امیدها و چالشهای حوزه رسانه یزد از زبان خبرنگاران:
خبرنگاری یکی از مشاغل حساس و اثرگذار در جامعه است که نقش محوری در آگاهیبخشی، اطلاعرسانی و شکلدهی افکار عمومی دارد؛ روز خبرنگار، فرصتی است برای گرامیداشت تلاشگران این عرصه که با عشق و تعهد، در خط مقدم انتشار اخبار و گزارشهای واقعی و بیطرفانه ایستادهاند و زبان گویای مردم هستند.
به گزارش ایرنا، خبرنگاری، صرفاً یک شغل نیست؛ رسالتی است خطیر که با قلم آغاز میشود و با آگاهیبخشی ادامه مییابد. خبرنگاران با عبور از مرزهای راحتی و گاه با پذیرش خطر، روایتگر واقعیتهایی هستند که جامعه برای رشد و سلامت خود به آن نیازمند است.
در جهانی که سرعت گردش اطلاعات از همیشه بیشتر شده، نقش خبرنگار نهتنها کمرنگ نشده، بلکه پررنگتر و حساستر از پیش جلوه میکند.
به مناسبت روز خبرنگار سراغ چهرههایی رفتیم که سالها از عمر خود را وقف این حرفه کردهاند افرادی که با وجود همه سختیها، محدودیتها، فشارهای مالی و بیمهریها، همچنان عاشقانه در این مسیر گام برمیدارند . در این گزارش از خاطرات تلخ و شیرین آنان میخوانیم، از چالشهایی که رسانههای محلی با آن دست و پنجه نرم میکنند تا تحولات گستردهای که فضای مجازی در حرفه خبرنگاری ایجاد کرده است.
از مجله سپید و سیاه تا روزنامه پیمان یزد
“علیمحمد قادریان” خبرنگار ورزشی روزنامه پیمان یزد و همکار چند نشریه دیگر استان، از آغاز فعالیت خود در حوزه خبر از سال ۱۳۴۷ با مجله سپید و سیاه و جوانان سخن گفت و اینکه اکنون با بیش از ۵۷ سال تجربه، همچنان در این عرصه فعالیت میکند.
قادریان که ۷۱ ساله است، فعالیت حرفهای خود را از سن ۱۴ سالگی آغاز کرد و درباره انگیزهاش گفت: تا عشق نباشد، کار پیش نمیرود. با توجه به علاقهام به ادبیات، به حرفه خبرنگاری جذب شدم و ادامه دادم.
وی با اشتیاق از خبرنگاری یاد کرد و افزود: عاشق این حرفه هستم و هرگز پشیمان نیستم زیرا توانستم به نسل جوان خدمت کنم و از این بابت راضیام.
این پیشکسوت رسانه ای با افتخار گفت: اگر خبرنگار قلمش را نفروشد و مستقل باشد، شاید از نظر مالی متضرر شود، اما خوشحالم که با سرافرازی کار کردهام؛ یک خبرنگار واقعی کسی است که بدون تعصب بنویسد و حقیقت را بازگو کند.
وی در مورد نقش رسانهها در آگاهسازی جامعه اظهار داشت: رسانهها رسالت بزرگی در اطلاعرسانی دقیق و مبتنی بر واقعیتهای جامعه دارند، خبرنگاران مردان و زنانی هستند که با شجاعت و بدون ترس به وظیفه خود عمل میکنند و زبان گویای مردم و مدافع حقوق آنان هستند.
این پیشکسوت رسانه درباره همکاری مسئولان با رسانهها اضافه کرد: هر مدیری که رسانهها را همراه و پشتوانه خود بداند میتواند در تحقق اهدافش موفق باشد اما مدیرانی که خود را جدا از رسانه میدانند و از آن گریزانند به خود و جامعه آسیب میزنند.
وی به چالشهای رسانههای چاپی اشاره کرد و گفت: ورود فضای مجازی هم مزایا و هم معایبی دارد و رسانههای مکتوب با مشکلاتی مانند گرانی کاغذ و هزینههای چاپ مواجه شدهاند اگر این روند ادامه یابد، ممکن است برخی رسانهها مجبور شوند فعالیت خود را متوقف کنندو عطایش را به لقایش ببخشند.
وی ادامه داد: به نظر من، رسانهها باید به سمت گزارشهای مکتوب و تحلیلی بروند تا بتوانند مخاطب را جذب کنند.
صداقت و تعهد؛ کلید موفقیت خبرنگاران
“بهناز عسکری”، سرپرست و خبرنگار روزنامه اطلاعات با بیش از ۲۵ سال سابقه فعالیت در حوزه خبرنگاری، روز خبرنگار را به همه همکاران و فعالان عرصه رسانه تبریک گفت و درباره اهمیت و چالشهای این حرفه مطالبی را بیان کرد.
