گفتگوی بشارت یزد با فعالان حوزه آموزش و پرورش پیرامون ضرورت احیای ارتباط والدین با مدرسه:
- محمد علی وزیری، پیشکسوت فرهنگی استان: متأسفانه اکثر مواقع در انجمن اولیا و مربیان، سخنرانی های کلیشه ای و قالبی و تکراری صورت می گیرد. این امر موجب عدم تمایل اولیا به شرکت در این انجمن می گردد و موجب تنزل جایگاه این انجمن در مدارس شده است. در حالیکه مدیران آگاه و خوش ذوق می توانند از خود نمایندگان اولیا به عنوان یک اتاق فکر و بازوی توانمند برای مدیریت بهتر مدرسه، بهره ببرند
- مجید رهبران، مدیر دبیرستان پسرانه شاهد: انتخاب و معرفی اعضای انجمن در عملکرد موفق انجمن و رأی دادن خانواده ها، بسیار موثر است. در واقع بسیار ضروری است که اعضای انجمن، علاقه مند، فعال، خلاق، مبتکرو سخنور و صاحب نظر باشند و در این صورت انجمن موفق بوده و به عنوان بازوی کمکی مدیر مدرسه عمل خواهد کرد. اما چنانچه افرادی انتخاب شوند که انگیزه بالایی برای فعالیت ندارند، مدرسه نیز ساکت و راکد خواهد بود و هیچ گونه پویایی نخواهد داشت
- محمد باقر ابوترابی، رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره کل آموزش وپرورش یزد: در واقع انجمن اولیا و مربیان چتر گسترده ای است بر سر نظام تعلیم و تربیت که سایه و احاطه آن هرچه بیشتر باشد، نتیجه اش به صورت مستقیم به دانش آموز خواهد رسید و اثرش را نیز در نسل های آینده شاهد خواهیم بود زیرا هر خانواده آگاه یک دانش آموز شاداب خواهد داشت و امیدواریم در آینده نسلی پویا، آگاه، مذهبی و سالم داشته باشیم و تحویل جامعه دهیم
ناهید عنصری/ بسیاری از متخصصان و صاحب نظران در امر تعلیم و تربیت معتقدند که اولیا و مربیان دوبال مهم در حوزه تعلیم و تربیت بوده که هر گاه همکاری و همگامی یکی از آن دو محقق نشود امر تعلیم و تربیت ناقص و بی ثمر خواهد ماند. از این رو تشکیل انجمن اولیا و مربیان در مدارس به عنوان یکی از ارکان اساسی تعلیم و تربیت شناخته شده است. رکنی که کارکردهای بسیار مهم و موثری در آموزش و پرورش دانش آموزان و تأثیر مستقیمی در آینده آنها خواهد داشت.
مدیران موفق از توانمندی اولیا برای مدیریت مدرسه بهره می برند
محمد علی وزیری، پیشکسوت فرهنگی و روزنامه نگار در خصوص اهمیت انجمن اولیا و مربیان در گفتگو با بشارت یزد اظهار کرد: هر مدرسه دارای چند شورا می باشد از جمله شورای معلمان، شورای دانش آموزی، انجمن اولیا و مربیان و….. که هدف از تشکیل این شوراها این است که مدیر از لحاظ فکری تنها نباشد و معملین و اولیا و مربیان در زمینه همکاری با مدیر و مدرسه به کار گرفته شوند. زیرا مدیر به تنهایی نمی تواند مدرسه را اداره کند و قطعاً یکی از محورهای کمک به مدرسه اولیا هستند.
وی ادامه داد: اولیا می توانند از لحاظ فکری، هنری، آموزشی و مالی و … به مدیر مدرسه کمک نمایند و جایگاه این گونه مساعدت ها نیز انجمن اولیا و مربیان است که مستقیماً زیر نظر خود اولیا برگزار می گردد. معمولاً نیز افرادی به عنوان اعضای این انجمن انتخاب می شوند که شاخص تر و فعال تر باشند. در واقع مدیری که بتواند از توانمندی های اولیا استفاده نماید، قادر به حل بسیاری از مشکلات خواهد بود.
