اجماع نخبگان یزدی برای نجات خانه پدری

بشارت نو- فاطمه روشن/ وضعیت کم آبی در ایران بحرانی است. آمارها نشان می دهد در بیشتر استان های کشور بارندگی به بیش از 90 درصد کاهش یافته و طبق پیش بینی ها در ماه های آینده هم تغییر محسوسی در این وضعیت رخ نخواهد داد.  براساس آمار رسمي سازمان هواشناسي كشور، سال گذشته يزد از نظر خشكسالي در رتبه نخست كشور قرار گرفت، آنطور که پژوهشکده اقلیم شناسی کشور می گوید در سال جاری هم یزد یکی از سه استان نخست در کاهش بارندگی است و اگر این کم آبی به خوبی مدیریت نشود، مشکلاتی جدی گریبانِ شهر جهانی ایران را خواهد گرفت. برهمین اساس این هفته جلسه کمیته آب موسسه مردم نهاد شمیم با حضور تعدادی از شخصیتهای حقیقی و حقوقی و کارشناسان حوزه آب یزدی تبار پایتخت برگزار شد تا برای رفع مشکل چاره ای بیاندیشند. کمیته ای که پس از بررسی شرایط فعلی کشور انتقال آب بین حوزه ای را منتفی دانسته و تنها راه چاره را تامین آب از منابع پایدار می داند و به همین منظور تشکیل کنسرسیومی برای تامین آب استان یزد، با همکاری بخش خصوصی و دولت را در دستور کار قرار داده است.

در ابتدای جلسه رضا دستجردی، مدیرعامل این موسسه مردم نهاد دستور جلسه را پیگیری مقوله تامین آب استان یزد را از منابع پایدار و تاسیس ساختاری حقوقی و مردمی برای کمک و تسریع در تامین اعتبارات مورد نیاز این پروژه حیاتی اعلام کرد. سپس سید ابوالفضل موسوی کوچه بیوکی، رییس مجمع نمایندگان استان یزد گزارشی از فعالیتهای انجام شده از قبل در این زمینه پرداخت. موسوی نماینده مردم یزد در مجلس شورای اسلامی با اشاره به مشکلات کم آبی در کشور و استان یزد گفت: «زمانی که بحث مدیریت آب در یزد را آغاز کردیم تقسیم بندی هایی انجام دادیم. بر این اساس خط یک، انتقال آب زاینده رود است و سالانه حدود 64 میلیون متر مکعب منتقل می کند و اگر قطره ای از این آب کم شود ما در تامین آب شرب و خدمات استان یزد به مشکل برخواهیم خورد.»

موسوی ادامه داد: «اخیرا نمایندگان استان اصفهان مطرح کرده اند که به دلیل کسری آب پشت سد زاینده رود، به همین نسبت باید از سهم آب استان یزد کسر شود. حقیقتا موضوع جدی است و اگر وضعیت آب سد زاینده رود به همین منوال کسری داشته باشد، ما از اسفندماه به بعد با مشکل جدی مواجه خواهیم بود. خط 2، خط انتقال آب از سد بهشت آباد بود که سال گذشته برای آن ردیف هم گذاشتند. خط 3، خط انتقال آب از خلیج فارس است. برای انتقال آب خلیج فارس شرکتی متشکل از سه صنایع بزرگ ایجاد شد. ظرفیت این خط 350 میلیون مترمکعب در سال است و اگر تمهیداتی بیاندیشند تا 500 میلیون مترمکعب قابل افزایش خواهد بود. البته محیط زیست استان هرمزگان سقف برداشت را 350 میلیون متر مکعب عنوان کرده و مشاور اتریشی 500 میلیون مترمکعب. سهم یزد از این خط  22 درصد است. فاز یک این پروژه 180 میلیون مترمکعب دارد، اما  هنوز مشخص نیست که سهم استان یزد از فاز اول تخصیص داده میشود و یا فاز دوم.»