وی درباره نقش رسانهها اظهار داشت: رسانهها مانند چراغی در تاریکی هستند که مسیر را روشن کرده و مردم را از واقعیتها آگاه میکنند، اطلاعرسانی دقیق و سریع درباره رویدادهای مهم از جمله رسالتهای اصلی خبرنگاران است.
این فعال رسانه ای درباره همکاری مسئولان با رسانهها گفت: اگرچه هنوز همکاریها به سطح مطلوب نرسیده، اما نشانههایی از بهبود دیده میشود برخی مسئولان پاسخگوتر و شفافتر شدهاند، ولی فرهنگ نقدپذیری و تعامل سازنده در بسیاری از نهادها همچنان ضعیف است ، اعتمادسازی دوطرفه بین خبرنگاران و روابط عمومیها بسیار ضروری است.
این خبرنگار پیشکسوت درباره مشکلات رسانههای محلی افزود: رسانههای محلی با چالشهای جدی مانند کمبود بودجه، نبود نیروی متخصص، ضعف زیرساختهای فنی و هزینههای بالای چاپ روزنامههای مکتوب مواجهاند که بر کیفیت و استمرار کار آنها تأثیرگذار است.
عسکری همچنین به تأثیر فضای مجازی اشاره کرد و گفت: فضای مجازی هم فرصت و هم تهدید است؛ دسترسی سریع و گسترده به اخبار و افزایش مشارکت اجتماعی از نقاط قوت آن است، اما انتشار اخبار جعلی و اطلاعات نادرست میتواند افکار عمومی را منحرف کند. بنابراین ارتقای سواد رسانهای برای تشخیص منابع معتبر بسیار ضروری است.
وی تاکید کرد: با بیش از دو دهه فعالیت در عرصه خبرنگاری، باور دارم که خبرنگاران باید با عشق، صداقت و تعهد، همچنان زبان گویای مردم باشند و رسالت اطلاعرسانی صادقانه را به بهترین نحو انجام دهند.
خبرنگاری نه برای قدرت، بلکه برای آگاهی است
“جواد آذرنگار” روزنامهنگار باسابقه استان یزد از شروع فعالیت حرفهای خود در عرصه رسانه از سال ۱۳۸۲ میگوید، در حالی که پیشزمینه فعالیتش به دهه ۱۳۷۰ بازمیگردد؛ وی سابقه همکاری با روزنامه «ابرار» «اخبار»، «جمهوری اسلامی» و «سلام» را در کارنامه خود دارد.
آذرنگار، مدیر مسوول روزنامه بشارت یزد و روزنامه سراسری بشارت نو با اشاره به چالشهای حرفهای در رسانههای محلی گفت: فعالیت رسانهای در استانها بهویژه در حوزه رسانههای چاپی، با چالشهای جدیتری همراه است، نبود نیروی آموزشدیده، فشارهای اجرایی و مشکلات مالی انتشار روزنامه، همه و همه باعث شدهاند این فضا حساستر و شکنندهتر باشد.
وی به تجربه دشواریهای رسانهای در گذشته اشاره کرد و افزود: سال گذشته با مشکلات متعددی مواجه بودیم، از تشکیل چندین پرونده قضایی درباره گزارشهای محیطزیستی گرفته تا واکنشهای تند برخی مدیران صنعتی، در واقع رسانه مستقل، اگر نقدی بهجا داشته باشد، گاه به جای شنیده شدن، با برخورد و فشار مواجه میشود.
این روزنامهنگار درباره تعریف خود از حرفه خبرنگاری اظهار کرد: خبرنگاری فقط روایت خبر نیست؛ پلیست میان مردم و مسئولان.
این فعال رسانه ای ادامه داد:خبرنگار باید در مسیر زندگی بهتر، آگاهیبخشی، و نقد سازنده حرکت کند، نه در پی قدرت یا منفعت شخصی؛ اما متأسفانه گاهی افراد به دلیل بیکاری یا برای داشتن شغل دوم وارد این حوزه میشوند، نه از روی علاقه یا تعهد.
وی ادامه داد: رسانه برای من مقدس است اما ورود رسانههای غیررسمی و بدون مجوز در فضای مجازی، کار را برای رسانههای قانونی سختتر کرده است، رسانههایی که مسئولانه کار میکنند، تحت نظارت و پاسخگو هستند، اما بسیاری از صفحات در شبکههای اجتماعی نه مجوز دارند، نه مسئولیتی را میپذیرند.
آذرنگار با انتقاد از فضای رسانهای امروز گفت: در کشور ما، ظرفیت تحمل نقد پایین است، چه در میان مسئولان و چه در بین شهروندان، خبرنگار باید آگاهی داشته باشد، تحقیق کند و در عین حال تحمل فشار را هم داشته باشد، رسانه، شغل سادهای نیست؛ نیاز به شناخت، تعهد و جسارت دارد.
