«هیرُمبا» یا «آتش افزون باد» آیین سنتی زرتشتیان در اردکان برگزار شد

هم‌زمان با واپسین روزهای نخستین ماه سال، آیین چند صد ساله‌ و تاریخی «هیرُمبا» توسط زرتشتیان ساکن شریف آباد اردکان در استان یزد برگزار شد.

جشن هیرُمبا یکی از مراسم کهن و سنتی ایرانیان است که توسط زرتشتیان شریف‌آباد اردکان در پیچ و خم تاریخ کهنسال این دیار جای مانده از گذشتگان، هنوز به چشم می‌خورد.

برپایی و زنده نگاه داشتن این سنت از یک سو و از سوی دیگر، گونه برگزاری آن که همه و همه از پیر و جوان، زن و مرد از آغاز تا پایان آن سهیم هستند، جای شگفتی دارد.
این جشن در روز اشتادایزد و ماه آذر قدیم(بدون کبیسه) برگزار می‌شود.
واژه اشتاد به معنی راستی و نام یکی از روزهای ماه در گاهنمای زرتشتی است و آذر به معنی آتش است و این زمانی است که ۱۰۰ روز به اول فروردین بدون کبیسه یعنی نوروز قدیم مانده است اما اکنون این مراسم از ۲۵ تا ۲۹ فروردین خورشیدی برگزار می‌شود.

واژه «هیر» در فرهنگ لغت به معنی آتش است و شاید بتوان این آبین را به جشن سده نسبت داد اما با توجه به جزئیات مراسم، همدلی و پایداری همگان را با آتشکده محل نشان می‌دهد؛ هیرُمبا را می‌توان این گونه معنی کرد؛ «آتش افزون باد» یا «آتش پایدار باد».

رئیس انجمن زرتشتیان شریف‌آباد در خصوص نحوه برگزاری این مراسم در گفتگو با ایسنا اظهار کرد: آیین مذکور اینچنین آغاز می‌شود که زرتشتیان پسین روز اَرت و آذرماه قدیم(۲۵ فروردین) به زیارت پیر هریشت می‌روند و شب را در آنجا به سر می‌برند و بامداد روز بعد یعنی اشتاد(۲۶ فروردین) به کوه‌های اطراف پیر، حرکت کرده و هیزم‌های خشک را که «غیزل» می‌گویند، جمع‌آوری می‌کنند که بعضاً تا نیمروز به طول می‌انجامد.

به گفته وی، البته تعدادی افراد نیز نذورات و خیراتی را که در نظر گرفته، انجام می‌دهند و همه‌ی شرکت‌کنندگان را با نان، شیر، پشمک، سیرگ، آبگوشت، خورشت و دیگر نذورات پذیرایی می‌کنند.

شاه‌بهرام بلیوانی تصریح کرد: زرتشتیان بعد از صرف ناهار، گرد هم جمع می‌شوند و ضمن سخنرانی، از کسانی که خیرات انجام داده و به هر علتی همراهی و کمک کرده به نیکی یاد می‌کنند تا همه در جریان امر قرار گیرند و در مورد کسانی که برای نخستین بار شرکت دارند، مراسم چوب‌زنی اجرا می‌شود، شیرینی و شربت پخش می‌شود، بعد بار سفر می‌بندند و به سمت شریف‌آباد حرکت می‌کنند.

وی ادامه داد: البته افراد در عزیمت به شریف‌آباد مقداری غیزل (بوته‌های خشک بیابان) را نیز با خود می‌برند و البته هر خانه‌ای نیز مقداری هیزم به آن اضافه می‌کند که در یک میدان، کوهی از هیزم جمع‌آوری می‌شود و هنگام غروب، تعدادی از مردان در کنار هیزم حلقه زده، فردی با صدای بلند افراد نامی و دینداران شریف‌آباد که جهان را بدرود گفته‌اند را یاد می‌کند و در جواب فرد دیگری می‌گوید؛ «خدایش بیامرزد» و گروهی با صدای بلند می‌گویند؛ «هیرُمبا»، به این معنی که مهر و دوستی‌ها ادامه دارد و پایدار است.

بلیوانی خاطرنشان کرد: در پایان این مراسم نیز توسط موبد محل که آفرینگان آتش به دست دارد و اوستا را زمزمه می‌کند، آتش هیرمبا روشن می‌شود و همه شادی‌کنان در اطراف آتش با دل‌هایی پر از مهر و دوستی، با اندیشه و گفتار و کردار نیک به نماز ایستاده و از اهورامزدا چنین درخواست می‌کنند؛ «آتش این خانه(این مکان) هماره فروزان باد//آتش این خانمان پایدار باد//آتش این خانواده خاموش مباد//این خانه همیشه گشوده و آباد باد» و بعد، کمی از این آتش را به خانه‌ها برده و روز بعد به آتشکده برگشت می‌دهند.

ایین«هیرُمبا» در مناطق زرتشتیان از جمله مزرعه کلان‌تر نیز برگزار شده است.