وزیری با تأکید بر اینکه متأسفانه اکثر مواقع در انجمن اولیا و مربیان، سخنرانی های کلیشه ای و قالبی و تکراری صورت می گیرد، تصریح کرد: این امر موجب عدم تمایل اولیا به شرکت در این انجمن می گردد و موجب تنزل جایگاه این انجمن در مدارس شده است. در حالیکه مدیران آگاه و خوش ذوق می توانند از خود نمایندگان اولیا به عنوان یک اتاق فکر و بازوی توانمند برای مدیریت بهتر مدرسه، بهره ببرند.
جسارت مدیر مدرسه در پیشبرد برنامه های انجمن بسیار مهم است
مجید رهبران، مدیر دبیرستان پسرانه شاهد نیز در گفتگو با بشارت یزد در خصوص راهکارهایی برای خلاق وموفق بودن این انجمن اظهار کرد: انتخاب و معرفی اعضای انجمن در عملکرد موفق انجمن و رأی دادن خانواده ها، بسیار موثر است. در واقع بسیار ضروری است که اعضای انجمن، علاقه مند، فعال، خلاق، مبتکرو سخنور و صاحب نظر باشند و در این صورت انجمن موفق بوده و به عنوان بازوی کمکی مدیر مدرسه عمل خواهد کرد. اما چنانچه افرادی انتخاب شوند که انگیزه بالایی برای فعالیت ندارند، مدرسه نیز ساکت و راکد خواهد بود و هیچ گونه پویایی نخواهد داشت.
وی با بیان این مطلب که انتخاب و فعالیت اعضای انجمن بستگی به مدیر مدرسه دارد، ادامه داد: مدیر مدرسه می تواند به اعضای انجمن برنامه عملکردی ارائه دهد و اظهار نماید که چه برنامه های اجرایی برای مدرسه مدنظر دارند. همچنین جسارت و بُرش کاری مدیر مدرسه نیز بسیار مهم است، به بیانی دیگر در بسیاری از موارد حتی قبل از تشکیل انجمن اقدامات بسیاری از سوی مدیر مدرسه انجام می گیرد اما در برخی موارد نیز چندین بار جلسه انجمن اولیا ومربیان برگزار می گردد و مصوبات بسیاری نیز دارد اما اقدام عملی صورت نگرفته ومصوبات و تصمیمات انجمن صرفاً جنبه صوری دارند.
انجمن اولیا ومربیان، حلقه واسطه آگاهی بخشی به فرزندان
محمد باقر ابوترابی، رئیس انجمن اولیاء و مربیان اداره کل آموزش و پرورش یزد نیز در گفتگو با بشارت یزد در خصوص اهمیت و جایگاه این انجمن در زمینه تربیت و آموزش دانش آموزان گفت: این انجمن در واقع حلقه مفقوده ای است که هنوز به اهمیت آن، چنانکه باید و شاید پی برده نشده است. چنانچه بخواهم در رابطه با عملکرد این انجمن مثالی بزنم باید مادری را مثال زد که واسطه است برای پرورش کودک خویش و برای شیردهی و تغذیه نوزادش آنچه را خود به عنوان ماده غذایی نیازدارد مصرف می کند و از این طریق مواد لازم را به فرزندش انتقال می دهد. در واقع چنانچه انجمن اولیاء و مربیان در زمینه آگاهی بخشی به خانواده و مهارتی که خانواده ها نیاز دارند، در تراز خودش قرار گیرد، خانواده می تواند به صورت مستقیم و بدون هیچ واسطه ای این آگاهی ها را در یافت و به فرزندان منتقل می نماید.
وی ادامه داد: بنابراین همانگونه که از لحاظ روحی- روانی و جسمی مادر مرکز و منبع و ملجأ نوزاد است و نیازهایش را برآورده می سازد، ما نیز نیازهای تربیتی که بر اساس سند تحول در شش ساحت و یا شش لایه تربیتی تعریف شده، منحصراً از طریق خانواده و مادر که محور اصلی تربیت است به فرزند منتقل می کنیم و این امر واضح و مسلم است اما اینکه چرا این انجمن در جایگاه شایسته خویش قرار نگرفته را مسئولان باید پی گیری نمایند.
