در روزهایی که سایه ویروس آخرالزمانی کرونا به طرزی وحشتناک بر زندگی شهروندان سنگینی میکرد و در دل مردم استان هراسی بزرگ افکنده بود، هر گونه خبری که از نابودی و مهار این ویروس مرگبار دلالت داشت قادر بود تا موجی از شادی را در بین مردم پدید آورد. یکی از این خبرها، خبر ساخت تونل ضدعفونی کننده توسط شرکتهای دانشبنیان یزدی و نصب در فرودگاه یزد آن هم برای اولین بار در کشور بود. افتتاح این تونل های ضدعفونی کننده به دست معاون عمرانی استانداری یزد به سرعت در شبکههای اجتماعی دست به دست شد و تیتر یک رسانه ها را تا مدتها به خود اختصاص داد.
اما با کاسته شدن از شدت اپیدمی کرونا در استان به مرور زمان بحث بر سر کارایی اینگونه اختراعات بالا گرفت. در آخرین مورد دانشگاه علوم پزشکی یزد در مطلبی با عنوان «جولان سودجویان کرونایی با دستگاه های ضدعفونی هوشمند» اعلام کرد: «عدهای با استفاده از روشهای نوآورانه و غیرمتعارف با عناوینی نظیر تونل ضدعفونی کننده با اسپری و پاشیدن ماده گندزدا به لباس و بدن افراد، ادعا میکنند این فناوری میتواند از انتشار ویروس کرونا پیشگیری و یا حتی آن را نابود کند.
با توجه به منع استفاده این تجهیزات توسط مراجع بهداشتی ملی و بینالمللی و همچنین عدم وجود هرگونه شواهد علمی مبنی بر اثربخشی و ایمنی برای کاهش انتقال بیماری کووید ۱۹، کاربرد آنها قابل قبول نیست.»
همین اظهارات مدیران دانشگاه علوم پزشکی یزد کافی بود تا این بار رسانهها به انتقاد از سازندگان این دستگاههای ضدعفونی روی بیاورند. به همین منظور با چند تن از مسئولان مربوطه و مدیران شرکتهای سازنده به گفتگو نشستیم اما با توجه به پراکندگی این اظهارات، قضاوت در خصوص کارایی این دستگاه ها را به عهده خوانندگان میگذاریم و از هرگونه نتیجهگیری خودداری میکنیم.
در تونلها فقط سطح لباس با مواد شیمیایی تماس پیدا میکند.
دکتر مهدی مختاری مدیر گروه بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی یزد با بیان اینکه در دستگاه های موسوم به تونل ضدعفونی یا از لامپ ماورای بنفش و یا از مواد شیمیایی استفاده می شود، در گفتگو با بشارت یزد گفت: دسته اول یعنی تونلهایی که در آن از تابش ماورای بنفش لامپها استفاده میشود و برای پوست و چشم انسان خطرناک هستند، در ایران دیده نشده اما دسته دوم دستگاههایی هستند که از مواد شیمیایی به شکل پاششی استفاده میکنند.
وی ادامه داد: یعنی در کنار تولید بخار آب از یک ماده شیمیایی نظیر آب اکسیژنه، اوزون و یا آمونیوم استفاده میکنند و معمولاً ادعای آنها این است که وقتی که افراد در مدت زمان کمتر از ۳۰ ثانیه در این تونلها قرار میگیرند لباسها و کفش آنها گندزدایی میشود.
دکتر مهدی مختاری با اشاره به اینکه طبق اعلام سازمانهای معتبر جهانی و وزارت بهداشت کشور این روش حداقل برای بحث کرونا مناسب نیست، خاطر نشان کرد: شرکتها نمی توانند ادعا کنند وقتی افراد وارد این تونلها میشوند گندزدایی کامل انجام میشود چراکه بخار نمیتواند از لایههای لباس فرد عبور کند و فقط سطح آن را می پوشاند. یک ماده شیمیایی اگر بخواهد لباس را عاری از میکروب کند باید کاملا آغشته به آن ماده شود اما در تونلها این اتفاق هرگز نمیفتد و فقط سطح لباس با این مواد شیمیایی تماس پیدا میکند.
وی ضمن توضیح در خصوص اثرات مخرب مواد شیمیایی مورد استفاده در تونلهای ضدعفونی بر روی سلامت انسانها، توضیح داد: موادی مثل کلر، ترکیبات ازن و آمونیوم بعضاً برای سلامتی انسان مضر هستند و با رهنمودهای سازمانهای جهانی که قرار گرفتن در معرض آن را برای سیستم تنفسی، پوست و چشم خطرناک میدانند، مغایرت دارد.
