نستوه مهرعلی
گرته برداری و الگوبرداری تا جایی در سخن و عمل مفید است که به اساس و پایه یک اصل آسیب نزند. سنت و آیین هر قوم و ملت برخواسته از ذات فرهنگ و بوم و بلد هر گروهی است که طی سالها زیست در یک قلمرو و اقلیم، رشد کرده و جزئی از زندگی مردم محلی شده است. سنت عزاداری یکی از این آیین هاست که باید با رویکرد بومی و فرهنگی برگزار گردد تا بوی غریبگی ندهد.
اولین عزاداری عمومی برای امام حسین (ع) از زمان سلسله آل بویه در قرن چهارم هجری قمری شکل گرفت و در سلسله های حکومتی متفاوت با تفکرات مذهبی وسیاسی گوناگون تغییر یافت. شاید بسیاری از مراسمهایی که اکنون نیز در گستره ایران و حتی دیگر کشورهای اسلامی برگزار میشود از بسیاری جهات قابل تامل و بازبینی باشد؛ از این نظر که دچار بدعت در دین شده باشد، مبنای تاریخی نداشته باشد، ناخواسته موجب تظعیف ایمان دینداران گردد، دین را به یک بنگاه اقتصادی نزدیک کند، باعث مردم آزاری گردد، آداب و رسوم مردمانی را تقلید کند که وجهه دینی و پایه الهی نداشته باشد، اغراق و افراطی که موجبات دگرگونی ناصلاح در اسلام و مسلمانی پدید آورد، و بسیاری از امور ناثوابی که به هر شکل و رسم و زبانی اسلام اصیل و رکن اساسی دینداری را به سیطره سخره و انتقاد درآورد. هراس دارم که اعتراف کنم در برگزاری مراسم ماه های گناه محرم و صفر، بنگاه های اقتصادی شکل گرفته اند که حال و هوای سادگی و صفای عزای حسینی را زدوده و رنگ سودایی گری بر بدنه مراسمی زده که قرار بود اسلام را زنده نگه دارد. از تزئینات سیاهپوش گرفته تا سخنران ، از قیمت دسته های سینه زنی گرفته تا نرخ مداحی و هر آنچه شکوه و جلال این مجالس برای حضور در لیگ محرم نیاز دارد، هر سال به گزاف رشد می کند و نمیتوان گفت که به راه صواب میرود. نوآوری و به روز شدن در این عرصه گاهی انگشت حیرت به دهان می آورد و منطق را در سکوت بهت فرو می برد.
ظهور موکب های پذیرایی که چند سالی است با شکل گیری پیاده روی اربعین پا گرفته، از پدیده هایی است که نیاز به اندیشه و بازنگری دارد. سوگواره اربعین که با هدف اتحاد ملیت های گوناگون مسلمان در کشور عراق برپا می شود، الزاماتی دارد که با همدلی و همیاری مردم کشورهای مختلف منجر به برپا شدن خیمه ها و موکب هایی برای پذیرایی از مردمی شده که کیلومترها را در یک سرزمین غریب پیاده روی می کنند و مطبخ و استراحتگاه ندارند. ولی در هر شهر و محله ای که مردم بومی همان شهر و محله رفت و آمد دارند، برپایی موکب و پذیرایی اغراق آمیز با انواع نوشیدنی گرم و سرد و غذاهای متنوع از مردمی که نیازی ندارند چه معنی دارد؟! شاید بتوان گفت که گاها هدف در هیاهوی شبه و حاشیه و صحنه آرایی گم می شود و چه بی محتوا می شود نمایشی که از معنی تهی می شود. چشم و هم چشمی و سبقت در بی محتوا کردن یک آیین انسان ساز بسیار درد دارد. شریک قربانی کردن آبروی دینداری و ارزشهای والای مدرسه عاشورا نباشیم.