این نماینده مجلس با اشاره به مشکلات برداشت آب از منابع استانی گفت: «حجم آب های زیرزمینی ما بسیار کاهش پیدا کرده است، آب چاه ها لب شور شده و در برخی موارد کاملا شور است و بدون آب شیرین کن قابل استفاده نیست. بنابراین خط 1 کاملا بحرانی، خط 2 کاملا منتفی و خط3، 22درصد قابل استفاده خواهد بود. برخی از دوستان معتقدند باید با همان مقدار آبی که وجود دارد زندگی کنیم. به این معنی که اگر یزد یک میلیون نفر سکنه دارد به 600هزار نفر کاهش پیدا کند و با همان مقدار آبی که هست جمعیت تنظیم شود. یعنی ما خودمان را با آب تنظیم کنیم. اما ما در شرایطی هستیم که اگر آب زاینده رود منتقل نشود دیگر بحث کم آبی نداریم، مسئله بحران بی آبی است. یعنی توقف کامل زندگی. اگر 500 میلیون متر مکعب به استان یزد آب برسد می توانیم مدیریت کنیم. بنابراین باید به دنبال خط 4 باشیم، یعنی انتقال آب از منابع پایدار. یعنی برداشت آب از منابع آزاد، پایدار است و تمیزتر و برای آسیب کمتری برای محیط زیست خواهد داشت.»

او ادامه داد: «از آب خط 3، 20 میلیون مترمکعب اضافه است و شرکت ها تصمیم گرفته اند آن را بفروشند. قرار شده بانک ها به این شرکت ها وام بدهند و سهمشان هم مشخص است. روسای بانک ها هم امضا کرده اند و تامین اعتبار شده. من پیشنهادم این است که جدا از سهمیه 22 درصدی، کوثر این مقدار اضافه را برای یزد بخرد.»

موسوی انتقال آب از دریای عمان را قطعی دانست و عنوان کرد: «درنتیجه انتقال آب از دریای عمان به استان یزد قطعی است و تنها مسئله باقی مانده شیوه انتقال آن و اینکه چه کسی باید این کار را انجام دهد. دولت نباید در این کار نقشی داشته باشد. تصمیم بر این است که صنعتگران کنسرسیومی تشکیل دهند، و بخش خصوصی آب را منتقل کند. در ادامه سهام آن در بورس عرضه میشود و مردم صاحب اصلی آن خواهند بود. این اتفاق باید صددرصد خصوصی باشد و هیچ شائبه دولتی نداشته باشد. مالکیت آب هم با سرمایه گذار باشد. ما در مجلس به تفاهم رسیده ایم که قانونی را به تصویب برسانیم که اگر بخش خصوصی آب را منتقل کرد، مالک آن باشد و دولت دخل و تصرفی در آن نداشته باشد. شاید به عنوان سیاستگذار با بخش خصوصی به تفاهم برسد، اما مالکیت ندارد.»

او با تاکید برتوانایی های بخش خصوصی ادامه داد: «در این راه شخصی به نام مهندس سفید با ما همکاری کرد که با یکی از یزدیهای مقیم دانمارک در ارتباط بود و باعث ارتباط ما با ایشان شد. طبق رایزنی هایی که کردیم قرار شد به صورت مشارکتی انتقال آب را انجام بدهیم. تفاهم نامه ای هم در این زمینه امضا شد. پیشنهادهای دیگری هم هست و همه افراد توانمندی هستند و من متوجه شدم این کار توسط بخش خصوصی صد در صد شدنی است.»

راعی: از مدیریت غیرسازه ای غافل نشویم

رضا راعی عزآبادی، رییس گنجینه منابع آب کشور و دبیر کمیته آب شمیم هم در ادامه این نشست گفت: «حرف های آقای موسوی درست است. ما به هرطریقی که شده باید با اولویت بندی درست به دنبال انتقال آب به یزد باشیم. اگرچه باید انتقال آب از دریای عمان را پیگیری کنیم اما نباید از خط2 هم غافل شویم. 500 میلیون مترمکعبی که آقای موسوی گفتند، تقریبا درست است. ولی به دلیل اینکه این آب شور است، پس از شیرین کردن آن مقدار دورریز زیاد است. محیط زیست میگوید شما اجازه برگرداندن پس آب را به صورت نقطه ای به دریا را ندارید و باید در عمق دریا، به صورت آب فشان پخشش کنید، که البته برای این کار مشکلی نداریم و در دریای خلیج فارس این سازه وجود دارد و در دریای عمان هم اتفاق خواهد افتاد. درنتیجه باید مقدار بیشتری منتقل کنیم تا درنهایت 500 میلیون متر مکعب باقی بماند.»

او تاکید کرد: «باید به مدیریت هم توجه کرد. 80 درصد این آب تبدیل به فاضلاب خواهد شد. ما میتوانیم 60 درصد این آب را برگردانیم، در نتیجه مدیریت غیرسازه ای و پسآب باید در راس برنامه های استانی قرار بگیرد.»

