مدیرکل بحران استانداری در پاسخ به نقد وارده پیرامون اعلام تصمیم تعطیلی روز سه شنبه ۱۹ خرداد در استان یزد به دلیل آلودگی هوا که در شامگاه روز دوشنبه ۱۸ خرداد، تصویب و اعلام شد و در پی آن وضعیت آلایندگی «قابل قبول» در روز سه شنبه، پاسخی فرستاده است.
در این پاسخ ضمن اعلام شرایط تصویب و پیش بینی دستگاه های تخصصی توضیحاتی در مورد روند این مصوبه، دلایل علمی و نحوه تصمیم گیری، و مستندات مورد استناد در جلسه توضیح داده و اعلامشده است تصمیم بر اساس لزوم توجه به سلامت مردم با عنایت به ضریب بالای احتمال آلودگی توسط دستگاه های تخصصی گرفته شده است.
متن کامل توضیحات احسان بالاکتفی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری یزد را در ادامه می خوانید:
با احترام، در پاسخ به نقد رسانهای اخیر مبنی بر تعطیلی ادارات با استناد به آلودگی هوا در شرایطی که دادههای سامانه محیط زیست وضعیت «قابل قبول» نشان داده است، لازم میدانم با استناد به مستندات، شاخصهای قانونی و اصول علمی مدیریت بحران، شفافسازی لازم را انجام دهم.
۱_ مبنای قانونی و فرآیندی تصمیم: تصمیم تعطیلی روز سهشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵، نه یک تصمیم سلیقهای یا فردی، بلکه بر اساس مصوبات کارگروه مدیریت شرایط اضطرار وقوع پدیده گرد و غبار و با استناد به افزایش شدید غلظت آلایندهها اتخاذ شده است.
این تصمیم در قالب جلسه رسمی این کارگروه و با حضور نمایندگان دستگاههای مرتبط از جمله هواشناسی، محیط زیست و مرکز بهداشت گرفته شده است.
همچنین به استناد بند الف_۱ماده ۶ شیوه نامه کارگروه مدیریت شرایط اضطرار وقوع پدیده گرد و غبار و اعلام هشدار آلودگی سطح نارنجی، قطعیت وقوع پدیده مذکور بین ۵۰ تا ۷۵ درصد عنوان میکند که خود دلیلی بر تصمیمی قاطع می باشد.
طبق آییننامه اجرایی تبصره (۳) ماده (۳) قانون هوای پاک، مبنای اصلی تصمیمگیری برای تعطیلیهای مرتبط با آلودگی هوا، شاخص کیفیت هوا (AQI) است که در شش طبقه از «پاک» تا «خطرناک» تعریف شده است.
با این حال، قانونگذار صرفاً به یک شاخص بسنده نکرده و اختیار تصمیمگیری مبتنی بر پیشبینیهای هواشناسی و تحلیل دادههای چندگانه را نیز برای کارگروه پیشبینی کرده است.
لازم به ذکر است که ذرات معلق در هوا با قطر ۱۰ میکرون قابل دید اما کم خطرتر و ذرات معلق در هوا با قطر کمتر از ۲/۵ میکرون غیرقابل مشاهده و خطرناکتر می باشد که در آلودگی ناشی از گرد و غبار اخیر ذرات معلق در هوا با قطر کمتر از ۲/۵میکرون بود که یکی از دلایل تصمیم قطعی به تعطیلی می باشد.
۲_ نقد ادعای «وضعیت قابل قبول»؛ کدام داده و در چه زمانی؟ ادعای رسانه مبنی بر اینکه «سامانه محیط زیست وضعیت قابل قبول را نشان میدهد» غیردقیق و گمراهکننده است، زیرا: الف) دادههای لحظهای معیار تصمیم نیست: طبق استانداردهای علمی مصوب در کشور، تصمیمگیری نهایی بر اساس میانگین ۲۴ ساعته شاخص آلودگی انجام میشود و دادههای لحظهای و ساعتی به تنهایی مبنای قضاوت قرار نمیگیرند.