انجمن اولیا و مربیان سلولی مهم در بدنه نظام تعلیم و تربیت است
ابوترابی با تأکید بر این مطلب که در سال های اخیر یک نهضت و پویایی آغاز شده که خوشبختانه دغدغه نظام تعلیم و تربیت را منتشر می نماید، تصریح کرد: در واقع انجمن اولیا و مربیان، از لحاظ قانونی رسمیت دارد، زیرا اعضای انجمن با دارا بودن ویژگی های خواسته شده، از سوی اولیا انتخاب می شوند و مدرسه نیز نهادی است که مورد اعتمادترین فضاست و مردم به آن اتکا و اعتماد کافی دارند. لذا این انجمن در حکم سلولی است در بدنه قوی یک نظام تربیتی که باید اعضای آن از افرادی با انگیزه و مهارت انتخاب گردند و قانون نیز دست آنها را به وسعت تمام فعالیت ها بازگذاشته تا قویترین و با ضمانت ترین اقدامات را پی گیری نمایند. زیرا این نهاد پشتوانه خوبی دارد اما متأسفانه حضور کمرنگ است و این در حالیست که این حضور بسیار مهم است.
رئیس اداره انجمن اولیا ومربیان اداره کل آموزش وپرورش با بیان اینکه اخیراً با سیاست گذاری های انجام شده در وزارت آموزش و پرورش سعی در پررنگ نمودن جایگاه انجمن اولیا و مربیان شده است، اظهار کرد: لذا برنامه شش ساحت تربیتی را در قالب شش کارگروه به عنوان اتاق گفتگو تعریف نمودیم. این اتاق گفتگو وظیفه دارد که تمامی مسائل ریز و درشت مدرسه در حوزه های اقتصادی، سیاسی، روان شناختی، زیستی و فیزیکی، اجتماعی و زیباشناختی و… را بررسی نماید. همچنین قانون بستری را فراهم نموده تا این انجمن پویا و اعضای آن، افرادی باشند که مدیر مدرسه بتواند از توان آنها استفاده نموده و البته هنوز این انجمن به جایگاه ایده آل خود دست نیافته و هنوز بسیاری از مدارس جسارت لازم را به خود نداده اند که این کارگروه ها را تشکیل دهند. لذا ما به منظور انگیزه بخشی به مدیران در این زمینه، یکی از موارد امتیازدهی به مدارس را تشکیل این کارگروه ها در نظر گرفته ایم.
ابوترابی ادامه داد: یکی دیگر از فعالیت های انجمن برای رفع مشکلات و کاهش تفاوت ها این است که یک سری آموزش هایی با سرفصل هایی که تدارک دیده شده توسط متخصصین امر به عنوان مدرسان آموزش خانواده ارائه گردد. در واقع بر اساس برنامه ریزی های انجام شده چهار تا پنج جلسه در طول سال تحصیلی یا ماهی یکبار بایستی این جلسات تشکیل گردد. برگزاری این جلسات به صورت کارگاهی برنامه ریزی شده و با پرسش از اولیا مشکلات دانش آموزان در هر منطقه را بررسی، تحلیل و رفع می نماید.
وی با بیان اینکه بخش دیگری از فعالیت های انجمن نظارت بر پوشش دانش آموزی است، گفت: روپوشی که دانش آموز باید بپوشد تا سلامت ظاهری و سلامت اقتصادی و فرهنگی وی را تضمین نماید نیز زیر نظر اداره آموزش و پرورش بوده و کارگروه های متعددی داریم و موسسات تولیدی نیز رنگ، مد و مسائل بهداشتی و …. را بررسی نموده، همچنین جنس و نوع پارچه و قیمت آن نیز مورد بررسی قرار می گیرد، تا کاملاً به نفع خانواده ها باشد.
