کارنامه محیط زیستی «مهران فاطمی»؛«گسترش آلاینده ها» و «بی توجهی به نظر کارشناسان»

رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی یزد از اقدامات نسنجیده استاندار برای بهره برداری از معدن مس دره زرشک انتقاد کرد:

• سیدعباس هاشمی: درحالی که در طول دو دهه گذشته سازمان محیط زیست، وزارت نیرو و شرکت آب منطقه ای مخالفت خود را با بهره برداری از معدن مس دره زرشک و صدور مجوز آن اعلام کرده بودند، مهران فاطمی دنبال بهره برداری از آن بوده است

• بگذارید نمونه ای دیگر از اقدامات دور از نظرات کارشناسی استاندار یزد در حوزه محیط زیست را بازگو کنم. زمانی ما به عنوان نماینده تشکل های زیست محیطی، برای بازدید و جلوگیری از برداشت معدن مس در دوره ریاست جمهوری شهید رئیسی عازم تهران شدیم. در معاونت اول رییس جمهور یکی از مسئولان معاونت مذکور اظهار داشت که هفته پیش استاندار و یکی از مقامات قضایی برای اخذ مجوز براشت معدن اینجا بودند و امروز شما به عنوان مخالف آمده اید!
• در مورد تظاهرات مردم اردکان علیه وضع موجود و آلاینده های اردکان، همان طور که امام جمعه این شهرستان نیز در سخنرانی هایشان به این مورد اشاره نمودند، متأسفانه استاندار محترم به وعده های داده شده عمل نکرد که این موضوع سبب ایجاد اعتراضات خاصی از سوی نماینده مردم اردکان نیز گردید
• تخریب پهنه آبی در حوالی خرانق، عدم جلوگیری از فعالیت کارخانه شیشه مظروف اشکذر، حمایت از ادامه کار کارخانه آلاینده مقوا سازی میدان امام علی (ع) یزد، عدم پیگیری جمع شدن فولاد یزد و جلوگیری نکردن از هجمه خاص به دره لابید مهریز که در سطح گسترده و عمیق صورت گرفته یا مشکلاتی که در خصوص معدن همیجان به وجود امده از جمله اقدامات ضدمحیط زیستی سالهای اخیر است که با اعتراض مردمی همراه بوده است

هادی رحیم دل/ بیش از دو دهه است که استان یزد بواسطه توسعه افسارگسیخته صنعتی و معدنی، همچون بسیاری از نقاط کشور با چالش های عمیق محیط زیستی روبرو شده که در کنار »کم آبی» حیات استان را تهدید می کند. شاه بیت قصیده مشکلات زیست محیطی اسـتان اما تلاش ها برای «بهره برداری از معدن مس دره زرشک» در منطقه شیرکوه است موضوعی که هزاران سند و نظر تخصصی و کارشناسانه پیرامون خطرات آن برای محیط زیست و منابع آبی استان وجود دارد اما در دوره مدیریت مهران فاطمی بر استانداری یزد، بهره برداری از این معدن به شدت توسط وی پیگیری شد! در روزهایی که دولت چهاردهم اســتقرار یافته و قرار است استاندار جدیدی برای استان انتخاب شود، پیرامون بررسی کارنامه محیط زیستی مهران فاطمی و همچنین چالش های محیط زیستی استان که باید در دولت جدید مورد توجه قرار بگیرد با سید عباس هاشمی، رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان به گفتگو نشستیم که در ادامه می خوانید:

هیچ حقی در دنیا مهمتر از حق نفس نیست

دبیر شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان یزد در گفتگو با بشارت یزد در مورد مسائل زیست محیطی استان و اقدامات استاندار یزد در این حوزه گفت: هیچ حقی در دنیا مهمتر از حق نفس و محیط زیست نیست و چنانچه این حق برآورده نشود به اعتقاد ما هیچ چیز حتی فرهنگ‌، باوردینی و عبادت خدا هم معنا ندارد!