 راعی ادامه داد: «بحث دیگر آب مجازی و آمایشی است که مطرح شده، که ما در کشاورزی 90 درصد از آب استفاده می کنیم به کشت استراتژیک کم آب بر تبدیل کنیم و آب ذخیره شده را برای آب شرب و پایداری استان نگه داریم. نکته بعد بحث آبهای ژرف است که در فضای مجازی کمی متلاطم شده و به من خرده گرفته اند که چرا این حرف را زدی. ما باید بفهمیم در فلات مرکزی ایران، در عمق 3 هزار متر چه خبر است. دو حالت کلی دارد یا اصلا آب نیست که خیال ما و نسل آینده راحت می شود و میگوییم ما این راه را رفتیم شما به فکر دیگری باشید، یا آب وجود دارد. این آب ممکن است حالت استاتیک داشته باشد و آب فسیل باشد و باید بررسی شود که چه کیفیتی دارد و برای مواقع ضروری و نسل آینده آن را نگه داریم. یا این آب داینامیک است و اینجا باید ناراحت شویم. چندین سال است که این آب از زیر شهر یزد رد میشده و ما نمیدانستیم، باید حفر کنیم و جلوی آن را بگیریم. خوشبختانه استانداری یزد هم بودجه ای برای این منظور درنظر گرفته و هنوز نتیجه آن مشخص نیست.»

او با تاکید بر سخنان مقام معظم رهبری گفت: «به دنبال سیستمهای نوین بخصوص در بخش کشاورزی هستیم. مقام معظم جمله قشنگی داشتند، ایشان فرمودند اگر 10 درصد از آب مصرفی کشاورزی صرفه جویی کنیم ببینید چه اتفاقی می افتد.  در واقع ما اگر سطح زیرکشت را بالا نبریم و تولید را ثابت نگه داریم، بهره وری را بالا ببریم و 10 درصد صرفه جویی کنیم، 8درصد از مشکلات آب شرب و 2درصد از مشکل آب صنعت حل خواهد شد.»

دعایی: سختکوشی یزدی ها راه گشا خواهد بود

در ادامه این نشست حجت الاسلام و المسلمین سید محمود دعایی، مدیر مسئول روزنامه اطلاعات بیان کرد: «من عضو کوچکی از این جمع هستم. مدیریت آب درحال حاضر بحث مهم و سرنوشت سازی است. گزارش های ارائه شده شفاف و روشن است و ما امیدوار هستیم با توجه به وظیفه شناسی مسئولان یزد، این مشکل برطرف شود.»

مدیر مسئول روزنامه اطلاعات با آرزوی برطرف شدن مشکل برای سپنتا نیکنام، عضو شورای شهر یزد ادامه داد: « از خداوند میخواهم مشکلی که برای برادر عزیزمان و هموطن زرتشتی مان در شورای شهر پیش آمده برطرف شود. امیدوار هستیم یزد مثل همیشه در برخورداری از همه سلایق و توانمندی ها پیشرو و الگو باشد.»

او اضافه کرد: «من در این زمینه متخصص نیستم اما امیدوارم این یاس و ناامیدی جدی نباشد و اتفاقاتی در آینده پیش بیاید که همه راه ها به روی یزد باز شود. و آنچه که باعث تضمین همه راه حل ها خواهد شد، خصلت یزدی ها و سختکوشی شان است. شما سختی های زیادی را از راه به در کردید و خداوند راه های بهبودی آینده را پیش رویتان بگذارد. امیدوار باشید.»

غلامعلی سفید: نیازمند تغییرات جدی هستیم

غلامعلی سفید، رئیس شورای شهر یزد نیز گفت: «در ابتدا باید بگویم بحث آقای موسوی قابل توجه است. اما تامین آب شرب وظیفه دولت است. در خصوص خط سوم می شود گفت ربطی به مردم یزد ندارد. برای استان قرار نیست اتفاقی بی افتد. درمورد خط چهارم که مدتی است بحث شده و چند خارجی هم به ایران و یزد آمدند. جلساتی برگزار شد، و همانطور که دوستان گفتند یکی از این افراد یزدی تباری است که سوابقی همچون عضویت در شورای شهر را هم دارد. ایشان علاقه دارند برای یزد کاری انجام دهند. بحث هایی درباره سرمایه گذاری و مشارکت شد نه فاینانس. 60 درصد سرمایه گذاری را هم قبول کرده اند. چیزی که از ما می خواست تشکیل شرکت داخلی و پیگری از طرف ما برای مجوز بود. ما در حال پیگیری هستیم و امیدهایی هست. به نظرم اگر قرار است در حوزه آب اتفاقاتی رخ دهد باید تغییراتی صورت بگیرد.»

