حیات یزد با مِس مِس نابود می شود

تمدن تاریخی یزد مدیون شیرکوه است

به گزارش بشارت یزد، عضو هیات علمی منابع طبیعی و کویر شناسی دانشگاه یزد در این نشست اظهار داشت: تقریبا 25 درصد سطح خشکی های زمین را کوه ها تشکیل می دهد و نیمی از منابع آبی دنیا از کوهستانها تامین می شود. در ایران بیش از سی و سه درصد خشکی‌ها به کوهها اختصاص یافته و بیش از هفتاد درصد آبهای ایران از کوههای مختلف سرچشمه می گیرند.

محمد حسین ایرانی نژاد در خصوص اهمیت سلسله جبال شیرکوه در استان یزد خاطر نشان کرد: شیرکوه وسط جغرافیای ایران است و تمدن تاریخی یزد مدیون شیرکوه است. بسیاری از گونه های گیاهی و همچنین گونه های جونده و مهم برای محیط زیست به این کوه پناه آورده اند و قرن‌هاست که به زیست خود ادامه داده اند.

باید مردم را نسبت به اهمیت شیرکوه برای حیات در یزد آگاه کرد

در ادامه این نشست؛ علی طالبی استاد دانشگاه یزد و دبیر انجمن آبخیز داری ایران در خصوص اهمیتِ بودن شیرکوه در دشت یزد- اردکان بیان کرد: شیرکوه به دو دلیل خیلی مهم است؛ اول از نظر سازه گرانیتی و آهکی آن که باعث ایجاد یک آبرفت خیلی قوی در بالا دست دشت یزد اردکان شده است و دوم ارتفاع آن است. ارتفاع نزدیک به ۴۰۰۰ متری شیرکوه باعث سرد شدن ابرها و بارش و باران می شود.

دبیر کارگروه مدیریت جامع آب کشور در ادامه گفت: شرایط بارشی که شیرکوه ایجاد می کند باعث می شود تا چشمه هایی با دبی ۱۵۰ لیتر در ثانیه داشته باشیم و بارش باران در ده بالا ۳۰۰ میلی متر باشد که این میزان از بارش در شهرکرد هم بیشتر است.

وی در ادامه با اشاره به تغذیه پایین دشت یزد از منابع آبی شیرکوه بیان کرد: مسئولین از کارشناسان در خصوص اهمیت شیرکوه برای منابع آبی استان نظر بخواهند. از کل ۲۵۴ میلی متر بارش سالانه در خضر آباد، حدود ۱۷۰ میلی متر آن تبخیر می شود و مابقی آن یعنی چیزی حدود ۱۶ میلیون متر مکعب از چشمه ها سرازیر می شود که پایین دشت یزد را تغذیه می کند.

طالبی در ادامه ضمن بیان این موضوع که هر چه بیشتر آب در شیرکوه نفوذ کند، تبخیر کمتری در دشتهای کویری اتفاق می افتد، خاطر نشان کرد: مدیریت پایدار سرزمین در دشت یزد- اردکان، فرایندی آگاهانه است که جنبه های مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی برای امنیت غذایی، سودآوری، کاهش فقر، رفاه نسل آینده و حفاظت محیط زیست دارد و هدف آن ارتقا سلامت اکوسیستم و مردم یزد است و باید در این خصوص با آگاهی بخشی به مردم باعث جلوگیری از انجام اتفاقات بد در اکوسیستم شیرکوه شد.

خدمات متنوع شیرکوه به مردم یزد

وی با اشاره به این موضوع که خدمات شیرکوه به استان یزد فقط آب و غذا نیست، تصریح کرد: شیرکوه خدمات توریستی، ورزشی، پزشکی و خصوصا آب و هوایی مناسبی را هم برای یزد انجام می دهد که باید بر این اساس یک برنامه راهبردی تدوین و با توجه به اینکه حیات شیرکوه، حیات یزد است این طرح راهبردی و جامع به استانداری ارائه شود.

رابطه تنگاتنگی میان زیست مردم یزد و شیرکوه برقرار است

در ادامه این نشست هم اندیشی، حسین ملکی نژاد استاد دانشکده منابع طبیعی و کویر شناسی دانشگاه یزد در خصوص نحوه وابستگی مردم یزد به شیرکوه بیان کرد: استان یزد معمولا کم بارش ترین استان کشور است و ظرفیتهای آب و اکولوژیک در این استان خیلی خیلی محدود است و مردم با آب قناتها زندگی می کرده اند. قناتها نیز خودشان را با بارش ها سازگار می کرده اند و این نشان دهنده رابطه تنگاتنگ زیست مردم یزد و شیرکوه است.

وی در خصوص توسعه بی رویه صنعت در استان و از بین رفتن ذخایر آبی اظهارکرد: در سیر تحولی صنعت در یزد سهم مصرف آب در سال ۱۳۸۰ دو میلیون متر مکعب در سال بوده و اکنون 70 میلیون متر مکعب در سال است که با این روند توسعه در  ۱۴۲۵ به دویست میلیون متر مکعب و در سال ۱۴۵۰ بالای ۳۰۰ میلیون متر مکعب آب نیاز داریم. در حال حاضر از ذخایر آبی چندهزار ساله استفاده می کنیم و انبوهی از ساخت و سازها و توسعه بی رویه را با این دخایر انجام می دهیم که جای بسی ناراحتی دارد.

