افسانه طاهرنژاد / محمدعلي طالبی که علاقمندی به سیاست او را از مهندس شدن به یک سیاستمدار تبدیل کرد، 4 سال گذشته را عهده دار حساس ترین معاونت استانداری یزد بود. فردی که همیشه برای پاسخگویی به سوالات خبرنگاران آماده و بردبار است این بار هم برای یک گفتگوی اختصاصی، وقت شناس بود و به دقت به سوالات گوش داد و کامل و جامع پاسخگو بود.
این فرزند شهید که متولد 1/7/1352 است با علاقه وافر به سیاست در سمت معاونت سیاسی امنیتی استاندار مشغول به کار است. علاقه به سیاست باعث شد تا وی بعد از دو ترم تحصیل در رشته مهندسی صنایع انصراف دهد و در حوزه علاقمندی های خود یعنی «سیاست» تا مقطع دکترای علوم سیاسی پیش رود. طالبی مسئولیتهایی چون بخشداری، معاونت و سرپرستی فرمانداری، معاونت و سرپرستی دفتر امور اجتماعی و انتخابات استانداری را بر عهده داشته است.
معاون سیاسی امنیتی استاندار، تلاش های دولت یازدهم برای ایجاد امنیت در ابعاد سیاسی و اجتماعی را یاد آور شد و گفت: «زمانی که این پست را تحویل گرفتم از نظر سیاسی یک ایران کوچک در استان وجود داشت که با وجود حزب های سیاسی، هر لحظه امکان بروز اتفاقات و چالش های زیادی می رفت اما خوشبختانه با اقدامات به موقع و منسجم از شرایط سیاسی استان استفاده مثبت شد.» وی در ادامه به تشکیل خانه احزاب استان اشاره کرد و افزود: «احزاب باید طرف مشاوره قرار بگیرند و از وجود آن ها برای پیشبرد اهداف استان بهره جست»
طالبی با اشاره به رشد 60 درصدی طرد اتباع بیگانه از استان اذعان داشت:« با وجود تلاش های بسیار زیاد در زمینه اتباع باید بگویم که برنامه منسجمی برای برخورد با حضور اتباع درکشور نداریم اما سعي كرديم فعاليت هاي خود را در استان، بر برنامه استوار كنيم»
در ادامه گفتگوی محمدعلی طالبی، معاون سیاسی، امنیتی اجتماعی استاندار در روزهای ابتدايي دولت دوازدهم را با «مثبت» می خوانید:
در چه فضایی کار را تحویل گرفتید؟
زمانی که کار را تحویل گرفتم در بعد سیاسی مدل کوچکی از کشور را در استان یزد شاهد بودیم، علاوه بر اینکه استان یزد به علت وجود نیروهای سیاسی از هر دو جناح، حساسیت بسیار بالایی داشت و مستعد چالش های سیاسی بود. برنامه هایی که دولت تدبیر و امید در حوزه سیاسی پیاده کرد باعث شد جو نسبتا آرامی در سطح کشور و استان بوجود بیاید. اما علیرغم اقدامات انجام شده، کمبودی که احساس می شد فقدان مکانیزم های گفتگو در سطح استان بود، متاسفانه با وجود فرصت های مناسب برای گفتگوی بین جریان های سیاسی مختلف، هیچگاه این گفتگوها شکل نگرفت.
بعد از پیگیری های زیاد، موفق به ایجاد شرایطی شدیم که احزاب در جلسات متعدد شرکت می کردند و با ارائه نظرهای خود به گفتگو می پرداختند و همین شرایط بوجود آمده باعث شکل گیری یک عزم همگانی و در نهایت تاسیس خانه احزاب در یزد شد. استان یزد اولین استانی بود که اقدام به تشکیل خانه احزاب کرد ولی به علت طولانی شدن روند کار، به عنوان دومین استان، خانه احزاب را راه اندازی کرد. این گونه تشکل ها که امکان گفتگو را فراهم می کند باعث ایجاد آرامش در فضای سیاسی کشور می شود. خوشبختانه دراین مدت چهارساله هیچگاه شاهد درگیری های سیاسی حاد بین احزاب مختلف نبودیم.