سید عباس هاشمی در ادامه بیان داشت: بنابراین تمامی اقدامات در حوزه فرهنگ، دین و توسعه اقتصادی باید بر پایه حفظ حق اولیه بشر یعنی محیط زیست که شامل مصادیق متنوعی است از جمله آب و هوای پاک، خاک سالم، فضای سبز و درخت، استوار باشد. مشهور است که ارزش مجموعه کارآمدی یک درخت در عمر ۵۰ ساله حدود دویست هزار دلار است اما “دیه” یک انسان صد ساله شاید در ماه حرام یک میلیارد تومان بیشتر نباشد! اینجاست که مفهوم فرمایش نبی گرامی اسلام (ص) مبنی بر “شکستن شاخه درختان به منزله شکستن بال ملائک است” روشن می شود که با توجه به همین فرموده می توان از همین ابتدا وضع افرادی که محیط زیست را تخریب می کنند از جمله استاندار یک استان یا شهردار یک شهر در ریشه کن کردن صدها درخت روشن کرد!

وی درباره اهمیت آب در حوزه محیط زیست بعد از هوا و اکسیژن، اظهار کرد: اگر اکسیژن سه دقیقه از آدمی گرفته شود می میرد و اگر آلوده شود، سبب مرگ تدریجی انسانهای بیشمار می شود، وجود آب اهمیت بسیاری در حیات یک اکوسیستم و از جمله انسان دارد که بیشتر وزن بدن انسان از جمله مغزش از آب می باشد، که در طیف وسیع قابل بحث است. از آب شرب که زیاد مصرف می شود تا متوسط کشوری پرت حدود یک سوم آن در لوله های فرسوده است، که وظیفه مدیریت جامعه حل و فصل آنست نه رها کردن و رفتن دنبال مسایل حاشیه ای بی ارزش! آیا استاندار و دستگاهای ذی ربط حرفی برای گفتن در این خصوص دارند؟ 

زیان های خشک شدن تالاب گاوخونی برای یزدی ها

رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان یزد در خصوص اهمیت تالاب گاوخونی در بالا دست ندوشن یزد و مضرات خشک شدن این تالاب در سالهای اخیر برای مردم این منطقه و استان گفت: که اگر در این تالاب آب باشد ما در یزد منتفع می شویم و برعکس متضرر می گردیم که متاسفانه نسبت به آن بی تفاوتیم.

شیرکوه، منشاء حیات یزد در گذشته و آینده است

هاشمی درباره اهمیت حوزه شیرکوه برای تامین آب پایدار یزد، تصریح کرد: شاه بیت موضوع آب در یزد سلسله جبال شیرکوه است که محل تولید آب پاک و رایگان برای استان می باشد و هر اقدام نسنجیده و غیر کارشناسی در این مورد استان تاریخی یزد را به خطر می اندازد.

وی در ادامه تصریح کرد: هم سند آمایش سرزمینی هم تمام نظرات کارشناسی، مخالف با هر اقدام از جمله استخراج معدن مس است. به تعبیری در دامنه شیرکوه یک انسان با غیرت و فهیم حتی مجوز ندارد دوچرخه سواری کند! شیرکوه برج آب استان است و از هر طرف حدود هزار قنات از آن سیراب می شود از یزد تا اردکان که زهاب آن در چاه افضل مشاهده می شود و شیرکوه علت ایجاد و بقای آن است.

