نمایندگی وزارت امور خارجه در استان از فعال سازی دیپلماسی برای عرضه جهانی گردشگری سلامت و میراث فرهنگی شهر تاریخی یزد خبر داد:
- سیدعبدالرضا موسوی: یزد از یک سو از پزشکان متخصص، مراکز درمانی و ظرفیتهای تخصصی پزشکی برخوردار است و از سوی دیگر، نام آن با تاریخ، فرهنگ و میراث جهانی ایران گره خورده است. ثبت بافت تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی، یک مزیت مهم برای گردشگری سلامت است؛ زیرا بیمار خارجی معمولاً تنها به دنبال دریافت خدمت پزشکی نیست و همراهان او نیز در طول سفر به خدمات اقامتی، تفریحی و گردشگری نیاز دارند. در نتیجه، یزد میتواند محصولی فراتر از «درمان» ارائه کند
- میتوان ایجاد یک «شبکه شهرهای گردشگری سلامت» میان شهرهای مطرح در این زمینه را دنبال کرد؛ شبکهای که در آن شهرهای دارای ظرفیت، تجربیات خود را در زمینه مدیریت بیماران بینالملل، استانداردهای IPD، بازاریابی خارجی، شرکتهای تسهیلگر، خدمات چندزبانه، بیمه و پرداخت، تلهمدیسین، طراحی بستههای درمان و گردشگری و شناسایی بازارهای هدف با یکدیگر به اشتراک بگذارند
- بازار هدف گردشگری سلامت یزد نباید فقط در داخل کشور جستوجو شود. عراق و افغانستان از بازارهای مهم گردشگری پزشکی ایران بودهاند. مطالعات انجامشده درباره گردشگری پزشکی ایران نیز نشان میدهد که بیماران خارجی ایران عمدتاً از کشورهای همسایه، بهویژه عراق و افغانستان، بودهاند. اما فرصت یزد به این دو کشور محدود نیست. در قفقاز، آذربایجان و ارمنستان میتوانند از بازارهای قابل بررسی باشند
سیدعبدالرضا موسوی، رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در استان یزد در یادداشتی تحلیلی ظرفیت ها و تجارب یزد در کنار راهارهای توسعه گردشگری سلامت و افزایش سفر گردشگران به استان را بررسی کرد.
به گزارش بشارت یزد، در این یادداشت می خوانیم: در جهان امروز، دیپلماسی دیگر صرفاً به روابط سیاسی میان دولتها محدود نیست. کشورها برای پیشبرد منافع ملی خود، مجموعهای از ابزارهای دیپلماسی اقتصادی، علمی، فرهنگی، شهری و سلامت را به کار میگیرند؛ ابزارهایی که هدف مشترک آنها، تبدیل ظرفیتهای داخلی به فرصتهای بینالمللی است.
گردشگری سلامت یکی از روشنترین عرصههای پیوند میان دیپلماسی و اقتصاد است.
بیماری که از کشور دیگری برای درمان به ایران سفر میکند، تنها یک مراجعهکننده به بیمارستان نیست. او به حملونقل، اقامت، تغذیه، مترجم، خدمات گردشگری و مجموعهای از خدمات جانبی نیاز دارد و در بسیاری موارد نیز همراهانی با خود دارد. بنابراین، ورود یک گردشگر سلامت میتواند برای مجموعهای از کسبوکارها درآمد ایجاد کند و همزمان، تصویری از توانمندی علمی، پزشکی و فرهنگی کشور در ذهن یک شهروند خارجی شکل دهد. از این منظر، گردشگری سلامت را باید نه صرفاً یک موضوع درمانی، بلکه صنعتی ارزآور، اشتغالزا و ابزاری برای تعامل با جهان دانست.
بازاری که ایران نمیتواند از آن غافل بماند
ایران از مزیتهای مهمی برای حضور در بازار گردشگری سلامت برخوردار است؛ از پزشکان و متخصصان توانمند و مراکز درمانی گرفته تا هزینه رقابتی بسیاری از خدمات پزشکی، موقعیت جغرافیایی مناسب و جاذبههای تاریخی و فرهنگی.
