صالح مستوفیان/ خبر در چند ثانیه تمام فضای مجازی یزد را فرا گرفت و در ساعاتی پس از آن، بخش های مختلف خبری صداو سیما نیز بطور کامل آن را پوشش دادند. یزد برای دومین بار جهانی شد و این بار جایزه محیط زیستی بنیاد جهانی انرژی را به نام «جایزه شهر پایدار» کسب کرد. جایزه ای که طی مراسمی در تهران به دست رییس شورای شهر و شهردار یزد داده شد.
به نظر می رسید کسب دومین افتخار تاریخی یزد باعث غرور و خوشحالی عمومی در این شهر شود اما این تصور دیری نپایید و برخی کانال های تلگرامی و اشخاصی که در چند ماه گذشته انتقادات سرسختانه ای نسبت به شورای شهر و شهردار یزد داشته اند، این جایزه را «دو ریالی» و فاقد هرگونه ارزش دانستند و اعلام کردند مدیران شهری یزد برای دریافت این جایزه پول داده اند و یا به عبارتی دیگر جایزه را خریده اند.
جدال بر سر جایزه ها و اعتبار یزد
در واکاوی دلایل هجمه برخی از رسانه ها در فضای مجازی و منتقدین شهرداری به جایزه جهانی بنیاد انرژی نکته مهم این است که بی اعتبار کنندگان جایزه «شهر پایدار» بر این تصور هستند که اعضای شورای شهر و یا شخص شهردار به دنبال بی اهمیت جلوه دادن «موضوع جهانی شدن یزد در یونسکو» و مطرح کردن نام خود به عنوان افتخار آفرین برای یزد در قالب جایزه بنیاد جهانی انرژی هستند. در این راستا یکی از کانال های تلگرامی که شدیدا به کسب این جایزه تاخته و آن را با «دو ریالی» خواندن بی اعتبار دانسته و مدعی شده شهرداری یزد با پول آن را خریده، نوشته است: « به نظر می رسد وقتی برند و اعتبار سازمان جهانی یونسکو بر پیشانی شهر نصب شده است دست و پا زدن برای عنوان های دیگر کمی جای سوال دارد. شایان ذکر است بسیاری از همایش ها به حامی مالی برگزاری خود جایزه و تندیس هایی جالبی اهدا می کنند که به نظر می رسد جایزه مذکور نیز از این دست باشد.» به خوبی در این اظهار نظر پیداست که این کانال تلگرامی از اینکه جایزه جهانی دیگری نصیب یزد شود دلخور است و یا آن را باعث کم رنگ شدن موضوع جهانی شدن یزد می داند.
در واکنشی دیگر به این موضوع، یکی از منتقدین مصمم شهرداری و شورای شهر جدید یزد که تقریبا بصورت روزانه دست به کیبورد شده و مدیران شهری یزد را زیر سوال می برد، در مطلبی نوشت:« بالاخره این روزها آنچه در گلوی استان همسایه گیر کرده است ثبت یزد در میراث جهانی است و میان برترین راه، برای کم اهمیت جلوه دادن این آوازه ی پیچیده در جهان، بازی با آبروی یزدی ها است با دلارهایی که سرازیر کیسه نیومن کرده اند و در این میان کسی نیست که بپرسد یونسکو با آن اعتبار و قد و قواره کجا؟ بنیاد جعلی انرژی کجا؟»
هر جایزه ای برای یزد غنیمت است
اما یکی از فعالان محیط زیست یزد در این باره نوشت: «چرا باید وقتی یک شهر جایزه ای جهانی گرفت به سراغ سایر جایزه ها در موضوعات دیگر نرود و نباید افتخارات بیشتری برای خود کسب کند. مطمئنا هرچه نام یزد در جهان مطرح شود تاثیر بیشتری بر رونق گردشگری شهر و جذب سرمایه گذاری دارد. نکته دیگر آنکه جایزه جهانی شدن یزد افتخار هیچ فرد یا گروه یا منتقدی نیست که حالا بخواهد مدعی دفاع از آن باشد بلکه این متعلق به تمام یزدی هاست و هیچ جایزه بزرگ دیگری نمی تواند آن را تحت الشعاع قرار دهد. باید بگذاریم هرکس در هر دوره ای که مدیر شهر یزد است برای آن افتخار کسب کند. بهتر است مخالفان شهرداری و شورای شهر، آبروی یزد را قربانی منافع شخصی خود نکنند.»