بی توجهی به خاک و وقوع سیل های ویرانگر

رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان یزد درباره اهمیت عنصر خاک در حوزه محیط زیست و عدم توجه به آن از سوی مسئولین نیز گفت: خاک یکی دیگر از مصادیق حوزه محیط زیست است که برای تولید یک سانتی متر مکعب آن باید حدود ۵۰۰ سال زمان صرف شود. در مورد حفاظت از خاک نیز کوتاهی صورت گرفته است. به گونه ای که ما به علت عدم امکان استفاده از نزولات آسمانی، باسیل مواجه می شویم که مقصر این ماجرا همه مسئولین گذشته و حال استان در این موارد هستند که چرا به مباحث روز دنیا چون آبخیزداری و آبخوانداری اهتمام نکرده اند؟

وی افزود: این نکته را نیز باید در نظر گرفت که چنانچه ما ضعف یا قوتی را در یک مقطع اشاره می‌کنیم تمام آن نقطه قوت یا ضعف مربوط به شخص خاصی نیست، در واقع زمینه های این نقطه ضعف یا  قوت به گذشته نیز  باز می گردد. اما مهم این است که ببینیم آیا این دولت یا این استاندار حاضر، با شعارهایی که داده اند از جمله خدمت به مردم و محیط زیستی بودن، چه  سهمی در ارتقا یا نزول محیط زیست داشته اند؟

هاشمی در ادامه گفت: چنانچه امروز مشکلی در حوزه کیفیت هوای استان وجود دارد صرفا مربوط به اقدامات، سیاست ها و عملکرد استاندار حاضر نیست اما می توان قضاوت کرد که وی تا چه اندازه در ارتقای کیفیت هوای استان نقش داشته است! آیا در حد تراز استان و نیاز آن بوده یا برعکس نقش مخرب داشته است؟

ضعف قانون، بهانه است!

وی همچنین درباره عدم پیروی برخی مسئولان از قانون و مستبدانه عمل کردن آنها گفت: قطعاً مشکل دار بودن و کامل و جامع نبودن بعضی از قوانین و نیاز به بازنگری در آنها در همه امور از جمله محیط زیست بسیار مهم و ضروری است. اما نمی توان به بهانه ضعف قانون از اقدام به عمل خودداری کرد و آنهمه مشکلات را در اردکان بلکه استان و دیگر نقاط ایجاد کرد و آنگاه که صدای اعتراضی بلند شد راه حل را به چالش‌های قانونی هوای پاک و امثال آن حواله کرد آنهم به جای عذر خواهی و اعتراف به خطا و تصمیم به عدم تکرار آن!

اقدامات گسترده فاطمی برای بهره برداری از معدن مس دره زرشک

هاشمی همچنین در ادامه اظهار کرد: بگذارید نمونه ای دیگر از اقدامات دور از نظرات کارشناسی استاندار یزد در حوزه محیط زیست را بازگو کنم. زمانی ما به عنوان نماینده تشکل های زیست محیطی، برای بازدید و جلوگیری از برداشت معدن مس در دوره ریاست جمهوری شهید رئیسی عازم تهران شدیم. در معاونت اول رییس جمهور یکی از مسئولان معاونت مذکور اظهار داشت که هفته پیش استاندار و یکی از مقامات قضایی برای اخذ مجوز براشت معدن اینجا بودند و امروز شما به عنوان مخالف آمده اید!

وی در ادامه ضمن اشاره به تخریب و ریشه کن کردن درختانی که بخشی از آنها جنگلهای “دست کاشت” بود، گفت: برای ایجاد دانشگاهی به مساحت حدود صد هکتار تعداد زیادی درخت “دست کاشت” تخریب شد و یا در منطقه ای دیگر برای احداث خانه های مسکن ملی در قبال پیشنهاد مدیر مربوطه مبنی بر تغییر مکان برای حفظ طبیعت، برخورد خشن و غیر اخلاقی با آن مدیر شد.

استاندار به وعده هایش درباره آلودگی هوای اردکان عمل نکرد

این فعال محیط زیستی استان در مورد اعتراضات مردم اردکان به آلودگی هوا و همچنین قول های استاندار یزد به آنها در این خصوص، گفت: در مورد تظاهرات مردم اردکان علیه وضع موجود و آلاینده های اردکان، همان طور که امام جمعه این شهرستان نیز در یک از سخنرانی هایشان به این مورد اشاره نمودند، متأسفانه استاندار محترم وعده های داده بود که عمل نکرد که این موضوع سبب اعتراض مجدد امام جمعه اردکان شد و تاسف بار تر آنکه هر فردی می آید عمل نادرستی انجام می دهد و می رود و هیچکس نیست آنها را به محاکمه بکشاند و فقط مردم باید جان و مال خود را فدای تصمیمات غیر کارشناسی مسولان کنند.

