گفتوگو با رئیس پلیس آگاهی یزد چالشهایی را داشت که از بدو ورود به ادارۀ آگاهی با آن مواجه شدیم.
قرار مصاحبۀ «بشارت یزد» با سرهنگ «محمدرضا حناساب»، رئیس پلیس آگاهی یزد ساعت 8 و نیم صبح، در آخرین روز هفته، در ماه فصل پاییز بود. علیرغم هماهنگیهایی که با این مجموعه شده بود در هنگام ورود با سرسختی نگهبانی مواجه شدیم. کش و قوسها تا جایی ادامه یافت که به صرف تماس با مسئولان معاونت اجتماعی نیز اذن ورود خبرنگاران بشارت یزد صادر نشد.
آنطور که خودشان گفتند، اغتشاشات بر سر گرانی بی سابقۀ بنزین در سراسر کشور و به تبع آن در یزد دلیل احتیاط این اداره بوده است؛ تا جایی که با وجود تعیین وقت قبلی برای مصاحبه، هماهنگی تلفنی با معاونت اجتماعی نیروی انتظامی در بدو ورود و اعتراضات متوقعانۀ خبرنگاران، نگهبانی فقط یک اصل داشت: منتظر دستور مقامات برای ورود شما به داخل هستیم.
بالاخره دستور از بالا آمد و اذن ورود خبرنگاران صادر شد. همه چیز برای حضور و مصاحبۀ ما فرآهم به نظر میرسید. جناب سرهنگ و همکارانی که در اتاق مسئول دفتر منتظرمان بودند، از ما استقبال و ما را به اتاق رئیس پلیس هدایت کردند.
پس از ورود به اتاق رئیس پلیس، دو تن از همکاران این اداره نیز وارد محل مصاحبه شدند. این اقدام ما را به عنوان خبرنگار دچار شوک کرد؛ چراکه تاکنون با چنین شرایطی مواجه نشده بودیم. این مطالب را در اشارۀ مصاحبه مینویسیم تا مخاطبان علاوه بر شرح وصفی از جو حاکم، اتفاقات نادر در چندین سال فعالیت رسانهایمان و نیز دغدغههای پلیس آگاهی یزد در قبال خبرنگاران را تجسم کنند.
امنیت مقولهای مهم و ضروری است و همین موضوع باعث شده بود که همکاران بخش حفاظت پلیس آگاهی نیز در فرآیند گفتوگوی ما با رئیس پلیس حضور جدّی داشته و درخواستهای مکرر برای ارائه کارت شناسی و معرفی نامه داشته باشند.
هرچند سعی کردیم این اتفاق نادر را درک کنیم اما نتوانستیم از اعتراض به فرماندهی نیروی انتظامی استان و معاونت اجتماعی نیروی انتظامی در خصوص برخوردهای خارج از عُرف، غیرمنطقی و دور از انتظار چشمپوشی کنیم.
از این جریانات که بگذریم، قرار است در این گفتوگو از فعالیتهای ادارۀ آگاهی یزد در خصوص مبارزه با سرقت، مبارزه با قاچاق کالا و ارز، کشف جرایم، مبارزه با وقوع جرم، بازرسیها و تحقیقات، دستگیری متهمین و مجرمین، اقدامات شاخص مأموران و کارآگاهان و تجزیه و تحلیل جرایم رخ داده در استان از رئیس پلیس آگاهی سؤال کنیم. از این میان، سه موضوع نخست یعنی مبارزه با سرقت، مبارزه با قاچاق کالا و ارز و کشف جرایم را به عنوان بخش نخست مصاحبه در این شماره درج و دیگر موضوعات را به چاپ در شمارۀ بعد روزنامه موکول میکنیم.
در جریان این گفتوگوی 45 دقیقهای در مورد پیشینۀ شغلی و حرفهای «محمدرضا حناساب» نیز جویا میشویم که رئیس پلیس آگاهی استان یزد بدون حساسیت، از خودش برایمان میگوید و شرح میدهد که از 18 سالگی به مدت چهار سال در دانشگاه پلیس تحصیل کرده و آموزش دیده است. وی آن موقع یک دانشجو بوده و از همان ابتدا به حوزۀ «کشف جرم» علاقهمند شده است. طبق گفتهاش، اکنون 27 سال از آن زمان و نخستین سال خدمتش میگذرد.