چرا فعالیت سیاسی سیستماتیک منسجمی در یزد دیده نمی شود ؟
اعتقاد ما بر این بود احزاب باید نمود فعالیت های سیاسی در جامعه باشند. وقتی ما احزاب را کنار بگذاریم شاهد حرکت های افراطی و تفریطی در سطح جامعه هستیم و افرادی رهبری این حركت های سیاسی را به دست می گیرند که صلاحیت لازم را ندارند. با پذیرش این نگاه به راهی رفتیم که احزاب را به سمتی حرکت دهیم که بتوانند حداقل مسئولیت پذیرباشند. الان با رشد تعداد احزاب رو به رو شدیم به شکلی که 23 حزب در استان وجود دارد. همینکه مجوز جدیدی صادر می شود وحزبی مشغول به فعالیت می شود حتی در کوچکترین فعالیت خود می توانند تاثیر گذار باشند. با این وجود هنوز به آن جایگاهی که شایسته است نرسیدیم. اما نسبت به چهارسال پیش شرایط بهتری داریم.
چرا به جایگاه واقعی خود در بحث احزاب و سیاست نرسیده ایم؟
بخشی به بی اعتمادی جامعه نست به احزاب مربوط می شود که البته این بی اعتمادی تاریخی است و ریشه تاریخی دارد. نکته دیگر که سعی کردیم آن را کاهش دهیم؛ بی اعتمادی دولت نسبت به احزاب است.
اگر به سمتی حرکت کنیم که احزاب را طرف مشاوره خود قرار دهیم به نفع همه است. چندین بار این کار را انجام دادیم و در شرایطی مثل انتخابات، احزاب را دعوت کردیم و از نظرات آن ها بهره مند شدیم. اگر این مشورت گیری ها ادامه پیدا کند و به یک رویکرد تبدیل می شود و افرادی که می توانند زبان گویاي مردم باشند به کار گرفته شوند مردم هم اعتماد پیدا می کنند و آگاه می شوند که این افراد می توانند صحبت مارا به گوش دولت برسانند؛ دیگر مشکلات و انفعال قبلی را نخواهیم داشت. دراین راستا خود احزاب باید فعالیت بیشتری داشته باشند و دولت هم حمایت بیشتری کند.
فعالیت دولت در بعد اجتماعی چگونه بود؟ چه تغییراتی ایجادشد؟
دولت با بعضی چالش ها رو به رو بود که می توانست تبعات امنیتی داشته باشد. برای مثال در بحث مسائل کارگری استان با برخی بحران ها رو به رو شده بود که با تحصن ها و تجمع های کارگری بیشتر شناخته شد. تدبیر دولت این بود که به مطالبات کارگران بیشتر توجه شود. این موضوعات می توانست بسیار حاد شود اما این یکی از افتخارات یزد در دولت یازدهم بود که هیچکدام از تحصن ها و اعتراضات با دخالت نیروی پلیس همراه نشد و موضوع به خوبی مدیریت شد.
در حوزه اجتماعی با یک نوع گسست رو به رو بودیم و متاسفانه هیچ برنامه ای برای مقابله با این گسست ها وجود نداشت، دولت و مجموعه دستگاه های استانی در حوزه مسائل اجتماعی و فرهنگی استراتژی مشخصی نداشتند که نتیجه آن کاهش رشد آسیب های اجتماعی باشد.
یکی از مسائلی که در ابعاد زیادی مطرح می شود حضوراتباع بیگانه در استان است. برای این موضوع چه تدبیری اندیشیدید؟
در خصوص اتباع باید بگویم که درحال حاضر جمعیت نزدیک به 50هزار نفراتباع مجاز در یزد زندگی می کنند، که از این لحاظ در طول چهارسال گذشته هیچ رشدی نداشتیم حتی برخی اتباع بیگانه مجاز نیز از استان خارج شدند.
مشکل اصلی یزد و کل کشور حضور اتباع غیر مجاز است، در خصوص مهاجرت بی رویه اتباع به ایران باید یک استراتژی مشخصی پیاده و نحوه برخورد با این مهاجرت ها در سطح کشور اصلاح شود. اینکه هنوز به این استراتژی نرسیدیم یک خود انتقادی است و اذعان می کنم که برنامه ی منسجمی در مورد اتباع نداریم.