آمارهای رسمی و پژوهشهای مختلف درباره تعداد گردشگران سلامت ایران در سالهای گوناگون متفاوت است و همین موضوع نشان میدهد که یکی از نیازهای اساسی این صنعت، ایجاد یک نظام آماری یکپارچه و دقیق است. برای نمونه، یک مطالعه علمی با استناد به گزارش وزارت بهداشت، تعداد گردشگران پزشکی مراجعهکننده به بیمارستانهای کشور را از ۱۹ هزار نفر در سال ۱۳۹۳ به حدود ۱۳۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۸ گزارش کرده است. همچنین پژوهش دیگری بر اساس گزارشهای رسمی، حضور شهرهای متعددی از جمله تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، رشت و ساری را در شبکه مراکز دارای بخش بیماران بینالملل بررسی کرده است.
این تفاوت میان آمارها یک پیام مهم دارد: برای توسعه گردشگری سلامت، علاوه بر توسعه خدمات، باید آمار و اطلاعات بازار را نیز دقیق کنیم. اما فارغ از اختلاف در شیوه شمارش، یک واقعیت قابل انکار نیست: ایران در منطقه از ظرفیت قابل توجهی برای جذب بیماران خارجی برخوردار است و توسعه گردشگری سلامت میتواند به یکی از محورهای دیپلماسی اقتصادی کشور تبدیل شود.
چرا یزد؟
اما پرسش اصلی برای ما این است: یزد چه چیزی برای عرضه به این بازار دارد؟ پاسخ را باید در ترکیب سه ظرفیت جستوجو کرد: درمان، گردشگری و ارتباطات بینالمللی.
یزد از یک سو از پزشکان متخصص، مراکز درمانی و ظرفیتهای تخصصی پزشکی برخوردار است و از سوی دیگر، نام آن با تاریخ، فرهنگ و میراث جهانی ایران گره خورده است. ثبت بافت تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی، یک مزیت مهم برای گردشگری سلامت است؛ زیرا بیمار خارجی معمولاً تنها به دنبال دریافت خدمت پزشکی نیست و همراهان او نیز در طول سفر به خدمات اقامتی، تفریحی و گردشگری نیاز دارند. در نتیجه، یزد میتواند محصولی فراتر از «درمان» ارائه کند: درمان + اقامت + گردشگری + تجربه فرهنگی در یک شهر جهانی. این ترکیب میتواند یزد را از یک مقصد صرفاً درمانی به یک مقصد جامع گردشگری سلامت تبدیل کند.
درمان ناباروری؛ یکی از ظرفیتهای شاخص یزد
یکی از ظرفیتهای شناختهشده یزد، حوزه درمان ناباروری است. مرکز تحقیقاتی و درمان ناباروری یزد طی سالهای گذشته با بیماران خارجی نیز ارتباط داشته و مطالعات علمی انجامشده درباره تجربه گردشگران پزشکی در این مرکز نشان داده است که کیفیت خدمات پزشکی و منابع انسانی از نقاط قوت تجربه بیماران بوده، در حالی که حوزههایی مانند بازاریابی و برخی زیرساختهای گردشگری همچنان نیازمند تقویت هستند. این موضوع برای برنامهریزی استان بسیار آموزنده است. ممکن است مسئله اصلی یزد کمبود ظرفیت پزشکی نباشد؛ مسئله مهمتر این باشد که: چگونه ظرفیت پزشکی موجود را به یک محصول بینالمللی تبدیل کنیم و آن را به دست بیمار خارجی برسانیم؟ و این دقیقاً همان نقطهای است که دیپلماسی استانی میتواند نقشآفرین باشد.
یزد از صفر شروع نمیکند
در سالهای گذشته، تعدادی از مراکز درمانی استان در مسیر پذیرش بیماران بینالملل و گردشگری سلامت مورد توجه قرار گرفتهاند. در فهرستها و اطلاعات موجود مجوزهای IPD ، نام بیمارستانهایی همچون افشار، شهید صدوقی، سیدالشهداء، شهدای کارگر، خیریه گودرز، فاطمهالزهرا(س) مهریز و مرتاض دیده میشود.