وی در ادامه افزود: در واقع مشکل اصلی در این زمینه ها ضعف قانون نیست بلکه فراقانونی عمل کردن برخی مسولان است که به این مصائب رسیده ایم. برخی مسئولان اگر ده ها نظر مخالف کارشناسی در عدم استخراج معدن مس دره زرشک هم باشد بدون یک سند در توجیه استخراج، صرفا سلیقه خود را درست و عملی می یابند. مشکل آقای مهران فاطمی عمدتا در این زمینه است که گاه با مدیر کلی که نظر کارشناسی دارد برخورد حذفی می کند و از جلسه بیرون می فرستد.

دبیر شورای هماهنگی تشکل های  محیط زیستی استان با اشاره به مفاد اصل ۵۰ قانون اساسی که عصاره فرهنگ ایرانی و اسلامی و جهانی و درخصوص حفظ محیط زیست است، تصریح کرد: بر اساس مفاد این اصل، در جمهوری اسلامی باید برای نسل امروز و نسل های آینده، شرایط حیات اجتماعی رو به رشد فراهم باشد. بنابراین انجام هرنوع فعالیت اقتصادی وغیر آن که با تخریب محیط زیست همراه  باشد، ممنوع است.

وی در خصوص عدم اقدامات موثر در کاهش آلایندگی هوا در زمان استاندار فعلی یزد، گفت: متأسفانه علیرغم همه مباحث و نیازهای جامعه، بعضی از مسئولین ما در مسیر قانون قدم برنمی دارند. به عنوان مثال در منطقه اردکان اگرچه برخی از مشکلات از دوره های گذشته آغاز شده است. اما در دوره آقای فاطمی اقدامی موثردر خصوص حمایت از کاهش آلایندگی ها و عدم گسترش آنها رخ نداده است.

نابودی محیط زیست و منابع آبی یزد با بهره برداری از معدن مس دره زرشک

دبیر شورای هماهنگی تشکل های  محیط زیستی  استان  در ادامه افزود: در این دوره سه ساله هیچ اقدام قابل توجهی در ارتقای هوای پاک صورت نگرفت، بلکه حتی آلودگی ها بیشتر و منجر به اعتراضات مردم شد. همچنین زمانیکه پروژه معدن مس مختومه اعلام گردید چنانچه عنوان شد استاندار محترم یزد همچنان پیگر افتتاح این مجموعه بود‌ که حاصل این افتتاح فقط دستیابی به آب و خاک و هوای آلوده تر است البته به حمدالله وی و همراهانش در این زمینه موفق نبودند .

هیچ اختلافی میان دانشگاه یزد و شیراز بر سر معدن مس دره زرشک نیست

هاشمی همچنین در خصوص اختلاف نظری که میان دانشگاه یزد و شیراز درباره مسائل محیط زیستی معدن مس دره زرشک مطرح شده بود اظهار کرد: طرح این اختلاف دیدگاه، یک دروغ  محض بود که مطرح شد. خوشبختانه هر دو دانشگاه یک نظر داشتند و آن مخالفت با برداشت از معدن بود. اما استاندار یزد اقدام به القای مخالفت دانشگاه یزد با نظر دانشگاه شیراز به جامعه  و حتی خواص نمود بطوریکه چند نوبت که خدمت امام جمعه محترم یزد رسیدم و تقاضای اعلام نظر کردم فرمودند «می گویند بین یزد و شیراز اختلاف نظر هست و دارند بررسی بیشتر می کنند!»