این استاد دانشگاه در خصوص راه اندازی معدن مس دره زرشک تصریح کرد: دستکاری در شیرکوه و مناطق کوهستانی باعث خسران است و مضرات آن همیشگی و برگشت ناپذیر خواهد بود. توسعه معدنی اثرات جانبی و تاثیرات اکولوژیک بدی دارد. کم شدن آب و مشکلات آبی ناشی از ایجاد معدن در گروه سوم قرار می گیرد. آسیبهای بدتر و شدیدتر جنبه های اکولوژیک، تغییر خط برف، تنش‌های اجتماعی و بسیاری موارد دیگر از جمله اثرات مخرب معدنکاری در شیرکوه است.

سند آمایش سرزمینی یزد باید اصلاح شود

در ادامه این جلسه محمدرضا علمی رییس سابق دانشکده منابع طبیعی و ‌کویر شناسی دانشگاه یزد ضمن پرداختن به اسناد آمایش سرزمینی استان بیان کرد: در اسناد آمایش سرزمینی یزد تاکید بر معدنی بودن استان شده و مبتنی بر مسایل اکولوژیک و محیط زیستی و آبخیزداری نیست و فقط بر اساس معدنی بودن استان این سند نگاشته شده است که نیاز به انجام اصلاحاتی دارد.

بدون حفظ محیط زیست، توسعه محقق نمی شود

در ادامه این نشست هم اندیشی؛ سید عباس هاشمی، رئیس شورای هماهنگی تشکل‌های محیط زیستی استان یزد ضمن اشاره به این موضوع که محیط زیست شاخصه اصلی توسعه پایدار است و باید به آن توجه ویژه ای شود، بیان کرد: مثل ماشینی که اگر بخشی از آن خراب بشود درست کار نمی کند و مسافر یا راننده را به مقصد نمی رساند، محیط زیست هم اگر خراب باشد توسعه انجام نمی شود و شاهد عقب گرد در توسعه خواهیم بود.

وی ضمن انتقاد از مسئولین در خصوص اقدام برای برداشت از معدن مس دره زرشک گفت: گفته شده حیف نیست از معدن مس دره زرشک برداشت نشود؟ حرفی که مبنای علمی هم ندارد. دروغی هم که گفته اند این است که در خصوص معدن مس دره زرشک بین دانشگاه یزد و شیراز اختلاف نظری ایجاد شده است و حال سوال این است آیا ارزش دارد که حتی یک ثانیه از عمر مردم یزد بخاطر اثرات مخرب محیط زیستی معدن مس دره زرشک کم بشود؟

هاشمی در ادامه اظهار کرد: برداشت از معدن مس برای مردم یزد ضررهای بسیاری دارد. بهره برداری از این معدن زخم مزمن و غده سرطانی ای می شود که کوچک و بزرگ نمی شناسند و دامن همه مردم استان و حتی فراتر از استان را هم می گیرد.

انتقال آب به یزد تنها به کام کارخانجات و معادن است

رییس شورای هماهنگی تشکل‌های زیست محیطی استان یزد در ادامه در خصوص انتقال آب از خلیج فارس به کویر گفت: اخیرا مطرح کرده اند که آب دریا پایدار است نه آب شیرین بومی. متخصصین باید پاسخ به این گزاره غلط را بدهند. آبی با هزینه های اولیه بسیار سنگین شامل پمپاژ، شیرین سازی و انتقال را از دریا به استان منتقل می کنیم و متاسفانه هیچ خریداری جز کارخانه داران و معادن ندارد. معادنی که تنها زمان کوتاهی می توانند به حیات خود ادامه بدهند.

وی در ادامه ضمن یاری خواستن از ائمه جمعه و دیگر مسئولین برای جلوگیری از تخریب شیرکوه با بهره برداری از معدن مس دره زرشک خاطر نشان کرد: برای اینکه یک نفر بیاید و تصمیمی بگیرد و کار اشتباهی را انجام بدهد و بعدها هیچ‌کس پاسخگو نباشد؛ باید فکری کرد و به همین دلیل از ائمه جمعه درخواست داریم کمک کنند تا این مشکل حل شود.

روند خطرناک گرمایش هوا در یزد

در ادامه محمد رضا شیرغلامی، رییس گروه توسعه هواشناسی کاربردی یزد ضمن مطرح کردن این موضوع که در حال حاضر شبها سرد و روزها بسیار گرم است و این نشان دهند برداشت بی رویه از آبهای زیر زمینی است، اظهار کرد: در کویر فرو نشست زمین کاملا مشهود است و اثرات ناگواری برای استان یزد دارد. اضافه شدن هر روزه صنایع آبخواه و برداشت بیش از حد توان از منابع زیر زمینی صدمات زیادی به کویر زده و خواهد زد.