ابوترابی اظهار کرد: همچنین حوزه دیگری که تا سال گذشته مسئولیت آن بر عهده ما بوده و امسال مسئولیت آن به طور مستقیم از ما رفع گشته، حوزه سرویس دهی مدارس بود. اما علیرغم اعتراضاتی که وجود داشت و مشکلاتی که هنوز وجود دارد، قانونگذار و وزارت کشور صلاح دیدند که این حوزه در اختیار وزارت کشور و شهرداری و حوزه حمل ونقل شهرداری قرار گیرد. در واقع از این پس ما به عنوان عضو ناظر فعالیت داریم و مجری نیستیم، زیرا دید ما به عنوان حوزه آموزش و تربیت دیدی تربیتی و فرهنگی است و لذا راننده خودرو، رفتار وی، تعداد سرنشینان خودرو، پوشش راننده و …. باید مورد نظارت قرار گیرد و قانون گذار تمامی این مسائل را لحاظ نموده است.
معضل ناترازی مطالعه در خانواده ها
وی با بیان اینکه حوزه دیگر فعالیت این انجمن، حوزه اگاهی و اطلاع دهی و مهارت آموزی و ایجاد انگیزه در خانواده برای مطالعه است، گفت: در سطح وزارت و انجمن اولیا و مربیان، کار بسیار زیبایی انجام گرفته و آن انتشار مجله «پیوند» است که عصاره مقالات، مطالعات و محتویات همه جانبه است که به صورت ماهانه یا فصل نامه منتشر می شود و مدیران باید این مجله را خریداری نموده و به خانواده ها بفروشند. زیرا یکی از مشکلات امروز جامعه، ناترازی مطالعه در خانواده هاست و اگر بتوانیم برای خانواده به شکلی، هم به صورت تبشیری و تبلیغی و هم به صورت انذاری ایجاد انگیزه کنیم بسیار موثر خواهد بود. به عنوان مثال برای شرکت هر خانواده در جلسه انجمن اولیا ومربیان گواهی در نظر بگیریم تا ضمیمه پرونده دانش آموز گردد و امتیاز برای دانش آموز محسوب شود موثر خواهدبود. اولین گام در این زمینه امسال برداشته شده و البته باید راهبردی تعریف گردد که پایدار باشد و برنامه ریزی جامعی در این زمینه انجام شود.
خانواده آگاه، نسلی شاداب تربیت خواهد نمود
رئیس اداره انجمن اولیا ومربیان اداره کل آموزش وپرورش، تأکید کرد: در واقع انجمن اولیا و مربیان چتر گسترده ای است بر سر نظام تعلیم و تربیت که سایه و احاطه آن هرچه بیشتر باشد، نتیجه اش به صورت مستقیم به دانش آموز خواهد رسید. البته باید مسئولان امر اهمیت انجمن را دریابند و خوشبختانه استاندار یزد یکی از افراد علمی و قرآنی و بامهارتی است که امیدواریم یکی از کارکردهای ایشان در حوزه آموزش و پرورش، تقویت جایگاه انجمن اولیا و مربیان باشد. نتیجه امر را نیز در نسل های آینده شاهد خواهیم بود زیرا هر خانواده آگاه یک دانش آموز شاداب خواهد داشت و امیدواریم در آینده نسلی پویا، آگاه، مذهبی و سالم داشته باشیم و تحویل جامعه دهیم.
وی در پایان اظهار کرد: هنگامیکه انجمن اولیا و مربیان تشکیل گردد و با توجه به جمعیت آن نمایندگان مدارس در هر شهرستان و ناحیه چند نفر را برای حضور در شورای انجمن اولیا و مربیان شهرستان آماده می نمایند. در واقع 12 انجمن شورای شهرستان داریم که بر اساس رأی گیری افرادی که توانمند و شایسته هستند برگزیده شده و مجدداً از بین آنها سه نفر را مشخص می نمایند که برای عضویت در شورای انجمن استان و برای سیاست گذاری در سطح استان، انتخاب می شوند. چنانچه این حلقه ها با هم در ارتباط بوده و نظارت نیز بر عملکرد آنها صورت گیرد از سطح کلاس درس تا سطح کلان کشوری استان می توانیم نظارت داشته باشیم. لذا هنگامیکه این انجمن جایگاه خود را به دست آورد در آینده افق روشنی پیش رو خواهیم داشت.