عشق و علاقه در حرفه خبرنگاری
“ساناز امامی” خبرنگار میبدی هم با گرامیداشت روز خبرنگار با اشاره به تحولات در حوزه رسانه گفت: تولید محتوا کم شده است چون تولید محتوا زحمت بسیاری دارد و وقت و انرژی زیادی صرف آن می شود که فقط در رسانه های رسمی دیده می شود، رسانه های دیگر به جای تولید محتوا به تبلیغات روی آورده اند و مخاطبان بیشتری جذب کرده اند.
وی که حدود ۲۲ سال سابقه فعالیت در حوزه رسانه دارد و از سال ۹۰ تا ۹۷ هم با ایرنا همکاری داشته افزود : نیروی متخصص در رسانهها با تحصیلات مرتبط کمتر و ورود افراد غیرحرفهای زیاد شده است؛ در حرفه روزنامه نگاری و خبرنگاری به کسانی که در رشته مرتبط تحصیلات ندارند مجوز ندهند چون باعث می شود رسالت اصلی رسانه فراموش شود.
این فعال رسانهای درباره تاثیر تحولات فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بر حرفه خبرنگاری تصریح کرد: بیشتر تحولات در زمینه شبکه های اجتماعی بوده است با رشد شبکه های اجتماعی خبرنگار واقعی کمرنگ شده و به نظرم خبرنگاری سخت تر شده است چون در شبکه های مجازی هرکسی با هر تخصصی فعالیت کند بیشتر برپایه تبلیغات و اهداف خاص است.
وی که همکاری با چند نشریه و پایگاه خبری را در کارنامه خود دارد در مورد میزان اثرگذاری رسانه ها در سال های اخیر بر مخاطبان افزود: رسانه ها بیشتر با تکیه بر دنیای مجازی رشد کرده اند و مخاطب در آنها فعال است که می تواند خود به تولید محتوا بپردازد و نظم خاصی و کنترلی در این حوزه وجود ندارد نوعی هرج و مرج رسانه ای شکل گرفته است.
امامی تصریح کرد: وسعت و گستردگی این فضا و بالا بودن تعداد کاربران آنها باعث شده نظارت کم شود هدف اصلی رسانهها بیشتر بازاریابی و فروش محصولات شده است که اصلا برای حوزه رسانه خوب نیست ما که با عشق و علاقه به این حرفه نگاه کردیم برایمان نوعی تناقض است.
این خبرنگار، شیرینترین خاطره کاری خود را همکاری با سید جلال یحییزاده نماینده دورههای هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی عنوان کرد و افزود: این نماینده علاقه و توجه ویژه ای به کار رسانهای داشت و من با عشق و انگیزه فراوان روزانه چندین خبر کار میکردم.
امامی افزود:خبرنگاران جوانی که قصد فعالیت در این حرفه را دارند با علاقه انگیزه و تخصص وارد این حرفه شوند زیرا با ورود به رشته تحصیلی مرتبط با این حرفه می توانند خبرنگار موفقی شوند.
رسانه، آینه مسئولان یا بلندگوی تعریف؟
مدیر مسئول پایگاه خبری “یزد رسا” درباره نقش رسانه و همکاری مسئولان گفت: رسانهها نقش بسیار مهمی در اطلاعرسانی و آگاهسازی مردم دارند، در دنیای امروز که همه افراد درگیر مشکلات روزمره و مشغلههای کاری هستند امکان ندارد که همه مردم بتوانند به همه اخبار و اتفاقات پیرامون خود دسترسی کامل داشته باشند.
“محمد کلماتیان ” که بیش از ۱۶ سال سابقه فعالیت در حوزه رسانه دارد افزود: همین جاست که رسانهها وارد میشوند و با انتشار اخبار، گزارشها و تحلیلهای درست، مردم را از واقعیتها آگاه میکنند. مثلاً وقتی رسانه به صورت بیطرف درباره کمبود آب یا آلودگی هوا گزارش میدهد، مردم میتوانند سبک زندگی خود را بر اساس این اطلاعات تنظیم کنند.
وی ادامه داد: رسانهها با شفافسازی تخلفات و مشکلات، صدای مردم را به گوش مسئولان میرسانند، وقتی خبری درباره تخلفی منتشر میشود، مسئولان مجبور میشوند واکنش نشان دهند و مردم هم آگاهتر و حساستر میشوند ،این چرخه باعث میشود جامعه سالمتر و پویاتر باشد. اگر رسانهها نباشند و مردم از اتفاقات و تصمیمات مهم بیخبر باشند، جامعه دچار سردرگمی میشود.
