زنگ خطر کسری ۱۶۸ میلیون مترمکعبی آب شرب یزد
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای یزد هشدار داد: در صورت ادامه روند کنونی، منابع قابل دسترس آب شرب استان در افق ۱۴۳۰ به نصف کاهش می‌یابد و در برابر نیاز برآوردشده ۲۳۹ میلیون مترمکعبی، تنها ۷۱ میلیون مترمکعب آب قابل تأمین خواهد بود؛ شکافی ۱۶۸ میلیون مترمکعبی که به گفته وی، رفع موانع قانونی و مالی طرح‌های انتقال آب را به ضرورتی فوری تبدیل کرده است.
به گزارش پایگاه خبری یزدانه، جواد محجوبی در نشست شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، با ارائه گزارشی از وضعیت منابع آب یزد، از افت گسترده آب‌های زیرزمینی، خروج چاه‌های شرب از مدار و عقب‌ماندگی طرح‌های تأمین آب خبر داد.
وی ابراز امیدواری کرد این سفر به تصمیم‌های مؤثر و حمایت‌های عملی برای تأمین پایدار آب استان منجر شود و تأکید کرد: پاسخگویی به نیازهای آینده یزد، به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در سطح ملی نیاز دارد.
۸۴ درصد دشت‌ها در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی
محجوبی با اشاره به وضعیت منابع زیرزمینی گفت: بر اساس بررسی‌ها، ۸۴ درصد دشت‌های استان در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار دارند و برخی از آنها، علاوه بر کسری مخزن و بیلان منفی، با فرونشست زمین نیز مواجه‌اند.
وی افزود: حدود ۹۵ درصد منابع آب زیرزمینی استان با افت سطح آب روبه‌رو هستند. متوسط افت سالانه حدود نیم متر است، اما در بعضی دشت‌ها افت‌هایی تا هشت یا ۹ متر در سال نیز ثبت شده است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد همچنین به بررسی‌های سازمان هواشناسی در دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ اشاره کرد و گفت: بیش از ۹۵ درصد گستره استان در محدوده خشکسالی شدید قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: تداوم خشکسالی در کنار برداشت از منابع زیرزمینی، پایداری تأمین آب را تهدید می‌کند و برای جلوگیری از تشدید بحران، تصمیم‌های فوری و بلندمدت ضروری است.
تأمین آب شرب از دو منبع زیرزمینی و انتقالی
محجوبی در تشریح وضعیت موجود اظهار کرد: تا پایان سال ۱۴۰۴، سالانه حدود ۱۴۲ میلیون مترمکعب آب برای تأمین نیاز جمعیت یک‌میلیون و ۳۵۰ هزار نفری استان تولید شده است.
وی افزود: حدود ۷۷ میلیون مترمکعب از این آب از منابع زیرزمینی و ۶۵ میلیون مترمکعب از خط اول انتقال آب کوهرنگ تأمین شده؛ بنابراین سهم منابع زیرزمینی حدود ۵۴ درصد و سهم آب انتقالی حدود ۴۶ درصد بوده است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد خاطرنشان کرد: وابستگی استان به آب انتقالی، تنها به حجم آن محدود نیست و کیفیت بخشی از منابع زیرزمینی نیز استفاده از این آب را ضروری کرده است.
بخشی از منابع زیرزمینی تنها با اختلاط قابل استفاده است
محجوبی گفت: بیش از نیمی از ۷۷ میلیون مترمکعب آب برداشت‌شده از منابع زیرزمینی برای تأمین آب شرب، به‌تنهایی کیفیت مناسب آشامیدن ندارد و باید با آب انتقالی مخلوط شود تا به کیفیت قابل قبول برسد.
وی هشدار داد: هرگونه اختلال در خطوط انتقال، علاوه بر کاهش حجم آب در دسترس، می‌تواند امکان استفاده از بخشی از منابع زیرزمینی را نیز محدود کند.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد این وابستگی را از دلایل ضرورت تقویت پایداری منابع و تکمیل طرح‌های تأمین آب استان دانست.