پولی به عنوان «حمایت از بنیاد انرژی» پرداخت نشده است
علاوه بر بی اعتبار دانستن جایزه و بنیاد جهانی انرژی توسط منتقدین و مخالفان شهرداری یزد، اعلام شد که شهرداری برای کسب جایزه جهانی «شهر پایدار» به بنیاد جهانی انرژی پول داده و تحت عنوان حمایت از این نهاد مبالغی همچون 35 هزار یورو یا 100 میلیون تومان پرداخت کرده است. این گمانه زنی زمانی زاده شد که در مراسم اعطای جایزه «شهر پایدار» به یزد، مجری مراسم شهرداری یزد را به عنوان «حامی بنیاد انرژی» نام برد. این موضوع به سرعت در کانال های تلگرامی منتقدین شهرداری بازتاب داشت، یک کانال تلگرامی در اثبات این ادعا نوشت: « یکی از دم دستی ترین دلیل این ادعا نیز کلیپی است که هنگام اهدای جایزه به شهردار و رئیس شورای شهر یزد گفته می شود. مجری می گوید: جایزه حامی مان را آقای دکتر خواهش می کنم تقدیم شان بکنید. تشویق گرم کنید. به خاطر حمایتشون!»
منتقد دیگری در این باره نوشت: « یک جایزه بی نام نشان و جعلی را در بوق و کرنا کنند؛ جایزه ای که اگر دارقوز آباد سفلی هم پول بدهد، شش دانگ به نامش سند خواهند زد…»
در پاسخ به این اتهامات غلامعلی سفید، رییس شورای شهر طی سخنانی با بیان اینکه روند دریافت جایزه از بنیاد جهانی انرژی چندماه طول کشید تا به نتیجه برسد، گفت: هزینه های مطالعات این اقدام برای دریافت جایزه به عهده گیرنده آن است و این هزینه سه قسمت شد که از سوی شهرداری یزد، استانداری یزد و یکی از معاونت های نهاد ریاست جمهوری به صورت مشارکتی پرداخت شد.
یزد حامی شهر پایدار نه حامی مالی بنیاد جهانی انرژی
همچنین مجید سرایداریان، نماینده رسمی بنیاد جهانی انرژی در ایران در پاسخ به این ادعا که شهرداری یزد حامی مالی این بنیاد بوده و به همین خاطر این جایزه را گرفته است با صدور اطلاعیه ای، بیان داشت: « یزد به دلیل دارا بودن پیشینه تاریخی و فرهنگی خود به عنوان یک الگوی شهرپایدار جهت یادگیری دیگر شهرهای جهان نیز انتخاب شده است. در بنیاد جهانی انرژی این ترکیب به عنوان «Supporting » شناخته شده است که معادل فارسی آن حامی می باشد و در هیچ یک از مستندات این مراسم نامی از شهر یزد به عنوان« Sponsor » که معادل فارسی آن حامی مالی است، آورده نشده است. نام بردن از شهر یزد در صحن علنی اهدای جایزه به عنوان حامی، منظور حامی مالی نبوده است و شهر یزد به عنوان« Supporting» به مفهوم حامی توسعه شهر پایدار در جهان به سبب دریافت نشان شهر پایدار و دریافت نشان الگوی سایر شهرهای جهان، معرفی شده است.»
وی همچنین در خصوص اعتبار بنیاد جهانی انرژی نوشت: « بنیاد جهانی انرژی یکی از نهادهای بین المللی وابسته به سازمان ملل متحد است و بیش از 180 کشور عضو آن هستند، این نهاد به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی در جهان فعالیت می کند و هدف آن توسعه مسئولیت زیست محیطی و اجتماعی در میان کشورها و شهرها در جهت حفظ کره زمین است.»
بنیادی با حضور دبیرکل سابق سازمان ملل
همچنین در این باره یکی از فعالان گردشگری و محیط زیست استان اظهار داشت: «بنیاد جهانی انرژی از سال ۱۹۹۹ فعالیت خود را با هدف معرفی و حمایت از پروژه های سازگار با محیط زیست و توسعه پایدار تاسیس شده است.کوفی عنان، دبیرکل سابق سازمان ملل و مانکا گاندی، وزیر سابق محیط زیست هند از چهره های سرشناس بین المللی عضو هیئت رئیسه این بنیاد هستند. نزدیک به ۲۰۰۰ پروژه از ۱۷۸ کشور برای دریافت جوایز آن تحت عنوان«انرژی گلاب» به رقابت میپردازند. این بنیاد تاکنون به سه شخصیت بین المللی نیز به عنوان اشخاص حقیقی جایزه اعطا کرده است که سومین آنان معصومه ابتکار از ایران است. نفرات اول و دوم به ترتیب میخائیل گورباچف و آرنولد شوایتزینگر به خاطر فعالیت های گسترده زیست محیطی و افرادی که صدایشان در جهان شنیده می شود، بوده است.»
این فعال گردشگری همچنین بیان داشت: «به گونه ای بر سر 2 جایزه و تنها جایزه های جهانی یزد جدل به راه انداخته ایم که انگار یزد تاکنون صدها جایزه بین المللی گرفته است. اینکه برخی می گویند چرا شهرداری برای دریافت این جایزه، هزینه هایی همچون هزینه ارزیابان بنیاد جهانی انرژی را پرداخت کرده باید گفت برای ثبت جهانی یزد هم هزینه های بسیاری همچون هزینه ارزیابان یونسکو پرداخت شد و کسی در آن زمان از این مسئله انتقاد نکرد و نباید هم می کرد. رسیدن به هر جایزه یا برند جهانی زمانبر است و در مسیر آن باید اقداماتی صورت بگیرد، مطالعاتی انجام شود و شرایط کسب آن به تایید ارزیابان آن سازمان جهانی برسد که همه اینها خرج دارد اما این به معنی خریدن جایزه با پول نیست.»