برای ساماندهی اتباع در استان چه اقداماتی انجام دادید؟
با وجود اینکه تمام دستگاه های ذیربط در این زمینه تلاش می کنند باز هم باید تلاش کرد تا به شرایط مساعدی برسیم. برای بهبود شرایط اتباع بیگانه در حوزه اشتغال، مسکن و طرد افراد غیر مجاز اقدامات قابل توجه ای در چارچوب طرح ساماندهي انجام شد که قبلا در شورای تامین استان مصوب شده بود.
در زمینه طرد، بالغ بر120هزار نفررا از استان طی چهارسال گذشته طرد کردیم که این آمار نسبت به آمارمشابه قبل 60درصدرشد داشته است. در عین حال مشکلاتی را در حوزه اتباع بیگانه داریم که برای کنار آمدن با این مشکلات برنامه های متعددی را پیاده کردیم. در بحث اسکان اتباع مهمان شهرها را توسعه داديم که در حال حاضر 3مهمان شهرفعال در استان وجود دارد. اولین کار این است که از ظرفیت مهمانشهرها برای اسکان اتباع مجاز استفاده شود در این راستا اتباع سه شهرستان میبد، اردکان وتفت در این مهمانشهرها اسکان داده می شوند، در شهرستان هایی مثل بافق، بهاباد و خاتم که به طورکلی ورود اتباع بیگانه ممنوع است شرایط بهتری حاکم است.
آیا برنامه ای برای خروج اتباع از بافت تاریخی دارید؟
الزامی برای خروج اتباع از بافت تاریخی نداشتیم، ساماندهی اتباع بیگانه در بافت تاریخی مستلزم برنامه ریزی منسجم است که جوانب اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن دیده شود و بر همین اساس هم برنامه هایی در حال اجرا است.
در حوزه اشتغال بیشترین تمرکز بر اجرای طرح های گشت مشترک انجام می شود که برخورد با کارفرمایانی که اتباع را در مشاغل غیر قانونی به کار می گیرند یا بکارگیری اتباع غیر مجاز صورت می گیرد. که با این برنامه از نظر نوع عملکرد رشد خوبی را در مقابله با اتباع داشتیم. اما باید به این نکته توجه داشت که چه بخواهیم و چه نخواهیم شاهد حضور اتباع در استان هستیم این درحالی است که چشم انداز مثبتی از بهود شرایط افغانستان و بازگشت اتباع به کشورشان وجود ندارد، ضمن اینکه بسیاری از این افراد سالها در یزد زندگی کردند، در یزد متولد شدند و در افغانستان هم چیزی برای برگشت ندارند.
چه آموزش ها و برنامه هایی برای اتباع انجام شده است؟
برای جامعه پذیری این افراد طرح های اجتماعی و فرهنگی را شروع کردیم . پروژه های بسیار خوبی را در طی سال های گذشته در بحث حمایتی، درمانی اجتماعی انجام دادیم تا دست یابی این افراد به امکانات تحصیلی و حمایتی راحت تر شود.
در زمیه فرهنگی جشنواره هاومسابقات مختلف به صورت استانی و میزبانی مسابقات کشوری را در یزد داشتیم که هدف از برگزاری این برنامه ها ارتقاء فرهنگی جامعه اتباع است تا همزیستی بهتری را با جامعه میزبان در آن ها وجود بیاوریم. نتایج این اقدام بسیار خوب بوده است.
وضعیت تحصیلی اتباع در استان یزد چگونه است؟
رشد بسیار بالایی در زمیه اتباع محصل داشتیم، به نحوی که در حال حاضر حدود13هزار دانش آموز اتباع در مدارس استان مشغول به تحصیل هستند که نسبت به دوره قبل 40درصد افزایش داشته است که این موضوع باعث جلوگیری از آسیب های اجتماعی مثل کودکان کار می شود.
وضعیت تحصیل کودکان اتباع غیر مجاز چگونه است؟
اگر کودکی در مدرسه تحصیل می کند براساس سیاست های نظام تحصیل می کند وبا خانواده او برای طرد برخورد نمی شود. البته این قضیه تبعاتی مثل افزایش تقاضای ورود اتباع به کشور را دارد. وقتی صحبت از حضوراتباع خارجی و آسیب های ناشی از حضور این افراد می شود، منظور بیشتراتباع خارجی مجرد است، افرادی که با خانواده هستند در رفتارهای اجتماعی هم به خاطر رعایت حال خانواده کمتر مرتکب جرم می شوند.
