علی مشیری نیا/ نگاه فرهنگی به مقولههای اجتماعی میتواند بستر تغییر و تحول در هر جامعهای را فراهم آورد. چه اینکه تجربه نشان داده است با عدم نگاه از دریچه فرهنگ به مسائل و معضلات اجتماعی هیچگاه آدمی نتوانسته است معضلات پیش روی خود را برطرف نموده و آنها را مرتفع نماید. رانندگی و فرهنگ ترافیکی و معضلات مرتبط با آن نیز در سطح جامعه ایرانی از این قاعده مستثنی نیست. به همین بهانه سراغ مدیر عامل تنها موسسه مردم نهاد و فعال در این حوزه رفتیم تا پای صحبتهای ایشان نشسته و از معضلات ترافیکی بشنویم:
آمار بالای تلفات در شان تمدن ایران نیست
ولی فرنام، مدیر عامل جمعیت خوبرانان با اشاره به آمار بیش از ۲۵ هزار تصادف در ایران گفت: ایران از نظر سطح کیفیت رانندگی در دنیا در ردیف آخرین کشورها قرار گرفته است و بنابر اعلام سازمان بهداشت جهانی وابسته به سازمان ملل در بین ۱۹۰ کشور دنیا جایگاه ۱۸۹ را دارد. در دنیای امروز یکی از شاخصهای اجتماعی توسعه یافتگی، سبک و کیفیت رانندگی است که از درجه بالای اهمیت برخوردار است و سئوالی که پیش می آید اینست که آیا رفتار ترافیکی در جامعه ما متناسب با یک تمدن هفت هزار ساله است ؟ ما ادعای ام القرای کشورهای اسلامی و تمدن اصیل و هفت هزار ساله را داریم ولی رفتار ترافیکی ما اصلا متناسب با این جایگاه نیست. بهطوریکه توریستها قبل از مسافرت به ایران این آمار را مورد کنکاش قرار می دهند و با ورود به کشورمان و همانگونه که از مصاحبههای آنان که اتفاقا فیلم و اسناد آن موجود است؛ از سبک رانندگی ایرانیها بهت زده می شوند. در یکی از این فیلمها یکی از توریستها می گوید: بر خلاف تبلیغات سوء که علیه ایران می شود و این کشور را عقب افتاده و نا امن جلوه می دهد حالا که به اینجا سفر کرده ام با این واقعیت مواجه شده ام که ایران کشوری است بسیار زیبا و امن که مردمان بسیار مهربان و خونگرمی دارد ولی وقتی که با رانندگی در ایران مواجه می شوید احساس می کنید جان انسانها ارزشی ندارد و خیلی ارزان است.
از سوئی با بررسیهای علمی و میدانی به خلاء وجود یک موسسه فعال در این زمینه پیبردیم که همین انگیزهای شد تا با تاسیس موسسهای مردم نهاد به رفع این معضل و تغییر "عادتهای بد" حین رانندگی در سطح کشور بپردازیم.
فرنام با اشاره به آمار بسیار بالای کشته شدگان و ۵۴۰ هزار نفری مراجعه سالیانه به مراکز درمانی کشور بر اثر تصادف که ۴۶ هزار نفر از آنان دچار نقص عضو و یا معلولیت می شوند، افزود: با توجه به این آمار و محاسبه هزینههایی چون درمان، اورژانس و حضور پلیس، آتش نشانی و نماینده قضایی بر سر صحنه تصادف؛ متوجه خواهیم شد روزانه چه منابع عظیم انسانی و مالی از سرمایهملی صرف تصادفات جادهای میشود و شاید باور آن سخت باشد که در سال ۱۳۹۶ شرکت های بیمه بالغ بر ۹۷۶۰ میلیارد تومان خسارت مالی تصادفات را پرداخت نموده اند.
وی تاکید کرد: چنانچه یک هواپیما در منطقهای سقوط کند؛ تمام رسانهها سعی دارند تا اخبار سقوط این هواپیما را پوشش دهند و مدت ها در صدر اخبار قرار میگیرد؛ اما با اندک تاملی بر آمارهای تلفات متوجه خواهیم شد که آمار تلفات تصادفات ما به اندازهای است که میتوان ادعا کرد هر روز به اندازه نفراتی که در حادثه سقوط هواپیمای آسمان در یاسوج از بین ما پرکشیدند، در کشور شاهد تلفات تصادفات جادهای و شهری هستیم.
مدیر عامل جمعیت خوبرانان با توجه به وجود آمار بسیار بالای خانوادههای بیسرپرست و بد سرپرست ناشی از تصادفات که هر سال به جامعه اضافه می شود و تبعات منفی آن افزود: علیرغم تلاشها هر ساله شاهد افزایش این آمار هستیم و نشان دهنده اینست که تلاش ها کافی نبوده و به عزم و اراده ملی در قالب پویش بزرگ و فراگیر مردمی برای زدودن این معضل بزرگ اجتماعی نیاز داریم.