وی در ادامه افزود: «اینکه گفته می شود این جایزه را هر شهر دیگری هم با پرداخت پول می تواند بخرد، جای تعجب است. این شبیه داستان رییس جمهور سابق است که می خواسته با پرداخت هزینه های آژانس بین المللی انرژی هسته ای، پرونده ایران در آژانس را به نفع ما تمام کند و به نوعی آژانس را بخرد! بنیادهای معتبر جهانی اگر هم به فرض با دریافت پول حاضر به اعطای جایزه باشند هرگز با 50 یا 100 میلیون تومان یا به قولی 35 هزار یورو حاضر به فروش اعتبار خود نیستند که اگر بودند بسیاری از کشورهای عربی تاکنون جایزه بنیاد جهانی انرژی را به شهرهای خود اختصاص داده بودند.»
از دیگر حاشیه های ساخته شده برای دریافت جایزه «شهر پایدار» توسط شهرداری یزد این بود که گفته شد در سایت اینترنتی بنیاد جهانی انرژی هیچ خبری مبنی بر اعطای جایزه به یزد درج نشده است. اما ساعاتی پس از آن، تصاویری از صفحه سایت بنیاد جهانی انرژی منتشر شد که نشان می داد اعطای جایزه با نام یزد در آن منتشر شده است.
این جایزه فقط یک جام نیست
سخنگوی شورای شهر یزد نیز در واکنش به دریافت جایزه «شهر پایدار» توسط شهرداری با اشاره به اینکه این جایزه صرفا به خاطر بافت تاریخی یزد به این شهر داده نشده، بیان داشت: بافت تاریخی یزد به عنوان مجموعه حافظ محیط زیست در دریافت این جایزه نقش مهمی داشته اما جایزه «شهر پایدار» بخش های دیگری هم دارد که شاید مهمترین آن تعهداتی است که شهرداری یزد به بنیاد جهانی انرژی داده تا در راستای حفاظت از محیط زیست این شهر و جلوگیری از اتلاف انرژی قدم بردارد. در این راستا 19 پروژه طراحی شده توسط شهرداری به بنیاد جهانی انرژی معرفی شد که در مسائل مختلف شهر یزد را به شهری پایدار خواه رساند.
وی در ادامه افزود: مدت اعتبار این جایزه 2 ساله است و پس از آن ارزیابان بنیاد جهانی انرژی اقدامات صورت گرفته در خصوص حفاظت محیط زیستی از یزد را بررسی می کنند و در صورت تایید اعتبار این جایزه تمدید می شود.
همچنین رییس شورای شهر یزد نیز با بیان اینکه پس از تایید شرایط شهر یزد برای معرفی شهر پایدار جهانی از ما برنامه ادامه کار را خواستند تا شهر به همین شکل حفظ شود، بیان داشت: «موظف شده ایم تا برای تداوم حرکت پیشینیان و حفظ این ویژگی هایی که یزد دارد برنامه داشته باشیم و برای آن تامین اعتبار کنیم و در همین راستا حرکت داشته باشیم.»
سخن آخر…
به نظر می رسد اغلب انتقادها بر سر جایزه جهانی شهر پایدار بیشتر از اینکه دلسوزی برای یزد باشد ریشه در منافع شخصی دارد. چرا که یزد این روزها با مشکلات عدیده ای خصوصا در موضوعات محیط زیستی روبروست و به شدت نیازمند سرمایه گذاری است و در نتیجه به اتحاد و حمایت عمومی برای اجرای برنامه های توسعه ای نیازمند است حال آنکه عده ای مدام چوب منافع خود را بر آب حادثه ها می زنند تا از گل آلود شده آن، ماهی مراد خویش برگیرند.
رئیس شورای شهر یزد نیز با ابراز گلایه از بی انصافی برخی منتقدان و قلم فرسایی از روی ناآگاهی و بیاطلاعی گفت: «در شگفتم از کسانی که علاقه به یزد دارند و باید از این فرصت در راستای ارزش گذاری برای یزد بهره ببرند، متاسفانه در راستای تخریب شهرداری و شورای شهر استفاده می کنند.»
وی بیان داشت: «اگر دنیا یک اتفاق را برای مردم تحسین می کند چه سودی دارد که خود را نقاد بدانیم و این اقدام ارزشمند را بد بشماریم.»
سفید ادامه داد: «تقاضا دارم با اندکی تفکر بیشتر برای افتخارآفرینی بیشتر یزد و آنچه که یزد می تواند برای دنیا به عنوان یک اعتبار مطرح باشد اقدام کنند.»