به طور کلی اوضاع امنیتی استان چگونه است؟
شرایط امنیتی در اوایل دولت اگرچه شرایط پایداری بود اما با رشد بعضی از جرایم در طول سال های قبل مواجه بودیم. برای مثال در سرقت با یک رشد روبه بالایی مواجه بودیم اما از سال 92 تا به امروز آمارها روند کاهشی را نشان می دهند که این ها برخاسته از عملکرد خوب حوزه های مربوطه است.
چه مقدار از این جرایم مربوط به اتباع است؟
سهم اتباع بیگانه در جرایم استان کم نیست به نحوی که اتباع یا در جامعه میزبان مرتکب جرم شدند یا در جامعه خودشان دست به اقدامات غیرقانونی زدند. در این بین سهم اتباع در پر ونده قتل های یک سال گذشته کم نیست.
چه چیزی باعث اقدامات غیرقانونی در اتباع می شود؟
در يك جمعيت مهاجر، شرايط وقوع جرم وجود دارد، این شرايط به نحوی برگرفته از محدودیت های افراد است و برخی جرایم مثل قاچاق و پخش مواد مخدر، بخاطر منبع بودن کشور افغانستان در این محصول است.
نظر شما در خصوص لغو کنسرت ها چیست؟ اقدامات شورای تامین استان در این خصوص چه بوده است؟
نکته ای که باید در ابتدا بگویم توجه مردم به لغو یک کنسرت است، هنگامی که کنسرت ها برگزار می شود کسی هیچ صحبتی ندارد اما همینکه یک کنسرت لغو می شود همه توجه ها جلب می شود.
ازابتدای دولت یازدهم در استان تاکنون 32 مجوز کنسرت موسیقی خوانندگان خارج از استان صادر شده است که این تعداد، جدای از برنامه هایی بوده که کنسرت قسمتی از آن بوده است. از این بین 4 کنسرت برگزار نشد که علت برگزاری آنها باطل شدن مجوز نبود بلکه شرایط زمانی و مکانی موجود باعث شد که این کنسرت ها به مرحله اجرا نرسند. برای مثال زمان برگزاری کنسرت مازیار فلاحی همزمان شد با تشییع پیکر شهدای گمنام که مجریان برگزاری موافق کنسل کردن برنامه بودند. باید قاطعانه بگویم در استان یزد هیچ مجوزی لغو نشد و هیچ شورای تامین ودستگاه عضو این شورا کنسرتی را لغو نکردند، برای برگزاری این 4 کنسرت هم تمام مسئولین استان خواستار برگزاری بودند ولی فشارها غیر منطقی بود.
کنسرت اخیر با وجود حمایت مسئولین استان لغو شد. جالب این است که ساعاتی بعد از اعلام حمایت شورای تامین شهر، مجری برنامه حامد همایون اعلام کنسلی کرد. برخی فکر می کنند اکثر کنسرت ها لغو شده است اما اینگونه نیست.
برخی با مخالفت خود، دولت را زیر سوال برده و به چالش می کشند.خوشبختانه با افراد مختلفی صحبت کردیم که از این فضای تنش زا عبور کنیم، در این بین افرادی با من تماس گرفتند و از برگزاری کنسرت حمایت کردند که برخاسته از بدنه مذهبی هستند همین افراد از رفتار عده ای که به بي نظمي دامن می زنند ناراضی هستند. همین افراد برخاسته از بدنه مذهبي بهتر می فهمند که رفتارهای برخی، چگونه به دین و روحانیت ضربه می زند.
حضورداعش و عوامل تکفیری در یزد تا چه حد صحت دارد؟
هرازگاهی شایعاتی در فضای مجازی منتشر می شود که در فضای امنیتی استان اصلا مطرح نیست با وجود اینکه عوامل پخش این شایعات دستگیر شده و به مجازات می رسند باز هم نشر این مطالب تنش ایجاد می کند.