این فعال رسانه ای درباره همکاری مسئولان با رسانهها نیز بیان کرد:خبرنگاری مثل آینهای است که عملکرد مسئولان را نشان میدهد، اما متأسفانه برخی مسئولان رسانهها را فقط به چشم بلندگو میبینند که باید فقط خبرهای خوبشان را منتشر کند. حتی گاهی از نقد منصفانه و سوال خبرنگاران ناراحت میشوند و به جای پاسخگویی، برخورد میکنند یا خبرنگار را متهم به سیاهنمایی میکنند. این طرز برخورد، باعث کاهش اعتماد بین رسانه و مسئولان میشود.
وی افزود: اما هنوز هم بسیاری از مسئولان به رسانهها اهمیت میدهند و همکاری واقعی شکل میگیرد.وقتی تعامل و اعتماد بین خبرنگار و مسئول برقرار شود، رسانه میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند؛ یعنی نه فقط خبرخوانی و تعریف، بلکه مطالبهگری و نقد سازنده.
کلماتیان اضافه کرد: بیشترین همکاری مسوولان و رسانه ها در استان به جلسات و همایش و نشست های خبری است ،رسانه ها و مسوولان باید کنار هم باشند نه در مقابل یکدیگر.
وی درباره تاثیر فضای مجازی گفت:فضای مجازی نقش بسیار پررنگی در اطلاعرسانی امروز دارد، مردم بیشتر اخبار را از طریق شبکههای اجتماعی دنبال میکنند و یک خبر با چند استوری یا پست در این فضا سریعتر از رسانههای رسمی منتشر میشود.
کلماتیان اضافه کرد : اما این فضای گسترده نیازمند کنترل و دقت است؛ چون گاهی شایعات و اطلاعات نادرست هم در آن منتشر میشود بنابراین رسانههای رسمی باید تلاش کنند تا اخبار دقیق، معتبر و قابل اطمینان را ارائه دهند و جلوی انتشار اخبار غلط را بگیرند.
وی گفت: رسانهها و فضای مجازی باید کنار هم باشند تا مردم به بهترین شکل از اتفاقات و رویدادها آگاه شوند و جامعه به سوی رشد و پیشرفت حرکت کند.
چهار دهه فعالیت خبری با عشق
خبرنگار شهرستان ابرکوه با بیان اهمیت خبر و اینکه گاهی از تفریحات خانوده ام می گذشتم تا به امور خبری برسم گفت: عشق به کار خبرنگاری باعث شد بیش از چهار دهه دراین حرفه فعالیت کنم .
ابوالفضل کارگر با بیان اینکه حدود ۴۵ سال سابقه فعالیت در این عرصه را دارم اظهار کرد: با گذشت بیش از چهار دهه از فعالیت در حرفه خبرنگاری، پرداختن به این حرفه از حد یک شغل برای من فراتر رفته و با زندگیام آغشته شده است.
این خبرنگار پیشکسوت با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای عرصه خبر و برادر شهیدش علی اکبر کارگر، خبرنگار شهرستان ابرکوه خاطرنشان کرد: بدون درخواست از مسئولان، یکی از اتاقهای خانهام را به فعالیت حرفهای خود اختصاص دادم.
وی ادامه داد: فعالیت خبری را از سال ۱۳۵۹ بعنوان خبرنگار روزنامه جمهوری اسلامی که روزنامه نوپای انقلاب بود، با یک موتور گازی در آن زمان در فصل سرما و گرما آغاز کردم.
کارگر اضافه کرد: در سالهای ۶۰ تا ۶۴ برادرم ، شهید علی اکبرکارگر نیز به عنوان خبرنگار و توزیع کننده روزنامه جمهوری اسلامی با من همکاری ویژهای داشت تا اینکه در ۲۲ بهمن سال ۱۳۶۴ در عملیات والفجر ۸ به درجه رفیع شهادت نایل آمد.
وی یاد آورشد: از سال ۱۳۶۳ به عنوان نماینده و خبرنگار روزنامه اطلاعات فعالیت خود را در شهرستان ابرکوه ادامه دادم و از اواخر سال ۱۳۶۶ به عنوان خبرنگار ایرنا فعالیت گسترده خبری خود را در این رسانه ملی آغاز کردم.
کارگر یادآورشد: در سال ۱۳۶۷ هم به عنوان خبرنگار صدا و سیمای مرکز یزد به جبهه اعزام شدم و اخباری از حضور رزمندگان تیپ الغدیر یزد در جبهه ها را که در موقعیت شهید موحدین، گتوند و منطقه غرب کشور شاخ شمیران مستقر بودند، ثبت و منتشر کردم.
هفدهم مرداد ماه سال ۱۳۷۷، محمود صارمی خبرنگار خبرگزاریِ جمهوری اسلامی در مزار افغانستان به شهادت رسید؛ به همین مناسبت، شورای فرهنگ عمومی، این روز را به عنوان «روز خبرنگار» نامگذاری کرد.