یزد نباید این مسیر را تنها طی کند
یکی از فرصتهای مهم استان، استفاده از تجربه سایر شهرهای ایران است. تهران، مشهد، شیراز و اصفهان طی سالهای گذشته تجربه قابل توجهی در حوزه بیماران بینالملل و گردشگری سلامت به دست آوردهاند. در کنار این شهرها، تبریز، رشت، ساری، ارومیه، اهواز، کرمان، کرمانشاه، گرگان و برخی دیگر از شهرهای کشور نیز در مطالعات مربوط به بیمارستانهای دارای IPD و گردشگری پزشکی مورد بررسی قرار گرفتهاند. یک مطالعه منتشرشده در BMC Research Notes، ۱۰۲ بیمارستان دارای IPD را در ۲۱ شهر ایران بررسی کرده است؛ در این مطالعه، شهرهایی مانند تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، رشت و ساری نیز حضور دارند. حتی نکته جالبتر اینکه در همان مطالعه، کیفیت اطلاعات انگلیسی وبسایت بسیاری از IPDها پایین ارزیابی شده است؛ یعنی حتی در شهرهایی که تجربه بیشتری دارند، هنوز برای بازاریابی بینالمللی و ارتباط دیجیتال با بیمار خارجی جای کار زیادی وجود دارد. پس یزد لازم نیست همه مسیر را از ابتدا طی کند. میتوان از تجربه مشهد در جذب بازارهای منطقهای، شیراز در پیوند درمان و گردشگری، تهران در خدمات تخصصی و اصفهان در ترکیب پزشکی و گردشگری استفاده کرد و همزمان از تجربه تبریز، رشت، ساری و سایر شهرها نیز بهره گرفت.
پیشنهاد یک «شبکه شهرهای گردشگری سلامت ایران»
چرا شهرهای ایران در کنار رقابت، همکاری را نیز تجربه نکنند؟ میتوان ایجاد یک «شبکه شهرهای گردشگری سلامت ایران» را دنبال کرد؛ شبکهای که در آن شهرهای دارای ظرفیت، تجربیات خود را در زمینه مدیریت بیماران بینالملل، استانداردهای IPD، بازاریابی خارجی، شرکتهای تسهیلگر، خدمات چندزبانه، بیمه و پرداخت، تلهمدیسین، طراحی بستههای درمان و گردشگری و شناسایی بازارهای هدف با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
این همکاری میتواند حتی در معرفی ایران در نمایشگاههای خارجی نیز مؤثر باشد. به جای آنکه هر شهر به صورت جداگانه خود را معرفی کند، میتوان پیام بزرگتری را به بازار جهانی ارائه کرد: ایران؛ مقصد گردشگری سلامت، با چندین شهر تخصصی و گردشگری.
در این شبکه، یزد نیز میتواند بر اساس ظرفیتهای ویژه خود، جایگاه مشخصی داشته باشد. چرا بیمار خارجی را فقط به یک شهر محدود کنیم؟ یک بیمار ممکن است برای درمان تخصصی به تهران یا شیراز بیاید، اما سفر او میتواند با بازدید از اصفهان و یزد ادامه پیدا کند. از سوی دیگر، بیماری که برای درمان به یزد میآید، میتواند در قالب یک برنامه گردشگری از اصفهان، شیراز یا سایر مقاصد ایران نیز بازدید کند. این یعنی به جای رقابت صفر و یکی میان شهرها، میتوان زنجیرهای از مقاصد گردشگری سلامت ایران ایجاد کرد. در چنین مدلی، یک گردشگر خارجی میتواند ایران را نه فقط به عنوان محل درمان، بلکه به عنوان یک تجربه کامل سلامت، فرهنگ و گردشگری بشناسد.
بازار یزد از بغداد تا مسقط و باکو امتداد دارد
بازار هدف گردشگری سلامت یزد نباید فقط در داخل کشور جستوجو شود. عراق و افغانستان از بازارهای مهم گردشگری پزشکی ایران بودهاند. مطالعات انجامشده درباره گردشگری پزشکی ایران نیز نشان میدهد که بیماران خارجی ایران عمدتاً از کشورهای همسایه، بهویژه عراق و افغانستان، بودهاند. اما فرصت یزد به این دو کشور محدود نیست. در قفقاز، آذربایجان و ارمنستان میتوانند از بازارهای قابل بررسی باشند. در آسیای مرکزی، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان ظرفیت بررسی بیشتری دارند. در حاشیه خلیج فارس نیز عمان، قطر، کویت، بحرین، امارات متحده عربی و عربستان سعودی میتوانند در فهرست بازارهای هدف قرار گیرند. همچنین پاکستان و هند در برخی خدمات تخصصی میتوانند بازارهای بالقوهای باشند. البته نباید درباره این بازارها اغراق کرد. همه این کشورها از نظر قدرت خرید، نیاز درمانی، سلیقه، رقبا و شیوه تصمیمگیری بیمار یکسان نیستند.