خروج بیش از ۱۵۸ چاه شرب از مدار بهره‌برداری
محجوبی با تشریح پیامدهای کاهش منابع و افت کیفیت گفت: طی سال‌های اخیر، بیش از ۱۵۸ حلقه چاه تأمین آب شرب شهری و روستایی استان به دلیل مشکلات کمی و کیفی، متروکه یا از مدار بهره‌برداری خارج شده‌اند.
وی تغییر اقلیم، تداوم خشکسالی، رشد جمعیت، افت کیفیت منابع زیرزمینی، کمبود ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی، کاهش توان تولید آب شرب و تأخیر در اجرای طرح‌های انتقال آب را از مهم‌ترین چالش‌های استان برشمرد.
محجوبی افزود: افزایش نیازهای جمعیتی و اقتصادی یزد ایجاب می‌کند برنامه‌ای مطمئن برای تأمین آب دهه‌های آینده تدوین و اجرا شود.
پیش‌بینی شکاف ۱۶۸ میلیون مترمکعبی در افق ۱۴۳۰
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد با استناد به پیش‌بینی‌های مورد تأیید شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: اگر شرایط موجود ادامه یابد، حداکثر آب شرب قابل دسترس استان در سال ۱۴۳۰ حدود ۷۱ میلیون مترمکعب خواهد بود.
وی افزود: نیاز استان در آن سال، با توجه به جمعیت پیش‌بینی‌شده و استانداردهای تأمین آب، حدود ۲۳۹ میلیون مترمکعب برآورد شده است؛ بنابراین فاصله منابع و نیاز به حدود ۱۶۸ میلیون مترمکعب می‌رسد.
محجوبی با اشاره به مطالعات و پیگیری‌های تأمین آب پایدار، به‌ویژه از سال ۱۳۸۶، اظهار کرد: دو طرح بزرگ انتقال آب از خرسان و خلیج فارس برای جبران کمبودهای پیش‌بینی‌شده در دستور کار قرار گرفته‌اند.
پیشرفت ۱۵ درصدی خط انتقال آب خرسان
محجوبی درباره خط دوم انتقال آب از خرسان گفت: این طرح با تخصیص سالانه ۱۴۰ میلیون مترمکعب آب شرب، از پروژه‌های راهبردی تأمین نیازهای آینده استان است.
وی پیشرفت فیزیکی خط انتقال را حدود ۱۵ درصد اعلام کرد و افزود: در محدوده استان یزد کمتر از ۷۰ کیلومتر از مسیر اجرا شده و پیشرفت فیزیکی سد خرسان نیز حدود ۲۰ درصد اعلام شده است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد ادامه داد: خط انتقال با طول تقریبی ۴۰۰ کیلومتر از محدوده پنج استان کهگیلویه‌وبویراحمد، چهارمحال‌وبختیاری، فارس، اصفهان و یزد عبور می‌کند و استان‌های مسیر نیز بر اساس تخصیص‌های وزارت نیرو از آن بهره‌مند خواهند شد.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت ملی اظهار کرد: طی دو سال گذشته بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان از منابع داخلی استان برای پیشبرد پروژه هزینه شده و لوله‌های موردنیاز حدود ۱۲ کیلومتر از مسیر نیز تهیه شده است.
چهار تأییدیه دریافت شده؛ مجوز محیط‌زیست باقی مانده است
محجوبی، تکمیل مجوزهای طرح خرسان را یکی از اولویت‌های فوری دانست و گفت: برای دریافت مجوز ماده ۲۳ و فراهم‌شدن امکان استفاده از اعتبارات ملی، پنج مجوز و تأییدیه نیاز بوده که چهار مورد آن دریافت شده است.
وی توضیح داد: تخصیص آب، تأییدیه شورای فنی، مجوز پدافند غیرعامل و تأییدیه میراث فرهنگی اخذ شده و تنها مجوز نهایی محیط‌زیستی باقی مانده است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد از معاون اول رئیس‌جمهور خواست تسریع در صدور این مجوز را پیگیری کند و افزود: تکمیل این مرحله می‌تواند مسیر دریافت مجوز ماده ۲۳، تأمین اعتبار ملی و افزایش سرعت اجرای پروژه را هموار کند.