وی با اشاره به این موضوع که متاسفانه هنوز مسئولین به آن باور نرسیده اند که با مشکل گرمایش روبرو هستیم، اظهار کرد: توجه به بحث گرمایش جهانی کاملا مشهود است که در شیرکوه با کاهش حجم برف روبرو هستیم. روند افزایش دما در ایران بیش از نرم جهانی است و در یزد بیش از میانگین کشوری که این موضوع باعث ایجاد عوارض بعدی برای استانمان می شود و از طرف مسئولین باید پیگیری بیشتری برای جلوگیری از فجایع محیط زیستی حاصل از آن بشود.

ضرورت رسیدن به درک مشترک درباره اهمیت شیرکوه

در ادامه این نشست، محمد مهدی جوادیان زاده مدیر سابق شرکت آب منطقه ای یزد ضمن بیان اهمیت شیرکوه برای زیست مردم استان گفت: هنوز هیچ مطالعه ای در خصوص معدن دره زرشک از طرف دانشگاه یزد انجام نشده و طبق توافق انجام شده دانشگاه شیراز برای پیگیری مسایل مربوط به معدن دره زرشک انتخاب شد.

وی در ادامه  اظهار کرد: اگر جنبه های مختلف شیرکوه مورد تحقیق واقع بشود، درک مشترکی هم ایجاد خواهد شد.

جوادیان زاده در ادامه در خصوص انتقال آب از خلیج فارس بیان کرد: انتقال آب از خلیج فارس بسیار مهم و لازم بود به دلیل اینکه آب یزد همیشه ناپایدار بوده و نگرانی های زیادی در این خصوص وجود داشته است.

قتل عام تدریجی مردم یزد

در ادامه این جلسه، سید علی شجاع الساداتی عضو جمعیت همیاران و محیطبانان محیط زیست استان یزد ضمن تشریح مضرات ایجاد معدن مس دره زرشک برای محیط زیست مردم استان یزد گفت: بهره برداری از معدن مس دره زرشک باعث قطع رگه های آب شیرکوه و قطع تغذیه طبیعی دشت یزد -اردکان می شود. این موضوع در کنار مواد سمی و اسیدی بسیار خطرناک که بخاطر بهره برداری از این معدن به منابع آبی و خاکی و هوای منطقه می شود، زندگی مردم را به خطر می اندازد.

وی در ادامه گفت: کلمه به کلمه پروژه معدن مس دره زرشک فاجعه است. متاسفانه پروژه ای که پرونده آن در دوره های مختلف گذشته بخاطر فجایع محیط زیستی اش مخدومه شده بود دوباره توسط مسئولین باز شده است. بهره برداری از این معدن قتل عام تدریجی مردم یزد است و بیماریهای لاعلاج تنفسی و دیگر بیماری ها دامن مردم، گیاهان و حیوانات را خواهد گرفت.

وی ضمن اشاره به بیانیه دانشگاه یزد در خصوص معدن مس دره زرشک گفت: گفتند دانشگاه یزد با دانشگاه شیراز در خصوص بهره برداری از معدن مس دره زرشک مخالف است (چند سال پیش متخصصین دانشگاه شیراز در قالب پروژه های تبعات بهره برداری از معدن مس دره زرشک را بررسی کردند و در نهایت نظر آنها بر مختومه شدن پرونده بهره برداری بود) در صورتی که بیانیه دانشگاه یزد، مخالفت قاطع با بهره برداری از معدن مس دره زرشک بود.

شجاع الساداتی در خصوص آب انتقالی خلیج فارس به یزد اظهار کرد: ایجاد پانصد هکتار پهنه کاشی برای ابرکوه، صدور چندین مجوز کارخانه فولاد در کفه ابرکوه و انحراف مسیر آب خلیج فارس از قلعه زین الدین مهریز و بردن آب برای معدن مس دره زرشک و کارخانه های مجاور بخشی نگری در حوزه محیط زیست است.

انتقال آب از دریا، پایدار نیست

در پایان این نشست علی طالبی، دبیر انجمن آبخیز داری ایران ضمن جمع بندی جلسه اظهار کرد: باید بیانیه کانون تفکر آب در خصوص معدن مس دره زرشک رسانه ای شود. در این خصوص بین دانشگاههای یزد و شیراز هیچ اختلاف نظری نیست و نظر دانشگاه یزد همانی است که در کانون تفکر آب عنوان شده است.

وی در ادامه گفت: در بحث آمایش سرزمین قوانین زیادی داریم که باید اجرایی شود. آب دریا اصلا پایدار نیست و انتقال آب دارای مشکلات زیادی است که یکی از این مشکلات، توسعه بی رویه آبخواه و مهاجرت گسترده به یزد است.

طالبی در پایان ضمن اشاره به این موضوع که سند راهبردی توسعه باید تدوین و قانون بشود، گفت: در خصوص معدن مس دره زرشک هیچ عجله ای دربرداشت نباید انجام شود و نظر متخصصین و کارشناسان باید حاکم و اجرا شود.