ابوترابی با بیان اینکه همانگونه که وجود بیمارستان ها و درمانگاه های عمومی و تخصصی از ضرورت های جامعه بشری است تا تمام اقشار جهت درمان بیماریهای جسمی خود به آنجا مراجعه کنند، تصریح کرد: از برنامه های مهم انجمن اولیاء و مربیان نیز تاسیس مراکز پیوند می باشد، با توجه به اینکه هرگونه آسیب روحی و روانی در خانواده اعم از بدرفتاری زوجین، اعتیاد، خشونت و بد رفتاری، و سایر ناهنجاری هایی که محور آن رفتار پدر و مادر نسبت به هم می باشد و اولین بازخورد این آسیب، متوجه فرزندان خانواده می شود، لذا مراکز مشاوره و راهنمایی خانواده ها یکی از مراکز زیر مجموعه انجمن اولیاء و مربیان بوده که همانند کلینیک و درمانگاه تخصصی با بهره گیری از نظرات متخصصین و مشاورین مجرب اقدام به راهنمایی و مشورت دادن به خانواده ها نموده تا از این طریق دانش آموزان و نورچشمی های اولیاء از سلامت روحی و روانی مطلوب برخوردار شوند.
وی ادامه داد: مراکز پیوند محل امن و آرامش بخش به خانواده ها و مرکز امین آنان می باشد که بسیاری از مشکلات مبتلا به خانواده ها را می تواند مرتفع نماید، خوشبختانه وجود این مراکز در چند شهرستان از استان و نیز در یک سال اخیر، در مرکز استان یعنی شهرستان یزد، موفق شدیم یک مرکز پیوند راهنمایی و مشاوره راه اندازی نماییم و در افق برنامه های ما تاسیس یک مرکز پیوند بزرگ و تخصصی مشاوره و راهنمایی می باشد که با امکانات مورد نیاز و با بهره گیری از متخصصین و مشاورین بتوانیم به جامعه ی هدف خدمات لازم را ارائه دهیم. همچنین از دیگر فعالیت های انجمن جذب و آموزش مدرسین آموزش خانواده می باشد که با حضور در مدارس و برپایی جلسات و کارگاه های گفتگو و مشاوره، پاسخگوی خانواده های گرامی باشند تا از این طریق با پیوند خانه و مدرسه بستری مناسب جهت تربیت نورچشمی های عزیزمان در تمام ساحت های تربیتی فراهم شده باشد.
انجم اولیا و مربیان، اتاق فکر مدرسه است
همچنین عباس نعمتی، مدیر دبیرستان پسرانه امام حسن مجتبی ( ع) نیز چندی پیش در گفتگوی اختصاصی با روزنامه بشارت یزد، درباره اهمیت این رکن اساسی چنین اظهار نظر کرد: در دستور العمل اجرایی مدارس پنج مورد از ارکان مهمی که در مدارس موثر هستند تعریف شده که این ارکان عبارتند از: مدیر مدرسه، شورای مدرسه، انجمن اولیا و مربیان، شورای معلمان و شورای دانش آموزی.
وی ادامه داد: بر این اساس قانونگذار در تعریف انجمن اولیا و مربیان مشخص نموده است که این انجمن چه وظایفی بر عهده داشته و چه کمک هایی می توانند به نهاد مدرسه بنمایند. البته منظور از کمک صرفاً کمک های مالی و مادی نیست بلکه این انجمن همچون اتاق فکری است که می تواند بسیار در پیشبرد اهداف آموزش و پرورش موثر بوده و یکی از بازوهای توانمند مدیریت مدرسه است. زیرا این انجمن نماینده ای در شورای مالی ونماینده ای نیز در شورای مدرسه دارد، بنابراین جایگاه والایی داشته و می تواند نقش موثری در تصمیمات آموزشی و پرورشی مدارس داشته باشد.
