در تعریف زبان مادری گفته اند به نخستین زبانی گفته میشود که کودک سخن گفتن را با آن میآموزد یا آن را پیش از سن بلوغ میآموزد. در اکثر مواقع این زبان خلق و خوی و لهجه او را نیز شامل می شود.
یک روز در سال از سوی سازمان یونسکو به روز زبان مادری اختصاص یافته فرصتی برای ترویج احترام و مدارا نسبت به زبانهای مختلف و حفظ تنوع زبانی در سراسر دنیاست. زیرا طبق تخمین سازمان ملل، نزدیک به نیمی از جمعیت جهان از آموزش به زبانی که آن را می فهمند و با آن صحبت می کنند محروم نگه داشته مجبور به یادگیری زبان دیگری هستند. این مساله نه تنها حفظ دانش و سنت ها به شکلی پایدار را با مشکل روبرو می کند، بلکه چالشی بر سر راه کثرت اندیشه ها هم به حساب می آید. در واقع استفاده از یک زبان واحد در آموزش یا در مبادلات دیپلماتیک باعث فقیر شدن زبان مادری و استاندارد مردم یک منطقه می شود. برای همین است که کشور فرانسه برای دفاع از چند زبانگی و استفاده از زبان فرانسه در سازمانهای بین المللی که در آنها از زبان رسمی استفاده می کنند بسیج شده است.
براساس اصل پانزدهم قانون اساسی زبان مادری و خطِ رسمی و مشترک ایرانیان زبان فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانههای گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.»
آنچه مهم است بدانیم ایران یک ملت متحد از اقوام متعدد است لذا یک زبان رسمی برای وحدت و حفظ تمامیت ارضی و جلوگیری از هم پاشیدگی و تجزیه و تفاهم و تعامل همه افراد کشور لازم است ولی این امر نباید بهانه گردد که زبانهای ریشه دار و تمدنی دارای آثار فرهنگی هنری ادبی و مهم تر فلکلور اقوام محو گردد که محو آنها همراه با حذف و گم شدن سابقه و فرهنگ آن قوم همراه شده تعبیر ومعادل دانستن آن به نسل کشی اغراق نیست.
ایران چون رنگین کمان و خوشرنگ و متحد المرکزی از اقوام ادیان و افکار مختلف شکل کرفته و این وحدت باید به رسمیت شناخته شده ولی توجه به زبانهای اقوام نیز نباید بهانه برای تفرقه و تجزیه بشود.
کابینه دکتر پزشکیان سندی بر مدعای نویسنده و نماد وفاق قومیتی است. عالی ترین مقام اجرایی کشور یک ترک زبان ایرانی و معاون اولش فارسی زبان در کنار دستشان معاونین وزرا شامل لر ایرانی، کرد ایرانی، عرب ایرانی و بلوچ ایرانی و… نشسته اند مسلمان شیعی یا سنی نیز در جمع آنها برای ایران حضور دارند هرچند جای زرتشتیان ایرانی، مسیحیان، ارامنه و یهودیان ایرانی را نیز خالی می کنیم گرچه در مجلس کرسی خود را دارا هستند.
لذا ضمن ایستادن بر حق اقوام مختلف با ملیت ایرانی بر تکلم، تحصیل و آفرینش آثار ادبی با خط و زبان مادری خود و اینکه راه برای تحصیل و تدریس آن نیز باید باز و رسمی گردد تاکید می کنیم حتما نخ تسبیح پیوند ملت؛ همان زبان رسمی فارسی بوده که تا مرز جان باید حفظ گردد زیرا اقوام در جمع ایرانیان ارتباط و حضور موثرشان در جامعه و اداره امور حفظ می گردد.
اما نکته مهم که از آن در مقوله زبان مادری و سفسطه ای که صورت می گیرد نباید غافل شد این است که از عهد پهلوی اول تا امروز بیگانگان و استعمارگران خصوصا روس ها برای نشر افکار سیاسی کمونیستی و مارکسیستی خود با چهره ریاکارانه و دوستانه و حمایتی از زبان مادری اقوام در قالب روشنفکری بر طبل تجزیه با کاربرد واژه “ملیت” به جای “قومیت” کوبیده، نظریه پردازان شان با وقاحت تسلط زبان فارسی بر کل کشور را استعمارگرانه می خوانند. گرچه مقر هستیم و باید بدانیم زور اسلحه و دیکتاتوری حکومت مرکزی به جای آب برآتش، نفت پاشیده و قطعا تفنگ و زور مهرپرور و وحدت بخش نیست. از آن سو غفلت از تفکر تجزیه طلبی خطایی بزرگ است.
امروز با نگاه به پس زمینه تفکر تجزیه طلبانه با تمسک به زبان مادری که چون دایه های دلسوزتر از مادر اشک تمساح برای فرهنگ و زبان قوم خود می ریزند در حالیکه آنها و رنجی که می برند را رها کرده در اروپا خصوصا کشورهای اسکاندیناوی به کردی و عربی و ترکی غزل تجزیه می سرآیند فاجعه آن است که وقتی سخن از ضرورت وحدت سرزمینی و زبان مشترک جهت تعاملات رسمی، تجاری و تحصیلی به وسط می آید پیشنهاد زبان انگلیسی یا فرانسه را به جای زبان فارسی مطرح می کنند! غافل از اینکه بزرگترین شاعران کرد، عرب و ترک زبان بهترین آثارشان به زبان فارسی سروده شده است چنانکه ناصر خسرو در سفرنامه اش به شاعری ترک زبان برمی خورد که از سرایندگان نامدار تبریزی بوده ولی بازبان فارسی نمی توانست تکلم کند ولی به فارسی نیکو شعر می سرود.
مخلص کلام آنچه مایه وحدت سرزمینی، حفظ آثار ملی و مانا بودن ایران و سنن و فرهنگ ملی است؛ زبان فارسی است که در سایه سار آن زبانها و آداب و سنن اقوام مختلف ایرانی نیز باید به رسمیت شناخته شده در سنین مناسب آموزش داده شود و اجازه دهند آثار خود را به آن خط و زبان خلق کنند.