آنطور که میگوید، فعالیت حرفهای خود را از همان ابتدا با ورود به حوزه کشف جرایم آغاز کرده است. در این حوزه کسب تجربه نموده و سپس وارد حیطۀ کار شده است. ابتدای کار در ادارۀ آگاهی بوده و اکنون نیز در آخرین سالهای دهۀ سوم فعالیتش در پلیس آگاهی مشغول به خدمت است. قبل از اینکه رئیس پلیس باشد، هفت تا ده سال در پستهای مسئولیتی به عنوان رئیس ادارات مختلف آگاهی بوده است و اکنون نیز بیش از دو سال است که رئیس پلیس آگاهی یزد است.
در این مورد که با ورود به آگاهی تا الان که به درجه رئیس پلیسی رسیده در چه بخشهایی فعالیت داشته است، میگوید: در بخشهای جنایی، جرایم اقتصادی و سرقت فعالیت کردهام و در هر بخش چند سالی حضور داشتم. از بین فعالیتهایی که داشتم، بیشترین فعالیت در حوزۀ جنایی بود که از سال 84 به طور تخصصی وارد این حوزه شدم.
در مورد خود و فعالیتهایش در حوزه جنایی بیشتر توضیح میدهد: آن زمان حتی قتلهایی که کشف میکردم را به درخواست دفتر تحقیقات ناجا به صورت داستان مینوشتم. عنوان داستانهایم «قتل به چه گناهی»، «فرشته یخی» و «عشق ناپاک» است که در جستوجوهای اینترنتی قابل مشاهده است. این داستانها خاطرات کارآگاهیام در جریان قتلهایی است که کشف کردهام. قبلأ که سرم خلوتتر بود مینوشتم، اما اکنون نوشتن مشکلات خاصی را دارد؛ شلوغی کارها مرا به نوشتن داستان سوق نمیدهد و بعضأ ممکن است نوشتن مطلب مسئولیتهایی را به همراه داشته باشد.
سرهنگ حناساب سؤالات خبرنگاران بشارت یزد را بدون تأمل و با تسلط کامل پاسخ میدهد. هیچ چیز بیشتر یا کمتر از آنچه از او میپرسیم نمیگوید و تنها در صورتی توضیح بیشتر میدهد که جنبههای مختلف سؤالمان را برایش یادآوری کنیم و درخواست توضیح بیشتر دهیم.
در ادامه پاسخهای رئیس پلیس یزد در خصوص چند و چون سه حوزۀ سرقت، مبارزه با کالا و ارز و کشفیات قاچاق یزد در سال 98 را می خوانیم. بخش دوم این مصاحبه نیز به دیگر حوزههای کاری آنها یعنی کشف جرایم، مبارزه با وقوع جرم، بازرسیها و تحقیقات، دستگیری متهمین و مجرمین پرداختهایم که در شمارۀ های آتی روزنامه منتشر خواهد شد.
جناب حناساب، در حوزۀ «مبارزه با سرقت»، مشخص است که بیشترین میزان سرقت در یزد مربوط به چیست؟ امسال سرقت از منزل و سرقت وسیلۀ نقلیه چه سهمی از آمار سرقتیها را به خود اختصاص داده است؟
بله مشخص است؛ موتورسیکلت بیشترین فراوانی سرقت را در یزد داراست که با توجه به تمایل زیاد مردم یزد به استفاده از موتورسیکلت، لازم است در این زمینه یزدیها به رعایت موارد امنیتی آگاه و حساس شوند. در این مورد لازم است به مردم یزد بگوییم که حتی با استفاده از یک قفل و زنجیر ساده نیز میتوانند از سرقت رفتن موتورسیکلت خود جلوگیری کنند. شایسته است محل پارک موتورسیکلت خود را دستکم در تیرس دوربینهای مداربسته و یا در جاهای شلوغتر انتخاب کنند.
همکاران ما به کررات مشاهده میکنند که موتورسیکلت مردم از شب تا صبح بدون زنجیر و قفل در کوچه و خیابان رها شده است. موتورسیکلت بهترین وسیلهای است که حتی با یک سیم نیز میتوان آن را روشن کرد و به سرقت برد. پس لازم است مردم بدانند که به صرف اینکه امنیت برقرار است نسبت به امنیت اموال خود بیتوجهی نکنند.
ساختمانهای نیمهکاره و اماکن خصوصی دومین محل سرقت در استان یزد است که سهم بالایی از سرقت در استان را دارند؛ به ویژه ساختمانهای نیمهکاره که صاحبان بدون داشتن قفل و امنیت، وسایل خود را در آنجا رها میکنند.