نعمتی با تأکید براینکه تصمیماتی که توسط انجمن اولیا ومربیان در چهارچوب قانون اتخاذ می شود لازم الاجراست تصریح کرد: به عنوان مثال چنانچه تصمیمی مبنی بر انجام فعالیت های فوق برنامه از قبیل تشکیل کلاس های اضافه یا اردو و یا اجرای فعالیت های فرهنگی و ورزشی در این انجمن مصوب گردید، مدیر مدرسه ملزم به اجرای مصوبه بوده و نمی تواند از زیر بار مسئولیت اجرای آن تصمیم شانه خالی نماید.
وی گفت: همچنین مدارسی که در حوزه آموزشی و پرورشی موفق عمل نموده اند، قطعاً انجمن های اولیا و مربیان قدرتمند و فعالی دارند. زیرا انجمن اولیا ومربیان پشتوانه و تکیه گاه قوی برای مدیر محسوب می شود و به اعتبار و پشتوانه انجمن، مدیر نیز می تواند به صورت موثر اقدام نماید.
نعمتی با اشاره به اینکه بسیاری از مدارس برنامه ای تحت عنوان ملاقات دبیران با والدین دارند، اظهار کرد: در دوره ابتدایی بیشتر شاهد اجرای چنین برنامه هایی هستیم زیرا هر کلاس تنها یک معلم دارد و معمولاً به صورت ماهانه امکان ارتباط والدین و معلمان وجود دارد. اما در مقطع متوسطه اول و دوم حضور والدین کمرنگ تر می شود، زیرا والدین بر این باورند که فرزندشان به اندازه کافی رشد یافته و نیاز چندانی به حضور آنها در فضای مدرسه نیست. در حالیکه حضور والدین در مقطع متوسطه اول و دوم لازم تر است، زیرا دانش آموزان در دوره نوجوانی درون گرا تر شده و ممکن است که برخی مسائل را از والدین کتمان نمایند.
این مدیر باسابقه ادامه داد: در واقع در مقطع ابتدایی، دانش آموزان کمابیش تمامی اتفاقات داخل مدرسه را به والدین خود انتقال می دهند، اما حس استقلال دانش آموزان در دوره نوجوانی مانع از انتقال مسائل داخل مدرسه به والدین می گردد. لذا در این مقطع حضور والدین در مدرسه واطلاع از وضعیت آموزشی و پرورشی فرزندان اهمیت بیشتری می یابد. بنابراین نقش واهمیت انجمن اولیا و مربیان نیز در مدارس متوسطه دوره اول و دوم افزایش می یابد و تصمیماتی که والدین از یک سو و مربیان از سوی دیگر اتخاذ می نمایند، در امر تعلیم و تربیت دانش آموزان بسیار موثر خواهد بود.
وی با بیان این مطلب که در کنار انجمن اولیا و مربیان، شورای مدرسه نیز در امر تعلیم و تربیت نقش موثری دارد، تصریح کرد: شورای مدرسه از مدیر و معاونین و مشاوران مدرسه تشکیل شده و در این شورا تصمیم گرفته می شود که انجمن اولیا و مربیان در چه تاریخی و با حضور چه تعداد از اعضای منتخب برگزار گردد.
نعمتی با تأکید بر اینکه در اذهان عمومی جامعه، هدف از تشکیل انجمن اولیا و مربیان صرفاً برای دریافت کمک های مالی از والدین قلمداد می گردد، اظهار کرد: جزئی از وظایف این انجمن در راستای دریافت کمک های مالی از والدین می باشد و از آنجا که هر یک از والدین قابلیت ها و ظرفیت ها و توانایی های متعددی داشته و یا در مشاغل مختلفی مشغول به فعالیت هستند. لذا تشکیل این انجمن نقش موثری در آگاهی مدرسه از ظرفیت های والدین و بهره گیری از این ظرفیت ها و توانایی ها برای ارائه خدمات آموزشی و پرورشی بهتر از سوی مدارس خواهد شد. بنابراین رسالت انجمن اولیا و مربیان این است که از همراهی والدین در زمینه پیشبرد مدرسه به سوی فضایی شاداب تر و پویا تر استفاده نماید.