بنابراین راه درست این نیست که بگوییم همه مردم این کشورها آماده سفر به یزد هستند؛ بلکه باید گفت: در بخشی از کشورهای منطقه تقاضای بالفعل یا بالقوه برای دریافت خدمات درمانی در خارج از کشور وجود دارد و یزد میتواند با شناسایی دقیق بازار، معرفی هدفمند ظرفیتها و تسهیل سفر، سهمی از این بازار را جذب کند.
هر بازار، یک نسخه متفاوت میخواهد
برای عراق و افغانستان، نزدیکی، دسترسی، اعتماد، کیفیت و هزینه رقابتی اهمیت ویژه دارد. برای عمان، قطر، کویت، بحرین، امارات و عربستان، کیفیت خدمات، اعتبار پزشکان، خدمات حرفهای، اقامت و تجربه گردشگری اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای آذربایجان و ارمنستان میتوان علاوه بر درمان، از روابط فرهنگی، دانشگاهی و شهری استفاده کرد. در تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان نیز ظرفیت روابط تاریخی، فرهنگی، دانشگاهی و شهری قابل توجه است. و در بازارهایی مانند هند و پاکستان میتوان بر خدمات تخصصی، اعتبار علمی و مزیت هزینهای تمرکز کرد. اینجاست که دیپلماسی اقتصادی و استانی میتواند از یک مفهوم کلی به یک ابزار عملیاتی تبدیل شود.
خواهرخواندههای یزد؛ ظرفیتی برای دیپلماسی سلامت
یزد از یک مزیت بینالمللی دیگر نیز برخوردار است: شبکه روابط شهری خارجی. پوتی گرجستان، تورفان چین، براگا پرتغال، گیومری ارمنستان، پینگیائو چین، خجند تاجیکستان، خیوه ازبکستان، لینتز اتریش و یاسبرین مجارستان از جمله شهرهای خواهرخوانده یزد هستند. با ارومچی چین نیز تفاهمنامه دوستی وجود دارد و روابط یزد و سویا اسپانیا نیز در مسیر انعقاد تفاهمنامه خواهرخواندگی قرار دارد. همچنین شهرهای میبد، بافق و ابرکوه نیز برای توسعه روابط خواهرخواندگی با شهرهای خارجی اقدام کردهاند. این روابط نباید فقط به دیدارهای رسمی، فرهنگی و گردشگری محدود بماند. میتوان میان دانشگاههای علوم پزشکی، مراکز تحقیقاتی، بیمارستانها و مجموعههای فعال حوزه سلامت شهرهای مرتبط، ارتباط برقرار کرد. از این منظر، یک ایده قابل طرح است: «خواهرخواندگی سلامت» یعنی تبدیل روابط شهری به بستری برای:تبادل تجربه پزشکی، همکاری دانشگاهی، تلهمدیسین، تبادل علمی، معرفی پزشکان و مراکز درمانی و معرفی ظرفیتهای گردشگری سلامت. این دقیقاً یکی از حوزههایی است که دیپلماسی شهری و دیپلماسی استانی میتوانند یکدیگر را تقویت کنند.
ایرانیان خارج از کشور؛ یک سرمایه مهم برای اعتمادسازی
ایرانیان مقیم کشورهای حاشیه خلیج فارس، اروپا، هند، آسیای مرکزی و سایر نقاط جهان نیز میتوانند در معرفی ظرفیتهای پزشکی ایران نقش مهمی داشته باشند. در بازار سلامت، اعتماد اهمیت بسیار زیادی دارد. توصیه یک پزشک، دوست، خانواده یا فرد مورد اعتماد گاهی میتواند از یک تبلیغ گسترده مؤثرتر باشد. بنابراین میتوان با رعایت چارچوبهای قانونی و حرفهای، از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای معرفی توانمندیهای پزشکی و گردشگری سلامت استان استفاده کرد. نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور نیز میتوانند در چارچوب مأموریتهای خود، در ایجاد ارتباط میان فعالان ایرانی و طرفهای خارجی و معرفی ظرفیتهای استانها نقش تسهیلگر داشته باشند.
وزارت امور خارجه؛ حلقه اتصال یزد با جهان
ممکن است گردشگری سلامت در نگاه نخست موضوعی کاملاً درمانی به نظر برسد، اما زنجیره آن کاملاً بینالمللی است. بیمار باید از کشور دیگری تصمیم به سفر بگیرد، اطلاعات دریافت کند، اعتماد کند، روادید بگیرد، با مرکز درمانی ارتباط برقرار کند و وارد ایران شود. اینجاست که نقش وزارت امور خارجه اهمیت پیدا میکند.