سرقت از منزل در یزد عمومأ به چه شکل بوده است؟ برای کاهش سرقت از منزل چه توصیههای دارید؟
سارقان در یزد عمومأ زمانی را برای سرقت از منزل استفاده کردهاند که محل خلوت بوده یا اطمینان داشته باشند کسی در منزل نیست و از نظر وضعیت هوایی نیز عمومأ هنگام غروب را انتخاب می کنند.
توصیه میکنیم اگر مردم هنگامی که از منزل خارج میشوند خودرویی مشکوک مشاهده کردند حتمأ این موارد را به پلیس آگاهی اطلاع دهند. پلیس نیز سعی دارد در کمترین زمان ممکن در مکان حضور داشته باشد.
اگر مردم یزد از حفاظ و نرده در منزل استفاده کنند و نیز به نصب دوربین مداربسته و آژیر خطر در ساختمان خود توجه کنند پیشگیری قابل قبولی در این عرصه کردهاند. با این حال، نگهداری نکردن اموال با ارزش در منزل و تحویل به صندوق امانات بانک، اطمینان حاصل کردن از بستن قفل درب ورودی منزل و بسنده نکردن به بر هم زدن درب منزل از جمله نکتههای حائز اهمیت در پیشگیری از وقوع سرقت است.
جناب سرهنگ، چقدر از تحقیقات و بازجوییهای مرتبط با سرقت در یزد منجر به روشن شدن قضیه و دستگیری سارق نشده است؟ آیا کارآگاهان و دیگر همکاران شما در پلیس آگاهی چنین مواردی را زیاد داشتهاند؟
برای پاسخ به این سؤال مقولۀ سرقت را به دو بخش تقسیم میکنم؛ جرایم خرد و جرایم مهمه؛ در مورد جرایم مهمه، چون حجم سنگینی دارد، برای کشف آن نیز فعالیت بیشتری انجام میگیرد. در مورد سرقتهای مهمه مانند سرقت از منزل که برای مردم بیشتر اهمیت دارد، بالای 80 درصد سارقان و باندها کشف شده است.
اکنون شاهد کمترین وقوع سرقت از منزل هستیم و میتوان گفت در کل استان روزانه یک یا دو فقره سرقت از منزل اتفاق میافتد که نسبت به سال گذشته دچار کاهش بوده است. در مورد سرقتهای مهمه فعالیتهای پلیس آگاهی مقبول بوده و در سطح کشور نیز نسبتأ موفق عمل کردهایم. مسئولیت پلیس در قبال مردم باعث کاهش جرایم شده است و سعی داریم از طریق ساماندهی ضایعات فروشیها نیز از شدّت درد ناشی از سرقت در جامعه بکاهیم.
ضایعاتفروشیها چه نقشی در سرقت دارند؟ برای ساماندهی ضایعات فروشیها چه اقداماتی انجام شده است؟ در گذشته یک طرح ضربتی برای ساماندهی ضایعات فروشیها داشتید، آیا این طرح ادامه یافت؟
در بحث سرقت نکتهای که حائز اهمیت است ضایعات فروشیهای شهر هستند که بعضأ اقدام به خرید اموال مسروقه میکنند. از بین آنها ضایعاتفروشیهایی هستند که بدون داشتن جواز کسب اقدام به خرید اموال مسروقه میکنند. ضایعاتفروشیهای غیرمجاز که عمومأ اتباع را شامل میشوند به محل فروش اموال مسروقه در یزد تبدیل شدهاند که باید با آنها برخورد شود و حتی ضایعاتیهای مجاز را نیز توجیه کرد که اجناس هر فردی را به راحتی و بدون شناخت و اطمینان از سرقتی نبودن، خریداری نکنند.
در نظر است شهرکی برای تجمیع ضایعات فروشیهای کل استان راهاندازی شود که در این مورد دستگاههایی چون شهرداری، فرمانداری، آگاهی و اداره مسکن هماهنگیهایی انجام دادهاند و قرار بر واگذاری زمین برای اختصاص به ضایعات فروشیهاست. این موضوع اکنون در مرحلۀ انجام امور اجرایی است و امیدواریم در آیندهای نزدیک شاهد تجمیع ضایعات فروشیها باشیم؛ چراکه در چنین وضعیتی ساماندهی و نظارت بر آنها به شدت تسهیل میشود.
در این میان، مهاجران و مناطق حاشیهای شهر چه سهمی از وقوع جرم و آسیب در استان داشتهاند؟
قطعأ مناطق حاشیهنشین سهم بیشتری از وقوع جرم را دارند. برای مثال، خرید و فروش مواد مخدر در یک منطقۀ حاشیهای در یزد بیشتر از دیگر نقاط مشاهده شده است. افراد برای تأمین مواد مخدر خود بیشتر به مناطق حاشیهنشین روی آوردهاند و متأسفانه این مناطق به یک پاتوق تبدیل شده است. به واقع میتوان گفت مناطق حاشیهنشین از نظر موارد امنیتی دچار آسیب و در معرض تهدید جدّی هستند و بیشترین افرادی که در این جرمها نقش داشتهاند از مهاجران و به ویژه مهاجران غیرمجاز بودهاند.