کلیت این سیستم ها از نظر سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت کشور مورد تایید نیست.
دکتر مختاری اثبات ادعای شرکتهای سازنده مبنی بر بیضرر بودن مواد شیمیایی به دلیل غلظت کم آن را کاری بسیار سخت دانست و افزود: طبیعتا غلظت کمتر مواد تاثیری روی لباس ندارد بنابراین کلیت این سیستم ها از نظر سازمان جهانی بهداشت و از جانب وزارت بهداشت کشور مورد تایید نیست. شرکتهایی که ادعا کنند حرفی برای گفتن دارند باید ابتدا ادعای خود را با نتایج آزمایشگاهی معتبر اثبات کنند و سپس به شکل مستدل نشان دهند این دستگاه هیچ خطری را برای سلامت مردم به همراه نخواهد داشت که به اعتقاد ما اثبات این موضوع کار بسیار سختی است.
وی در پاسخ به این سوال که چرا دانشگاه علوم پزشکی در زمان افتتاح این تونلها در یزد به موضوع ورود نکرد، گفت: دو ماه پیش جمعی از اساتید دانشگاه علوم پزشکی یزد در نامه ای به وزارت بهداشت اعلام کردند که این دستگاهها کارایی لازم را ندارند که متاسفانه توجهی به این نامه نشد تا این که خود وزارت بهداشت هفته پیش اعلام کرد که این دستگاهها تاثیری بر سلامت انسان ندارد.
با ادله علمی اثبات میکنم که این دستگاه کارایی ندارد
مدیر گروه بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی یزد در واکنش به افتتاح یکی از این تونلها توسط مدیرکل فرودگاهها و معاون استاندار یزد، گفت: هر کسی باید پاسخگوی اقدامات خود باشد. من به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه با ادله علمی اثبات میکنم که این دستگاه کارایی ندارد اما این جمله من با این که «این دستگاه سرطانزاست» بسیار متفاوت است. برای اثبات سرطانزایی باید کار آزمایشگاهی انجام شود و نمیتوان بدون مستندات ادعایی را مطرح کرد.
وی اضافه کرد: بعصی از شرکتهای دانش بنیان، دلسوزانه فعالیت میکنند و میخواهند کاری انجام دهند اما این که بدون مطالعه دستگاهی را بگذاریم که مردم از آن عبور کنند، کار بسیار اشتباهی است. ضمن حمایت از شرکتهای دانش بنیان اعلام میکنیم خط قرمز ما سلامت مردم است و باید همه جوانب کار را سنجید. دنیا را هم باید نگاه کرد. کدام یک از کشورهای اروپایی و آمریکایی درگیر کرونا، از این تونل ها استفاده میکنند. آیا عقل آنها نمیرسد و فقط عقل ما میرسد.
وقتی وزارت بهداشت اعلام کرد این دستگاه کارایی ندارد حجت تمام است
دکتر مهدی مختاری با تاکید بر اینکه وظیفه نظارت بر شرکتهای دانش بنیان با دانشگاههای علوم پزشکی نیست یادآورشد: اما اگر محصولاتی مرتبط با سلامت مردم تولید شود طبیعتاً دانشگاههای علوم پزشکی باید نظارت داشته باشند. وقتی خود وزارت بهداشت اعلام کرده این دستگاهها کارایی ندارد حجت تمام است و ما نباید دنبال این باشیم که زیر مجموعه وزارت بهداشت بر شرکتهای دانش بنیان نظارت کرده یا نه.
سازمان غذا و دارو ۸ سال پیش مجوز تولید محلول را صادر کرده است
عباس محمدی مديركل فرودگاههای استان یزد در گفتگو با بشارت یزد در خصوص شرکت تولید کننده تونل ضدعفونی مستقر در فرودگاه شهید صدوقی توضیح داد: شرکتی در شهر کرج به نام کیمیافام تولید کننده محلول «نانوسیل d2 پلاس» است که ۸ سال پیش مجوز تولید این محلول را از سازمان غذا و دارو دریافت کرده است.
وی با اشاره به مسمومیت دو نفر از نیروهای خدمات فرودگاه یزد به دلیل استفاده از ضدعفونی کننده هایی مانند حاوی وایتکس و یا الکل ۷۰ درصد گفت: با بررسی های که انجام دادیم و با عنایت به مجوز این شرکت از سازمان غذا و دارو محلول آنها را تهیه کردیم و دستگاه بخور صنعتی هم از یک شرکت دانش بنیان در یزد به نام مهرنگار تهیه شد که طی ۲۴ ساعت ترکیب ۱۰ سی سی از محلول «نانوسیل d۲ پلاس» و ۱۰ لیتر آب را در یک فضای بسته می پاشد و هر چیزی که در این محیط قرار بگیرد ظرف ۳۰ ثانیه ضدعفونی و ویروسهایی مانند «کرونا» و «اچ آی وی» و هر نوع میکروب و باکتری کاملاً نابود میشوند.