وزارت امور خارجه به عنوان یکی از اعضای شورای راهبری گردشگری سلامت، در حوزههایی مانند تسهیل فرآیندهای روادید درمانی، هماهنگی بین دستگاهی و کمک به ایجاد ارتباطات خارجی این حوزه نقش دارد. تسهیل صدور روادید درمانی و حرکت به سمت فرآیندهای الکترونیکی نیز بخشی از همین مسیر است. اما شاید مهمتر از آن، شبکه گسترده نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور باشد. اگر ظرفیت یک مرکز درمانی یزد از طریق یک نمایندگی ایران به یک نهاد درمانی، شرکت گردشگری سلامت، پزشک یا فعال اقتصادی در مسقط، بغداد، باکو، دوشنبه، تاشکند یا دهلی معرفی شود، یک ظرفیت محلی به یک فرصت بینالمللی تبدیل شده است. این همان معنای عملی دیپلماسی استانی است.
تلهمدیسین؛ رابطه با بیمار قبل از سفر آغاز میشود
یکی از مسیرهای آیندهدار، توسعه تلهمدیسین است. بیمار خارجی میتواند پیش از سفر، مدارک پزشکی خود را ارسال کند، مشاوره اولیه دریافت کند، توسط پزشک ارزیابی شود، درباره هزینه و زمان تقریبی درمان اطلاعات بگیرد و سپس برای سفر و درمان برنامهریزی کند. به این ترتیب، رابطه بیمار با پزشک و مرکز درمانی پیش از ورود به ایران آغاز میشود. توسعه این ظرفیت در تعامل با کشورهای همسایه و بازارهای هدف میتواند یکی از ابزارهای دیپلماسی سلامت استان باشد.
مزیت هزینه؛ مهم است، اما کافی نیست
یکی از مزیتهای رقابتی ایران در گردشگری سلامت، هزینه رقابتی بسیاری از خدمات درمانی در مقایسه با برخی مقاصد رقیب است.اما نباید این مزیت را به «ارزان بودن» تقلیل داد. بیمار خارجی کیفیت، اعتبار پزشک، استاندارد مرکز درمانی، امنیت، سهولت سفر، خدمات چندزبانه، نحوه پرداخت، اقامت و خدمات پس از درمان را نیز مقایسه میکند. بنابراین پیام درست برای بازار خارجی این نیست که: «در ایران درمان ارزان است»بلکه باید گفت: در ایران میتوان خدمات درمانی باکیفیت و رقابتی را در کنار تجربه گردشگری و فرهنگی دریافت کرد. این تفاوت در ادبیات بازاریابی بینالمللی بسیار مهم است.
ضعفها را نیز باید صادقانه دید
در کنار فرصتها، ضعفهایی نیز وجود دارد که بدون اصلاح آنها، توسعه گردشگری سلامت دشوار خواهد بود. بازاریابی بینالمللی، خدمات چندزبانه، بهروزرسانی زیرساختهای IPD، شرکتهای حرفهای تسهیلگر، پرداخت و بیمه، خدمات پس از درمان و هماهنگی میان دستگاههای متولی از جمله حوزههایی هستند که نیاز به توجه بیشتری دارند. مطالعات انجامشده در ایران نیز بر مشکلاتی مانند ضعف برنامهریزی جامع و نظاممند، انتقال و هماهنگی بیماران و چالشهای ارائه خدمات به گردشگران پزشکی تأکید کردهاند. از سوی دیگر، مطالعهای درباره وبسایت بیمارستانهای دارای IPD در ایران نشان داده که کیفیت محتوای آنلاین بسیاری از این مراکز پایین بوده است. این یعنی توسعه گردشگری سلامت فقط با افزایش تبلیغات اتفاق نمیافتد؛ کیفیت، استاندارد، تنظیمگری، شفافیت و تجربه بیمار نیز بخشی از محصول گردشگری سلامت هستند.
نقشه راه پیشنهادی برای یزد
برای آنکه گردشگری سلامت از یک ظرفیت بالقوه به یک فعالیت اقتصادی بالفعل تبدیل شود، میتوان چند اقدام مشخص را در استان دنبال کرد:
۱. تشکیل کارگروه دیپلماسی سلامت استان یزد با مشارکت نمایندگی وزارت امور خارجه، دانشگاه علوم پزشکی، میراث فرهنگی، اتاق بازرگانی،شهرداری و بخش خصوصی.
۲. برقراری ارتباط سازمانیافته با شهرهای پیشرو گردشگری سلامت ایران مانند تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، رشت و ساری.