نگاه اقتصادی به جرائم رانندگی نمی تواند بازدارنده باشد
فرنام، در ادامه با تاکید بر این نکته که در ایران چیزی تحت عنوان فرهنگ ترافیک و رانندگی نداریم، گفت: در ایران چنانچه بخواهیم شاهد کاهش آمار تصادف و تلفات باشیم باید فرهنگ ترافیکی را خلق و توسعه دهیم.
وی تاکید کرد: با نگاه اقتصاد محور به جرائم رانندگی نمی توان شاهد کاهش این رویداد بود.
فرنام آمار تصادفات در سال ۱۳۸۶ را ۲۸ هزار نفر اعلام کرد و افزود: با تلاش های راهور ناجا و دیگر اقداماتی که از ناحیه دستگاههای اجرایی بعمل آمد- هرچند فاقد روح فرهنگ سازی و مبتنی بر برخورد و جریمه بود- تا سال ۹۶ سیر نزولی داشتیم و آمار کشته شدگان در سال ۹۶ به ۱۶ هزار نفر رسید ولی به یک باره در سال ۹۷ با یک جهش بهت آور مواجه شدیم و آمار به ۲۵ هزار نفر رسید، وی دلیل این امر را عدم توجه به اقدامات ریشه ای و تکیه بر روش جریمه دانست و افزود: نتیجه این عملکرد یک سویه موجب شده است تا به صورت کاملا اشتباه در بین مردم اینگونه شایعه شود که راهنمائی و رانندگی موظف است بخشی از بودجه دولت را از طریق جریمه کردن جبران کند و طبیعی است همین باور موجب بی اثر شدن جریمهها در اصلاح رانندگی شده است.
وی در ادامه تاکید کرد: ما نه تنها منکر لازمه جریمه متخلفین نیستیم بلکه معتقدیم جریمه های سنگین تر و سخت گیرانه تری باید اعمال شود ولی به شرطی که ما قبلا آگاهی و آموزش کامل و فراگیر را سوای آنچه که برای قبولی در آزمون و گرفتن گواهینامه داریم به جامعه ارائه کنیم و در کنار افزایش مبلغ جریمههای رانندگی برای آن دسته از رانندگانی هم که به خوبی رانندگی میکنند و قواعد رانندگی ایمن را رعایت می کنند را باید دید و با تشویق و اهداء جوایز از آنها قدردانی شود تا تغییر باور و رفتار ترافیکی فعلی مردم را تغییر داده و به فرهنگ رانندگی تبدیل سازیم.
در همین راستا وی گفت: این سازمان مردم نهاد در طرحی به نام ۵۰ به علاوه ۱ که به زودی اجرا خواهد شد؛ در جادهها و سطح شهرهای کشور و به صورت کاملا نامحسوس با رصد رانندگی توسط تیم هایی متشکل از نیروهای داوطلب و مردمی، سلبریتی ها و افسران راهور، رانندگان خوبران را شناسایی و با صدور تقدیرنامه از سوی افسر راهور و نصب برچسب عضو باشگاه خوب رانان بر روی شیشه اتومبیل و همچنین اعطای مدال و یادبود توسط سلبریتی همراه گروه از آنها تقدیر و تشکر به عمل آورده و هر سه ماه یکبار طی مراسم باشکوهی که بصورت زنده از شبکه های اینترنتی و خلاصه آن از شبکه های صدا و سیما پخش میشود بر اساس قرعه کشی از روی شماره قبض های تقدیرنامه ۵۱ نفر از خوب رانان خوش شانس فصل انتخاب و جوایز ارزنده ای دریافت میکنند که جایزه نفر پنجاه و یکم، یکدستگاه آپارتمان مبله در شهر محل سکونت خواهد بود.
پلیس راهور بهترین حامی
در ادامه این گفتگو فرنام با تشریح مشکلات و سختیهایی که بر سر راه فعالیتهای جمعیت خوب رانان است؛ از پلیس راهور به عنوان اولین و بهترین حامی این سازمان مردم نهاد یاد کرد و افزود: پلیس راهور همواره با آغوش باز از فعالیتها و طرحهای این موسسه استقبال نموده است و این نشان دهنده این موضوع است که پلیس راهور عمق تاثیر اقدامات زیربنایی و فرهنگی جمعیت را درک نموده است.
وی تاکید کرد: خوشبختانه اخیرا شاهد هستیم که بنگاه های اقتصادی و حتی بانکها نیز به لزوم توجه به مسئولیت های اجتماعی و تاثیر شگرف آن در برندینگ پیبردهاند به طوریکه اخیرا در کمپین یک فروشگاه زنجیره ای، یک تولید کننده روغن صنعتی و روانسازها و حتی یک تولید کننده آدامس، فرهنگ سازی در رانندگی مورد توجه خاص قرار گرفته است و بزودی یکی از بانک های اصیل و خوشنام نیز فعالیت های چشمگیری را در این حوزه آغاز می کند.