رضایی نژاد: ایجاد تعاونی و تصویب قوانین برای پیش برد اهداف

محمدرضا رضایی‌نژاد، مدیرعامل تعاونی پیشگامان کویر یزد هم مطرح کرد: « ما طرحی را ارائه کردیم که فرهنگ صرفه جویی را جا بیاندازیم. دوستان توجه کنند اگر پای خارجی ها به معامله باز شد، مثل ما نیستند که کار را نیمه رها کنند. اگر شرکت دانمارکی تفاهم نامه ای امضا می کند باید ما هم پاسخگو باشیم. پیشنهاد می کنیم یک شرکت تعاونی تامین آب فلات مرکزی ایجاد کنیم و قوانینی برای تامین حق و حقوق سرمایه گذاران تصویب شود.»

محمد صالح جوکار، نماینده سابق یزد در مجلس شورای اسلامی نیز یکی دیگر از سخنرانان بود که با ارایه گزارشی از اقدامات انجام شده، با ذکر یادی از آیت الله شهید صدوقی و فرزند ایشان که در این زمینه پیشتاز بوده اند گفت: «تامین آب شرب مردم از وظایف دولتهاست و باید نمایندگان محترم و استاندار با توجه به فوریت موضوع در خصوص استان یزد مجدانه از همه ابزارهای قانونی بهره گیرند. مصوبات در این خصوص موجود است که باید برای تحقق آن پیگیری شود.»

دولت اراده مردمی را جدی بگیرد

سید محمد احرامیان، مشاور وزیر صنعت و معدن و تجارت و متولی کمیته آب شمیم نیز در ادامه بیان گرد: «باید از همه ابزارهای موجود قانونی و توانمندی بخش خصوصی در این زمینه بهره گرفت. دولتمردان باید این اراده مردمی و اعلام آمادگی بخش خصوصی برای رفع این معضل بزرگ کم آبی را جدی گرفته و همکاری کنند.»

محمد ضرابیه از خیرین و کارآفرینان شاخص کشور نیز آمادگی کامل خود را برای تحقق آرزوی دیرینه خود و سایر دلسوزان واقعی خانه پدری اعلام و توصیه هایی ارائه کرد.

درادامه جمعی دیگر از نخبگان به بحث و تبادل نظر پرداختند که در پایان پس از بررسی های لازم موسوی نماینده مجلس شورای اسلامی بیان کرد: « با توجه به جمع بندی جلسه، در افق1405 استان یزد باید حداقل 500میلیون متر مکعب آب از منابع پایدار (خلیج فارس و یا دریای عمان) منتقل شود. روش اجرایی به صورت شرکت و یا تعاونی ارائه شود. برای شروع کار سرمایه گذاران اعتبارات لازم را تامین کنند و جلسه آتی با حضور این افراد تشکیل شود. روش توزیع سهام به افراد دیگر و درنهایت به مردم در جلسات آینده بررسی خواهد شد.»

محمود عباسی، معاون وزیر دادگستری نیز در حاشیه جلسه اظهار داشت: با توجه به اهمیت بالای حوزه تمدنی خطه مرکزی و لزوم حفظ و حراست از این میراث ارزشمند ملی و نقشی که استان یزد به لحاظ حلقه ارتباطی شمال جنوب کشور دارد تامین آب از اولویتهای درجه نخست است که نیازمند عزم ملی دولت و مردم دارد.  این حقوقدان ارشد کشور در خصوص مباحث حقوقی و حریم مقوله پروژه انتقال آب از دریای آزاد  نیز گفت: کمیته حقوقی قضایی موسسه شمیم که با حضور جمعی از صاحبنظران و حقوقدانان ارشد  تشکل یافته است در این خصوص با کمیته آب همکاری کاملی دارند.

قانع زاده عزآبادی، دیپلمات ارشد که سابقه سفیری ایران در کشورهای برزیل افریقای جنوبی و هند را در کارنامه خویش دارند در این ارتباط در حاشیه جلسه گفت: اینجانب در جریان چندین پروژه موفق انتقال آب از دریای آزاد در کشورهای مختلفی هستم و با توجه به مرزهای طولانی آبی کشورمان با دریای آزاد فرصت خوبی برای بهره مندی در این حوزه وجود دارد.

در این جلسه خدایار معاونت رییس شورای زرتشتیان شمیم نیز با اشاره به املاک موقوفه قابل توجه در  شرق تهران که جهت توسعه و تامین آب استان یزد از طرف این جمعیت واگذار شده است گفت رایزنی های خوبی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جریان است.