به مواد مخدر اشاره کردید؛ شنیدهها حاکی از این است که در شهر یزد نیز محلهایی شناخته شده برای خرید و فروش مواد مخدر وجود دارد که به نظر میرسد در این مناطق به راحتی جوانان به خرید و فروش مواد میپردازند. آیا پایشی در پارکهای شهر در این مورد صورت میگیرد؟
در حال حاضر، به طور ماهانه طرحهایی از سوی پلیس مواد مخدر ما در پارکهای سطح شهر انجام میشود. طرحهای خوبی با رویکرد پاکسازی پارکها در حال انجام است. ماهانه دو الی سه مرحله از این طرح در شهر اجرا میشود. مواردی از مشاهدۀ خرید و فروش در پارکها را که شهروندان به پلیس اطلاع میدهند، پلیس در اسرع وقت حضور خواهد یافت. در این مورد کارهای مثمرثمری انجام شده و دستگیری هم در این زمینه داشتهایم.
جناب حناساب، در بررسی خبرهای اخیر یزد به طور مکرر به بحث کشفیات قاچاق برخوردیم. آمار بالای تعداد خبرهای کشفیات بعضأ این ذهنیت را ایجاد میکند که یا فعالیت قاچاقچیان بیشتر شده و یا همّت استان برای کشف کالاهای قاچاق افزایش یافته است، کدام یک درستتر است؟
برخی شرایط اقتصادی اعم از افزایش قیمت سوخت، گوشت و… وضعیت قاچاق را نیز تغییر میدهد. آن زمان که قیمت گوشت افزایش یافت بیشتر کشفیات مربوط به احشام بود و اکنون که قیمت سوخت افزایش یافته است بیشتر کشفیات مربوط به سوخت است. پیش از این، اعم قاچاق استان از طریق ایستگاه شهید مدنی به عنوان کنترل کننده ورودی استان کشف میشد، اما اکنون با توجه به شرایط اقتصادی، وضعیت کشفیات نیز نسبت به گذشته کمی تغییر کرده است.
اکنون افزایش قیمت سوخت قاچاقچیان را به سمت قاچاق سوخت برده است. در این خصوص، این نکته هم قابل تأمل است که با توجه به وضعیت فعلی کشور، شاهد قاچاق معکوس هستیم. به واقع، قاچاقچیان بیش از ورود سوخت، برای خروج آن تمایل دارند.
در شرایط فعلی بیشترین میزان قاچاق کشفشده در استان مربوط به چیست؟
اکنون فرآوردههای نفتی بیشترین سهم از میزان کشفیات را دارند و به نوعی توزیع خارج از شبکه در حال انجام است. قاچاق احشام نیز با توجه به افزایش قیمت شدید گوشت اتفاق افتاد که ما در آن برهه شاهد خروج دام از طریق مرزها از کشور بودیم. آن هنگام برای کاهش قاچاق احشام با کمک اداره دامپزشکی، ایست بازرسیهای مقطعی در گلوگاههای ورودی و خروجی استان انجام دادیم که این کار باعث جلوگیری از قاچاق در آن زمان شد. نظارت بر کشتارگاههای استان شدت گرفت و اقلام کشفشده نیز به طور مداوم در جراید اعلام میشد.
در میان کشفیات استان، دستگاههای ماینر(دستگاه استخراج ارز دیجیتال) چه جایگاهی دارد؟ خبرهای اخیر حاکی از کشف شش و هشت دستگاه ماینر در استان بود، آیا ماینرها در حال تبدیل به یکی از اقلام پرطرفدار قاچاقچیان در یزد شدهاند؟
بحث قاچاق دستگاههای ماینر حتی در سایتهایی چون «دیوار» نیز دیده میشود؛ این دستگاهها از نظر قاچاق هنوز تعریف مشخصی ندارند، اما واضح است که لوازم آن از خارج تهیه میشود و به همین دلیل پلیس با ورود آن مقابله میکند.
در مورد این دستگاهها نکاتی نیز حائز اهمیت است. مصرف بالای برق ماینرها برای استان زیانآور است به ویژه اینکه استخراج ارز دیجیتال توسط این دستگاهها بیشتر در کارخانههای متروکه که دارای برق صنعتی و یا برق ارزانتر است، انجام میشود که سودآوری زیادی هم برای افراد در پی خواهد داشت.