مسئولین امنیتی استان با همکاری ارگان های ذیربط در ابتدا عوامل هوادار هر گروه تروريستي را شناسایی می کنند و با کنترلی که بر این عوامل دارند مادامی که یک شرايط مخل امنیتی روی دهد، وارد عمل می شوند. در استان عوامل داعش نداریم و هرحرکتی که بخواهد برخلاف شرایط امنیتی استان انجام شود با توجه به اشراف نیروهای امنیتی به زودی شناسایی و مورد برخورد قرار مي گيرد.
در دولت احمدی نژاد دیدیم که چه افرادی را صِرف حامی بودن، در پست های مهم دولتی قرار دادند. عملکرد دولت یازدهم در این زمینه به چه شکل بوده است؟ آیا در زمینه جذب حامیان خوب عمل کرد؟
عملکرد این دولت در این حوزه ضعیف بود. کمااینکه می توانست بهتر عمل کند. در این بین در دو قسمت مشکل وجود دارد؛ یکی در جذب نیروی جدید بود. در این دولت محدودیت های قانونی زیادی برای جذب نیروها اعمال شد، علیرغم اینکه ما دربخش هایی با کمبود نیرو رو به رو هستیم.و این برمی گردد به عملکرد دولت قبل که بیش از ظرفیت ادارات و ارگان ها نیرو جذب کرد.
مشکل دوم به ایجاد محدودیت هایی در انتصاب افراد در مسئولیت ها بر می گردد کمااینکه در دولت احمدی نژاد شاهد این موضوع بودیم که افرادی را از کف خیابان برای انتصاب مسئولیت ها در حد مديران شهرستان و بخش جذب می کردند، بدون داشتن حتی یک روز سابقه کار اجرایی!
اما ما برای انتخاب یک بخشدار و فرماندار با محدودیت های زیادی رو به رو شدیم. این اقدام خوبی است که افراد متخصص جذب شوند اما بعضا یک شرایطی می گذارند که درست نیست. مثلا می بینیم افرادمتخصصی در دوران احمدی نژاد از گردونه خارج شدند که به لحاظ فکری آقای روحانی را قبول داشتند. بارها این مشکل را به مقامات منعکس کردیم که در جذب حامیان دولت بهتر عمل کند وخیلی امیدواریم این نقیصه در دولت دوازدهم برطرف شود.
شرایط استان در زمان انتخابات چگونه بود؟
در انتخابات مجلس و خبرگان رهبری بالاترین رشد در تعداد ثبت نام داوطلبان را داشتیم و جز 5 استان برتر بوديم. بهترین رتبه استان در انتخابات مجلس در مجلس دهم اتفاق افتاد. در انتخابات ریاست جمهوری هم رتبه اول مشارکت در کشور را با 4/93 درصد به دست آوردیم.
رصد فضای مجازی و سایتی در استان چگونه است؟
در بحث پایش فضای مجازی مواردی که جنبه امنیتی داشته است به خوبی رسیدگی شد. هم در بحث تذکر و هم دعوت از مدیران برخی از کانالهای مجازی و در بعضی موارد نیز بسته به نوع فعالیت رسانه در ابعاد امینی در استان برخورد کردیم. برخی از سایت هایی که مجوز فعالیت را نداشتند باید از طریق ارشاد اقدام شده باشد. در سطح کشور کمیسونی که برای همین منظور شکل گرفته به مسائل رسیدگی می کند. البته ما در این زمینه سختگیری نکردیم بالاخره باید فضایی وجود داشته باشد که افراد وگروهای مختلف بتوانند اظهار نظر داشته باشند. وقتی رویکرد به این نحوه باشد فضای استان نیز آرامتراست.
بیوگرافی مختصری از خودتان بگویید.
من متولد 1/7/1352 هستم و تحصیلات را تا مقطع دیپلم در یزد گذراندم. در سال 1370در رشته مهندسی صنایع وارد دانشگاه یزد شدم و به دلیل علاقه ای که در حوزه سیاست و علوم سیاسی داشتم بعد از گذراندن 2 ترم انصراف دادم و بعد از آن در کنکور سال 1372 در رشته علوم انسانی شرکت کردم، در دانشگاه تهران در رشته ی علوم سیاسی پذیرفته شدم و بعد از فارغ التحصیلي هم در مرکز اسناد ریاست جهموری مشغول بکار شدم. به جهت اینکه ازدواج کرده بودم و شرایط حضور در تهران سخت بود در تاریخ 1/12/1376 به یزد آمدم و در استانداری یزد، در دفتر امور اجتماعی و دبیرخانه شورای جوانان استان که اولین فعالیت من در حوزه جوانان بود مشغول بکار شدم . در 10/7/1379 بخشدار مرکزی خاتم شدم در آنجا بعد از 1سال معاون فرماندار شدم و یک مدت هم در سمت سرپرست فرمانداری مشغول بکار شدم. سال 1382 به استانداری برگشتم و مسئولیت معاونت دفتر امور اجتماعی استانداری را بر عهده گرفتم و 2 سال هم سرپرست دفتر امور اجتماعی استانداری بودم.
