان پاسخ صریح و روشنی ارائه داد و به هر حال شرایط سختی حاکم است. اما وجود حاکمیت بد، بهتر از نبود حاکمیت است، همان طور که در کانون خانواده، وجود پدر بد بهتر از نبود پدر است. بی قدرتی و خلأ قدرت به معنای نابودی ایران و از بین رفتن تمامیت ارضی است. اما می توان با قاطعیت گفت که به هیچ وجه در ایران انقلاب نخواهد شد زیرا انقلاب نیاز به چهارچوب دارد که این چهارچوب بین مخالفان وجود ندارد و اپوزیسیون موجود، رهبری ندارد. ضمن اینکه وضعیت کنونی هیچ آلترناتیو یا جایگزینی ندارد. در واقع اپوزیسیون، فقط نگاه سلبی دارد و می گوید جمهوری اسلامی باید حذف شود اما نگرش ایجابی ندارد و نمی گوید چه جایگزینی باید باشد؟ در واقع غیر از غرب نهادهای لیبرالی در هیچ جای دنیا نمی تواند محقق شود. امروز در ایران سوبژه ای شکل گرفته که کنش ها و واکنش های آن هیچ مطابقتی ندارد. در واقع امروز در ایران با اجرای معکوس حقیقت مواجه هستیم. به این معناکه هر چه حاکمیت می گوید عکس آن صورت می گیرد، بدون آنکه دلایل منطقی و موثقی در این حوزه وجود داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه ملت ایران باید همسو با حاکمیت باشد و البته شرایط گفتگو میان ملت و دولت باید محیا شود، گفت: حاکمیت ایران مانند گربه ای است که ۴۰ سال در قفس بوده و دائما در غلیان بوده و خطاهای بزرگی نیز داشته است. از جمله این خطاها می توان اشاره کرد به اینکه فقه ما عقب افتاده است و حاکمیت سوژه مدرنیته را درک نکرده و یا وجود الیگارشی اقتصادی در جامعه اشتباه است. اما باید فشار اجتماعی را کاست و اگر این فشار کم نشود همه چیز انقلاب از بین خواهد رفت. در واقع اگر شکاف اجتماعی پر نشود، ایران هم در برابر بیگانگان ضعیف خواهد شد و هم قادر به حل مسایل داخلی کشور نخواهد بود. در حالیکه ایرانی ها تصور می کنند با تندروی مسایل حل می شود.
عبدالکریمی ادامه داد: بی تردید حاکمیت باید تغییر رویه دهد. اما تندروی یا حذف حاکمیت موجود راه حل مناسبی نیست. همچنین باید پذیرفت که سایر کشورهای توسعه یافته منطقه خاورمیانه شرایط مشابه تاریخی با کشور ایران نداشته اند. به عبارتی فرصت تاریخی برای ایران فراهم نشده که شبیه سایر دولت ها شود و ایران را با ۲۵۰۰ سال قدمت تمدن نمی توان با کشورهایی مانند دبی و امارات مقایسه کرد که دست نشانده و نماینده آمریکا هستند.