خط دوم انتقال آب خلیج فارس در پیشرفت ۲۰ درصدی
محجوبی در ادامه، خط دوم انتقال آب از خلیج فارس را از طرح‌های اساسی تقویت امنیت آبی یزد خواند و گفت: اجرای این پروژه از سمت دریا در دولت چهاردهم آغاز شده است.
وی طول مسیر از دریا تا یزد را حدود ۷۵۰ کیلومتر اعلام کرد و افزود: بخش نخست، از خلیج فارس تا سرچشمه کرمان، حدود ۴۵۰ کیلومتر طول دارد و عملیات آن با مشارکت مجموعه‌های مسئول به پیشرفت حدود ۲۰ درصد رسیده است.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد همچنین گفت: اجرای مسیر از سمت یزد در سال ۱۴۰۱ آغاز شد و حدود ۳۳ کیلومتر به اجرا درآمد، اما ادامه فعالیت به دلیل مشکلات مالی متوقف شد.
وی پیشرفت کلی طرح را حدود ۲۰ درصد اعلام کرد و تأکید کرد: تأمین منابع مالی پایدار، شرط اصلی ازسرگیری و تسریع عملیات اجرایی است.
درخواست حداقل دو هزار میلیارد تومان اعتبار برای خرسان
محجوبی در بیان مطالبات استان از دولت، ابتدا بر تسریع در صدور مجوز نهایی محیط‌زیستی خط انتقال آب خرسان تأکید کرد.
وی همچنین خواستار اختصاص حداقل دو هزار میلیارد تومان در بودجه سال آینده برای افزایش سرعت عملیات اجرایی این طرح شد و گفت: بدون منابع متناسب با ابعاد پروژه، تأخیرها ادامه خواهد یافت و تحقق اهداف تأمین آب پایدار دشوارتر می‌شود.
پیشنهاد استفاده از خط اعتباری چین
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد، استفاده از تأمین مالی خارجی را از دیگر پیشنهادهای استان برای پیشبرد طرح خرسان عنوان کرد.
وی گفت: پیشنهاد می‌کنیم سامانه انتقال آب از خرسان در فهرست طرح‌های مشمول فاینانس چین قرار گیرد.
محجوبی با بیان اینکه طرح سد خرسان در اولویت نخست خط اعتباری چین قرار دارد، افزود: انتظار داریم سامانه انتقال آب استان یزد نیز در اولویت دوم این خط اعتباری پیش‌بینی شود.
وی تأکید کرد: پیگیری این موضوع در سطح دولت می‌تواند به رفع بخشی از موانع اعتباری و تسریع اجرای پروژه کمک کند.
سهم آب شرب یزد از خط دوم دریا؛ سالانه ۵۰ میلیون مترمکعب
محجوبی درباره تخصیص آب خط دوم خلیج فارس گفت: بر اساس مصوبه هیئت وزیران، مجموعاً ۲۰۰ میلیون مترمکعب برای کرمان و یزد در نظر گرفته شده که سهم هر استان ۱۰۰ میلیون مترمکعب است.
وی افزود: نیمی از سهم هر استان به شرب و نیمی به صنعت اختصاص می‌یابد؛ بنابراین سهم پیش‌بینی‌شده آب شرب یزد از این طرح سالانه ۵۰ میلیون مترمکعب خواهد بود.
مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد با اشاره به پیش‌بینی استفاده از درآمد حقوق دولتی معادن برای تأمین مالی بخش آب شرب، خواستار نهایی‌شدن مصوبات و سازوکارهای اجرایی آن شد.
وی در پایان تأکید کرد: رفع موانع قانونی و مالی طرح‌های انتقال آب، نیازمند حمایت و تصمیم‌گیری هماهنگ دولت است تا یزد بتواند برای تأمین نیازهای سال‌های آینده برنامه‌ریزی مطمئنی داشته باشد.