مدیر جمعیت واقفین سبز استان یزد همچنین درباره میزان حجم مسی که از معدن مس دره زرشک برداشت می شود، گفت: بر اساس نظر استاندار در یک مصاحبه تلویزیونی حجم مس قابل برداشت از معدن مس دره زرشک قریب 400 میلیون تن اعلام شده است و ایشان گفته اند آیا می شود از این حجم مس گذشت؟ که ایشان حتما باید مستند این مقدار را ارایه کند و قطعا این مقدار صحیح نیست.

برخی حافظان محیط زیست، کاسبان محیط زیست هستند

وی در ادامه ضمن انتقاد از بعضی از حافظان محیط زیست که وی آنها را کاسب محیط زیست نامید، تصریح کرد: البته برخی از به اصطلاح حامیان محیط زیست، که در حقیقت کاسبان محیط زیست هستند از این اقدامات مخاطره آمیز برخی مسئولان در حوزه محیط زیست یزد حمایت می کنند. به عنوان مثال برخی از این دکان داران محیط زیست چنین استدلال می کنند که چگونه  از معادن در کرمان بهره برداری می شود و اشکالی به وجود نمی آید اما بهره برداری از معدن یزد مشکل ساز می شود؟ جواب این سوال را یکی از نمایندگان کرمان اینگونه داد: «بخاطر بهره برداری از معادن مس در کرمان،  آرسینیک که ماده ای خطرناک و کشنده است بیش از استاندارد و سیزده برابر در آب منطقه آنها پدید آمده است!» این تنها یک نمونه از آسیبهای محیط زیستی حاصل از استخراج معدن مس و ورود فلزات سنگین در آب و خاک و هوای منطقه است که بسیار کشنده است .

پرونده معدن مس دره زرشک باید برای همیشه مختومه شود

هاشمی در ادامه درباره جایگاه زیست محیطی شیرکوه و تاثیر آن در زیست مردم یزد؛ افزود:  شیرکوه برای استان یزد جایگاه والایی دارد و منشأ تمدن یزد است. بنابراین هر گونه دست اندازی و تخریب آن موجب تخریب یزد خواهد شد. در واقع معدن مس با توجه به آلایندگی هایی که در آب و خاک و هوا ایجاد می کند، خصوصاً در مناطقی که مشرف به دشت های یزد- اردکان و دهشیر – ابرکوه هستند، بسیار خطرناک است

رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان یزد با انتقاد از پیگیریهای مصرانه استاندار در جهت افتتاح معدن مس دره زرشک گفت: یکی از مسائلی که  استاندار یزد در این سه سال اخیر پیگیری کرده و خوشبختانه به نتیجه نرسیده بحث بهره برداری از معدن مس دره زرشک بود که وقت زیادی از تشکلها و دوستداران محیط زیست را گرفته است.

وی در ادامه افزود: این پیگیریها در صورتی بود که کارشناسان معتقد بودند که به دلیل موقعیت شیرکوه اساساً بهره برداری از معدن مس موضوعی است که نیاز به مطالعه و بررسی ندارد و فی البداهه باید رد شود. با این حال مطالعات و ارزیابی هایی هم صورت گرفته و این مسئله رد شده است اما آقای فاطمی همچنان پیگیر افتتاح این معدن بود.

هاشمی، با اشاره به معدنی بودن استان و ذکر این موضوع در سند آمایش یزد گفت: پیرو این سند برای دامنه شیرکوه در تفت هیچ معدن و صنعتی پیش بینی نشده و فقط تاکید به توسعه گردشگری در این مناطق شده است.