وی ادامه داد: با توجه به اینکه این دستگاه، محلول ضدعفونی کننده را به قطر یک میکرون در میآورد در الیاف لباس و موهای سر نفوذ و ویروسهای احتمالی را نابود میکند.
سازمان غذا و داروی کشور هم از این دستگاه استفاده می کند
عباس محمدی با بیان اینکه ۴۰ روز پس از افتتاح این دستگاه در یزد شرکت کیمیا فام همین محلول را به شکل تونل در ورودی سازمان غذا و دارو در تهران هم نصب کرد، اظهار داشت: این دستگاه هم اکنون در سازمانهای صنعت معدن تجارت، شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی، سازمان حمایت از حقوق مصرف کننده وجود دارد و این طور نیست که فقط در فرودگاه یزد مورد استفاده قرار بگیرد.
وی ملاحظات میدانی که پس استفاده از دستگاه ضدعفونی کننده به دست آمده را بسیار خوب دانست و خاطر نشان کرد: طی ۵ ماهی که از این محلول استفاده میکنیم تا امروز عوارضی روی ما نداشته اما وایتکس عوارض داشته است. حتی نیروهای پلیس، سپاه، کارمندان فرودگاه و غرفهداران که بیشتر از مسافرین در معرض این مواد هستند کوچکترین مشکلی نداشتند. خود من هرگاه به محل فرودگاه برمیگردم ۳۰ ثانیه در این تونل میمانم و پس از آن با خیال راحت از این که تمامی ویروس ها کشته شده اند به کارم ادامه می دهم.
محمدی ادامه داد: اینکه سازمان غذا و داروی کشور نیز به استفاده از این تکنولوژی می پردازد یک نشانه مثبت است و از طرف دیگر محلول مورد استفاده در این دستگاه مجوز سازمان غذا و دارو ی کشور و چند تاییدیه از کشورهای آلمان و آمریکا را اخذ کرده است.
استفاده از این دستگاه را وظیفه حرفهای شرعی و اخلاقی خود
وی استفاده از این دستگاه برای قطع زنجیره انتشار ویروس کرونا را وظیفه حرفهای شرعی و اخلاقی خود عنوان و تصریح کرد: اگر مسئولین در یزد تمایلی به استفاده از این تکنولوژی ندارند میتوانند با یک تلفن دستور جمع آوری آن را صادر کنند تا ما آن را به دیگر استانها انتقال دهیم. این موضع رسمی ماست و هیچ حساسیت و اصراری در استفاده از این دستگاه در یزد نداریم و اگر افکار عمومی و مسئولین دوست ندارند جمع کردن آن برای ما کار بسیار راحتی است.
مديركل فرودگاههای استان یزد دلیل بسیاری از موضع گیری ها را ناشی از اطلاعات غلطی که به مسئولان مرکز بهداشت استان دادهاند، دانست و گفت: این محلول متشکل از پراکسید هیدروژن و یون نقره در گرید دارویی است که مخصوص ضدعفونی هوا و سطوح است. مسمومیت چیزی نیست که در درازمدت اتفاق بیفتد و نهایت ۲۴ تا ۴۸ ساعت اثرات خود را نشان میدهد اما در این مدت حتی یک مورد مشکلی وجود نداشته است.
وی با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی، مسئولین قضایی و متولیان بهداشت استان در جریان همه موضوعات هستند و این شرکت هم شرکتی ناشناخته نیست، اذعان کرد: مسئولان محیط بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یزد می توانند ۵ دقیقه وقت بگذارند و مجوزهای این شرکت را کنترل کنند. روز افتتاح آقای صادقیان معاون امور هماهنگی عمرانی استانداری یزد شخصاً تماس گرفتند و ما نیز انتظار داشتیم این آقایان با استفاده از یک کیت آزمایشگاهی از تونل ضدعفونی کننده فرودگاه آزمایش بگیرند اما این اتفاق نیفتاد.
عباس محمدی افزود: ضمن اینکه آزمایشگاه پارک علم و فناوری یزد نیز این آزمایش را انجام داده و آنها هم تایید کردند که چنانچه انسان ۳۰ ثانیه در معرض این مواد ضد عفونی کننده قرار بگیرد ویروس نابود خواهد شد.