مزیتی که دولت آقای احمدی نژاد برای من داشت ادامه تحصیل در فوق لیسانس و دکترا بود. از فرصت دولت آقای احمدی نژاد استفاده کردم و در سال 84 در مقطع کارشناسی ارشد مشغول به تحصیل در دانشگاه اصفهان در رشته علوم سیاسی شدم و در سال 1390 هم در مقطع دکترای علوم سياسي دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شدم و در بازه زمانی که دولت تغییر می کرد سال 1392 من ماموريت تحصيلي بودم.
در مورد خانواده ام عرض کنم که همسر من دانشجوي كارشناسي ارشد روانشناسي و خانه دار است. 3 فرزند دارم که فرزند اول کلاس يازدهم، فرزند دوم کلاس هشتم و فرزند سوم هم پنج ساله است .
به نظر شما اگر تهران در دفتر ریاست جمهوری ادامه کار داده بودید احتمال پیشرفت در شغل و خانواده شما بیشتر نبود؟
من کار به پیشرفت شغلی ندارم ولی تهران را دوست دارم. دلایل مثبت و منفی زیادی وجود دارد که شاید برای برخی مهم باشد. ولی من واقعا خودم از حاشیه هایی که در یزد وجود دارد خسته شدم شما هیچ اثری از این حواشی در تهران نمی بینید، این موارد باعث خستگی می شود.
چند ساله بودید که پدر شما به مقام شهادت رسیدند؟
من 8 ساله و فرزند اول خانواده بودم
شما در دوران جوانی فعالیت سیاسی هم داشتید. آیا عضو گروهی هم بودید؟
بله فعالیت سیاسی داشتم. من در دوران دانشجویی در انجمن اسلامی بودم .در همه انتخابات يا مسئوليت اجرايي داشتم و يا در يكي از ستادها فعال بودم. آخرين آن مربوط به سال 92 بود كه قائم مقام ستاد آقای عارف و مسئول ستاد ائتلاف اصلاح طلبان آقاي روحاني بودم.
آیا شما در همین مقام می مانید ؟
برنامه ای که من دارم در یزد نماندن است، تا خدا چه بخواهد و چه شرايطي در استان حاكم شود.
از فرزند شهيد بودن خود بگوييد و اينكه چه امتيازهايي براي شما داشته است؟
از این ناراحتم که در حق فرزندان شهدایی که روی پای خود می ایستند جفا می شود و جامعه این نظر دارد که با این سهمیه به مقامی رسیدند و عده ای فکر می کنند که سهمیه دانشگاه با 5 درصد یا 10 درصد پذیرفته میشوند در صورتی که فرد باید 85 درصد از نمره قبولی را بیاورد تا بتواند از سهمیه استفاده کند .
فرزند شهید بودنم در موضوع مشغول بکار شدنم دردفتر اسناد ریاست جمهوری و آمدنم به استانداری یزد هیچ نقشی نداشته است. یعنی بعد از اینکه من به استانداری آمدم و شروع به کار کردم و کارمند استانداری شدم بعد از آن گواهی فرزند شهید بودنم را به استانداری ارائه دادم و اولین فرزند شهیدی بودم که در استانداری یزد مشغول بکار شدم. در تحصیلاتم، سهمیه چندان نقش نداشته، رتبه کارشناسی من در دانشگاه تهران 32 بود و در مقطع فوق لیسانس و دکترا نيز جزء رتبه هاي برتر بودم و دوره دكتري را نيز با معدل نزديك به 19 تمام كردم. در حوزه كاري هم همينجور و هيج استفاده اي از چنين امتيازاتي نداشتم.