فاجعه تخریب گنبدهای آهکی توران پشت

وی در ادامه افزود: از اقداماتی که زمان استاندار اسبق که آقای فاطمی مسئول دفتر وی بود انجام شد، فردی از وزارت صمت مجوز معدن سنگ تراورتن در کنار گنبدهای آهکی توران پشت گرفت که این گنبدها از عجایب ده گانه میراث طبیعی در دنیا است، آقای فاطمی باید بگوید این شخص کیست و به چه دلیل  مجوز برداشت در این مکان مهم صادر شده است و برای چه فردی این مجز را داده اند؟

هاشمی در خصوص نادر بودن این چشمه های آهکی در ایران و جهان گفت: متاسفانه بسیاری از افراد از وجود پدیده بی نظیر چشمه های آهکی، بی اطلاع هستند و این پدیده نادری است که برای احداث مصنوعی آن باید چند چاه نفت هزینه شود. اما متاسفانه چشمه های آهکی ندوشن  نیز کماکان بدون تابلو یا نگهبان درکنار معادن مختلف منطقه رها وآسیب دیده اند.

مردم محلی جز تخریب و آسیب، منفعتی از معادن نمی برند

این فعال محیط زیست با انتقاد از عدم انتفاع مردم محلی از سود حاصل از منابع اطراف محل زندگی آنها گفت: از سوی دیگر به جای آنکه مردم محلی در استخراج و بهره برداری از معادن سهیم باشند، منافع معادن در دست افرادی است که حتی  برخی بومی یزد نیستند و حساب های بانکی آنها هم شاید در خارج از یزد باشد اگر خارج از کشور نباشد! و سهم مردم محلی از منابع؛ فقط آلودگی آب و هوا و تخریب زمین های کشاورزی آنهاست. مثلا در روستای “کرد آباد تفت” که 18 معدن اطراف آن استخراج شد هیچ نفعی بجز تخریب روستا و مهاجرت بومیان منطقه نداشت.

عملکرد استاندار در حوزه محیط زیست ضعیف بود

هاشمی با تاکید بر اقدامات مخاطره انگیز استاندار در حوزه محیط زیست، افزود: متاسفانه استاندار فعلی یزد در حوزه محیط زیست عملکرد خوبی نداشت. علاوه بر این متاسفانه بجای انصاف و عدالت در توزیع امکانات و امتیازات، متهم به نگاه بخشی شده است.

وی در خصوص امکانات و امتیازات خاص داده شده به ابرکوه فارغ از مشکلات دیگر مردم استان یزد، گفت: پیش بینی یک شاخه لوله آب انتقالی از دریا به سمت  ابرکوه و توسعه صنایع آلاینده مانند فولاد و کاشی و تصویب زنجیره هایی از فولاد برای این شهرستان از جمله این اقدامات است. در هفته دولت یعنی ابتدای شهریور امسال نیز دو ناحیه صنعتی در شهرستان کلنگ زنی شد.

رئیس شورای هماهنگی تشکل های محیط زیستی استان یزد در خصوص عدم پیشگیری از توسعه صنایع آینده در سطح استان یزد در سه سال اخیر، تصریح کرد: تخریب پهنه آبی در حوالی خرانق، عدم جلوگیری از فعالیت کارخانه شیشه مظروف اشکذر، حمایت از ادامه کار کارخانه آلاینده مقوا سازی میدان امام علی (ع) یزد، عدم پیگیری جمع شدن فولاد یزد و جلوگیری نکردن از هجمه خاص به دره لابید مهریز که در سطح گسترده و عمیق صورت گرفته یا مشکلاتی که در خصوص معدن همیجان به وجود امده از جمله اقدامات ضدمحیط زیستی سالهای اخیر است که با اعتراض مردمی همراه بوده است.

هاشمی در خاتمه در خصوص آینده استان در مباحث محیط زیستی و تاتیرات استاندار در این خصوص گفت: با توجه به مباحث مطرح شده نه تنها آقای مهران فاطمی از جهات مختلف در تراز سکانداری در حوزه محیط زیست برای استان یزد یا هیچ استان دیگری نیست، بلکه در سپردن کار به امثال ایشان با توجه به شعارهای دولت محترم نیز باید با احتیاط و تامل اقدام گردد تا خسرانی بزرگتر به جامعه تحمیل نشود. یزد تاریخی و دارالعباده به استانداری در شان خود و از فرزندان مخلص و کارآمد یزدی نیاز دارد .