وی ضمن دفاع از عملکرد نخبگان یزدی و شرکتهای دانش بنیان استان یزد بیان داشت: دلمان برای نخبگان یزدی می سوزد چون در استانهای دیگر مانند گیلان دستگاهی را با ازن و در اردبیل با الکل ۴۰ درصد دستگاه ساخته اند که برای آنها تبلیغات زیادی شده است در حالی که مجوزی هم ندارند. سوال اینجاست مگر آنها دانشگاه علوم پزشکی و دستگاه نظارتی ندارند. اما در یزد ای که چند جوان دستگاهی ساختند همه بر علیه اینها شدهاند.
دستگاه ما به سفارش دانشگاه علوم پزشکی تهران ساخته شده است
محبوبه نبی نژاد مروستی مدیر گروه نوآوران زانا به عنوان یکی از شرکتهای دانش بنیان مستقر در پارک علم و فناوری یزد و طراح و سازنده تونل های ضدعفونی در استان به بشارت یزد گفت: دستگاه های ما به سفارش کترینگ دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله تهران ساخته شده است و چنانچه هر کسی ثابت کند که این دستگاه سرطان زاست تولید آن را متوقف خواهیم کرد.
وی خبر منتشر شده در رسانهها مبنی بر اینکه «همه دستگاههای ضدعفونی کارایی ندارند» را اشتباه دانست و یادآورشد: دستگاه ما دستگاهی است که از سنسور بهره میگیرد و مواد ضدعفونی کننده هم تنها سطح البسه افراد را میپوشاند و به هیچ عنوان روی پوست و موی سر افراد نمینشیند که بخواهد سرطان زا باشد.
وی افزود: همچنین این محلول فقط از محدوده گردن به پایین پاشش انجام میدهد و به چشم افراد نمیپاشد که بخواهد برای دستگاه تنفسی خطرآفرین باشد. در حالیکه دستگاه های دیگر کامل عمل پاشش را انجام میدهد و دستگاه تنفسی فرد را هم درگیر میکند. اینکه همه شرکتها با یک تیر نشانه گرفته شود و همه دستگاههای متفاوت را با یک مدل ارزیابی کنند قابل قبول نیست و نباید آبروی شرکتهای دانشبنیان به خطر بیفتد.
دانشگاه علوم پزشکی یزد به درخواست آزمایش دستگاه های ما پاسخی نداد
مدیر گروه نوآوران زانا یزد با انتقاد از اینکه بارها از دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی استان یزد درخواست آزمایش دستگاه های ساخته شده را داشتیم اما تاکنون پاسخی دریافت نکردهایم، اذعان کرد: دکتر قانعیان دستگاه های ما را رویت کردند اما هیچ کس دیگری برای آزمایش دستگاهها به شرکت مراجعه نکرد.
تابع دستورالعمل های وزارت بهداشت هستیم و قصد سودجویی و تقلب نداریم
وی با بیان اینکه تابع دستورالعمل های وزارت بهداشت هستیم و قصدی برای سودجویی و تقلب نداریم، گفت: قصد ما کمک در شرایط فعلی بود و چنانچه وزارت بهداشت با انجام آزمایش ها لازم به این نتیجه رسیده است که این دستگاه برای سلامت انسان مضر است میتواند این موضوع را بدون به خطر انداختن آبروی شرکتهای دانش بنیان اعلام کند. قطعا ما تمایل به انجام کاری که برای سلامتی مردم مضر باشد نداریم و قصد ما فقط خیر بوده است. ضمن اینکه دستگاههای ما با دستگاههای موجود در بازار متفاوت است.
نبینژاد با اشاره به اینکه دستگاه های ساخت شرکت نوآوران زانا مورد تقدیر دانشگاه های علوم پزشکی چند استان کشور قرار گرفته است، افزود: علاوه بر این کشورهایی مانند چین، امارات و.. از همین نوع دستگاه استفاده کرده اند. ما میدانیم که مواد گندزدا برای محیط زیست مشکل آفرین است اما شرایط اینگونه ایجاب کرده است.
وی با اعلام اینکه برای ساخت این دستگاه از افراد متخصص در بهداشت محیط مشورت گرفته شده است، بیان داشت: چنانچه همین الان بگویند این دستگاه مضر است تولید آن را متوقف میکنیم. اگر شرکتهای دانش بنیان در استان یزد مورد حمایت قرار نمی گیرند، کاری برای آنها انجام نمی دهید و حتی به خواهش آنها برای بازدید از دستگاههای ساخته شده توسط آنها جوابی نمی دهید و نظری ندارید، حداقل وقتی با تهران مذاکره میکنند و فروش آنها در داخل استان یزد نیست با آبروی آنها بازی نکنید.