پلیس در حال حاضر صرفأ به این دلیل که دستگاه ماینر قاچاق است، با آن برخورد میکند هرچند در خصوص موارد قانونی این دستگاهها هنوز نتیجهگیری نشده است اما تاکنون محلهای استخراج ارز با همراهی عوامل بسیج، اصناف و عوامل مردمی شناسایی شده است.
مشخص است که بیشتر چه افراد یا گروههایی در یزد به سمت قاچاق دستگاههای استخراج ارز دیجیتال رفتهاند؛ آیا کشفیات از مردم عادی بوده و یا گروههای خاص؟
بیشتر مردم عادی هستند که برای کسب سود بیشتر به سمت دستگاههای ماینر رفتهاند.
در مجموع، از اقدامات قابل توجه ادارۀ «مبارزه با قاچاق کالا و ارز» و نیز اقدامات ارزشمند مأموران پلیس آگاهی در مبارزه با مفاسد اقتصادی در استان بفرمایید؟
در پاسخ لازم است از راهاندازی پلیس امنیت اقتصادی بگویم؛ به عبارتی این سازمان از پلیس آگاهی ناجا جدا شد. واحدهایی مانند پلیس قاچاق کالا نیز به زیرمجموعۀ پلیس امنیت اقتصادی ناجا پیوست و تأسیس پلیس گمرک نیز در دستور کار قرار گرفته است. این اقدامات با توجه به افزایش مفاسد اقتصادی اعم از تسهیلات رابطهای و غیرمجاز بانکی قابل توجه است. با توجه به خسارتی که این اقدامات به کشور وارد میکند ضرورت تأسیس پلیس امنیت اقتصادی نیز یک ضرورت بود و جزو اقدامات شاخص این حوزه به شمار میرود.
از اقدامات قابل توجه مأموران در رابطه با مفاسد اقتصادی نیز میتوانم از انهدام یک باند بزرگ چند نفره که بیش از 200 میلیارد تومان ارزش اموال آن بود بگویم که خوشبختانه این اموال در حال بازگشت به دولت است. این باند به تصرف اراضی دولتی پرداخته بود که این کار را از طریق رابطین در ادارات انجام میداد. این باند که اقدام به واگذاری زمینهای دولتی کرده بود با همکاری و تعامل دستگاههای نظارتی و پلیس آگاهی شناسایی و اعضای آن دستگیر شدند.
جناب سرهنگ، توصیه خاص شما در بحث امنیت به مردم یزد چیست؟
با توجه به اینکه میزان کلاهبرداری در سایتهای اینترنتی و فضای مجازی افزایش یافته این بحث به پلیس فتا واگذار شده است. قبلأ بیشترین نوع کلاهبرداری از نوع کارت به کارت بود که از طریق شگردهایی چون برنده شدن در فلان قرعهکشی یا… از مردم سوء استفاده میشد که خوشبختانه با آگاهسازی مردم میزان اینگونه کلاهبرداریها به شدت کاهش یافت اما نوع دیگری از کلاهبرداری ظهور کرد که حال باید در مورد این نوع مردم را از تبعات اعتماد به افرادی که نمیشناسند و اطلاعات آنها قابل بررسی نیست، آگاه کنیم.
اکنون آنچه در یزد کمتر مورد توجه قرار گرفته کلاهبرداریها در خرید و فروش از طریق سایتهایی مانند دیوار است که این موضوع نیاز به آگاهسازی و شناخت بیشتری دارد. واریز وجه به افراد آگاهیدهنده در این سایتها به عنوان بیعانه اقدامی منطقی نیست و مردم باید بدانند که این درخواست بوی کلاهبرداری میدهد. پس لازم است مردم پیش از واریز وجه به آگهیدهنده طی رویارویی حضوری، از صحّت آگهی و وجود کالا اطمینان حاصل کنند.
متأسفانه به کرّات شاهد بودهایم که مردم یزد نسنجیده به آگهیهای این سایتها اعتماد کرده و شاهد کلاهبرداری بودهاند و زمانی به پلیس مراجعه میکنند که کار از کار گذشته است زیرا اطلاعات این افراد در این سایتها دچار شبهه است و غیرواقعی میباشد و امکان دسترسی به آنان نیست. پس، از مردم یزد میخواهیم خودشان پلیس خود باشند. خود پیشگیری کنند و مراقب باشند. لازم است مردم با انواع روشهای کلاهبرداری آشنا باشند.