ب) ناهماهنگی و شکست ایستگاههای سنجش: در برخی از شهرستانهای استان، سامانههای سنجش کیفیت هوا دارای اختلال و قطعی بودهاند و با توجه به بررسی میدانی، شرایط ناسالم برای گروههای حساس قرار داشتهاند.
با بررسی داده های اخیر به روشنی نشان میدهد که وضعیت هوای استان یزد در روزهای منتهی به تعطیلی، در محدوده «ناسالم تا خطرناک» بوده است، نه «قابل قبول»، و تصویر کلی وضعیت را تنها در صورتی میتوان «قابل قبول» ارزیابی کرد که تنها به یک ایستگاه خاص و یک مقطع زمانی مشخص نگاه شود.
۳_ هشدار نارنجی هواشناسی؛ پیشبینی تشدید شرایط: اداره کل هواشناسی استان یزد با صدور هشدار سطح نارنجی نسبت به تشدید وزش باد و وقوع طوفان گرد و خاک در مناطق مختلف استان از جمله شهر یزد هشدار داده بود.
هواشناسی نسبت به کاهش دید افقی، کاهش شدید کیفیت هوا، اختلال در ترددهای جادهای هشدار صادر کرده بود. طبق پیشبینی هواشناسی، توده گرد و غبار تا ظهر روز سهشنبه ماندگار بود و از عصر آن روز بر شدت آن افزوده میشد. بنابراین تصمیم تعطیلی با توجه به تشدید شرایط در ساعات آتی اتخاذ شده است.
۴_ اصل احتیاط در مدیریت بحران: در نظام مدیریت بحران، اصل احتیاط (Precautionary Principle) یک اصل بنیادین است که میگوید در مواجهه با تهدیدات جدی و غیرقابلجبران برای سلامت عمومی، نباید فقدان قطعیت علمی کامل را بهانهای برای به تعویق انداختن اقدامات پیشگیرانه قرار داد. در شرایطی که: · هواشناسی هشدار نارنجی صادر کرده باشد،
· برخی ایستگاههای سنجش شاخصهای خطرناک را نشان دهند، پیشبینی تشدید تدریجی گرد و غبار در طول روز وجود داشته باشد وگروههای حساس (کودکان، سالمندان، بیماران تنفسی و قلبی) در معرض خطر مستقیم باشند، مدیریت بحران موظف است اقدام پیشگیرانه را بر اقدام واکنشی پس از وقوع بحران ترجیح دهد.
نادیده گرفتن این اصل و انتظار برای تأیید قطعی شرایط بحرانی توسط تمام ایستگاهها، میتواند هزینههای جبرانناپذیری برای سلامت عمومی به همراه داشته باشد.
.تأکید میشود که تعطیلی شامل دستگاههای امدادی، خدماترسان، اورژانس، آتشنشانی، نیروی انتظامی، آب، برق، گاز و بیمارستانها نشده است، ضمن اینکه برگزاری امتحانات مطابق تقویم آموزشی بدون تغییر ادامه یافته است که نشاندهنده رویکرد متوازن مدیریت بحران در اولویتبندی مصالح عمومی است
در آخر اینکه: مدیریت بحران استان یزد همواره بر اتخاذ تصمیمات مبتنی بر داده، شفافیت و پاسخگویی تأکید داشته و دارد.
این تعطیلی نه یک تصمیم عجولانه، بلکه یک اقدام پیشگیرانه و مبتنی بر قانون بوده است که با هدف اصلی مدیریت بحران یعنی: «حفاظت از جان و سلامت مردم» همسو است و امید است با ارتقای زیرساختهای اطلاعرسانی، زمینه درک بهتر اینگونه تصمیمات توسط عموم شهروندان بیش از پیش فراهم شود.