۳. پیگیری ایجاد «شبکه شهرهای گردشگری سلامت ایران» برای تبادل تجربه و معرفی مشترک ظرفیتهای کشور.
۴. انتخاب ۵ تا ۷ بازار اولویتدار خارجی برای یزد و تدوین برنامه اختصاصی برای هر بازار، به جای تبلیغات پراکنده در همه کشورها.
۵. تهیه اطلس گردشگری سلامت یزد به زبانهای انگلیسی، عربی و زبانهای اولویتدار بازارهای هدف.
۶. طراحی بستههای «درمان + اقامت + گردشگری» برای بیمار و همراه.
۷. استفاده هدفمند از ظرفیت سفارتخانهها، سرکنسولگریها و نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور برای معرفی ظرفیتهای درمانی و گردشگری استان.
۸. فعال کردن روابط خواهرخواندگی یزد در مسیر دیپلماسی سلامت.
۹. استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای اعتمادسازی و معرفی ظرفیتهای درمانی استان.
۱۰. توسعه تلهمدیسین و مشاوره پزشکی پیش از سفر.
۱۱. ایجاد برند واحد «گردشگری سلامت یزد».
۱۲. ایجاد نظام آماری دقیق و یکپارچه برای گردشگری سلامت استان.
این مورد آخر اهمیت ویژهای دارد. اگر ندانیم بیمار خارجی از کجا آمده، برای چه خدمتی آمده، چقدر هزینه کرده، چند روز در استان مانده و چگونه با یزد آشنا شده است، نمیتوانیم برای بازار بعدی برنامهریزی کنیم.
یزد میتواند یک مقصد درمانی، گردشگری و دیپلماتیک باشد
یزد امروز مجموعهای از ظرفیتهای ارزشمند را در اختیار دارد: پزشکان و متخصصان، مراکز درمانی، تجربه درمان ناباروری، میراث جهانی، جاذبههای گردشگری، هزینه رقابتی، بخش خصوصی، روابط خواهرخواندگی و شبکه دیپلماسی خارجی کشور. مسئله اصلی، جمع کردن این قطعات در کنار یکدیگر است. وزارت امور خارجه قرار نیست جای پزشک، بیمارستان، دانشگاه علوم پزشکی یا بخش خصوصی را بگیرد؛ نقش وزارت امور خارجه، ایجاد و تسهیل پل ارتباطی میان ظرفیتهای داخلی و جهان خارج است.
یک ظرفیت پزشکی در یزد ممکن است در داخل استان قرار داشته باشد، اما بازار آن میتواند در بغداد، کابل، مسقط، دوحه، کویت، منامه، ابوظبی، ریاض، باکو، ایروان، دوشنبه، تاشکند، دهلی و حتی اروپا باشد. وظیفه دیپلماسی استانی آن است که این دو نقطه را تا حد امکان به یکدیگر نزدیک کند. اگر یک بیمار خارجی برای درمان به یزد بیاید، تنها یک بیمارستان منتفع نمیشود؛ پزشک، پرستار، هتل، حملونقل، مترجم، رستوران، راهنمای گردشگری و دهها کسبوکار دیگر نیز از این سفر بهره میبرند. و اگر این بیمار تجربه خوبی از یزد داشته باشد، میتواند یکی از بهترین معرفان یزد در کشور خود باشد. از این منظر، گردشگری سلامت برای یزد فقط یک موضوع پزشکی نیست؛ موضوع اقتصاد، اشتغال، ارزآوری، گردشگری، دیپلماسی اقتصادی و تصویر بینالمللی استان است. شاید زمان آن رسیده باشد که در کنار عنوان ارزشمند «یزد؛ شهر تاریخی و جهانی» ، یک افق جدید نیز برای استان ترسیم کنیم: «یزد؛ مقصد گردشگری سلامت در شبکه ملی و منطقهای ایران»
تحقق این هدف، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی، مراکز درمانی، میراث فرهنگی، بخش خصوصی، اتاق بازرگانی، شهرداریها، شهرهای خواهرخوانده و البته وزارت امور خارجه و شبکه نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور امکانپذیر خواهد بود.
دیپلماسی استانی زمانی به معنای واقعی خود میرسد که ارتباط با جهان، به فرصت ملموس برای توسعه استان و رفاه مردم تبدیل شود؛ و گردشگری سلامت یکی از روشنترین میدانهای تحقق این رویکرد است.
