همایش همبستگی یزدیها برای نجات یزد از بی آبی/ جشنواره مهرآب یزد

صالح مستوفیان/ آب انبارها سمبل حیات و پایداری مردم یزد در زندگی و تعامل با کویری خشک و کم آب بوده اند. یزدیهای قدیم نه تنها آب گوارا را کوزه به دوش از پله های آب انبارها به خانه می بردند بلکه آب انبار، محور اجتماع انسانی و تعاملات اجتماعی نیز بوده است. هرچند با ورود تکنولوژی و دور شدن شهرنشینی از سنت و گذشته، آب انبارها بنایی برای گردشگری و گاهی مخروبه ای زخم خورده از انسان مدرن شدند و یزدیهای امروز را در خلوت و تنهایی خود به عبرت نگریستند تا روزی خسته از اسراف در مصرف آب و نابودی منابع زیرزمینی و خشک شدن قنات ها، بار دیگر به هوشمندی گذشتگان خود پی ببرند و دور آب انبارها جمع شوند و به حرمت آب هم قسم شوند که به قدرت و شوکت طبیعت احترام بگذارند و زین پس راه پیشینیان خود را در صرفه جویی آب و قدردان بودن نعمت خداوندی درپیش بگیرند و برای نجات از بی آبی متحد و همدل شوند. بر این اساس است که رویداد «شب مهر آب یزد» در مجاورت آب انبار مرمت شده گیو برپا شد تا یزدیها چه در دولت و چه در ملت گرد افتخار مهندسی ابا و اجدادی شان گرد هم آیند و آگاه شوند ادامه حیات در یزد نیازمند هوشیاری همگانی و مشارکت در مدیریت مصرف آب است.

جشنواره «شب مهر آب یزد» در حالی برگزار شد که «آب انبار گیو» غرق در بادبادک ها و نور و کوزه ها شد و هنرمندان یزد با موسیقی و نمایش در کنار سازه هایی مفهومی و نمایشگاهی از پوستر تلاش کردند ضمن تداعی روند خشکسالی و آثار زیانبار آن، بر همدلی و تلاش برای رهایی از بی آبی تاکید کنند و با زبان هنر نشان دهند یزد امروز بیش از همیشه تاریخ به همت مردمانش نیاز دارد.

تک تک مردم باید مدیران آب جامعه باشند

وزیر نیرو که سفری یکروزه به یزد برای افتتاح چند پروژه عمرانی داشت، به همراه استاندار یزد مهمان دومین شب برگزاری رویداد «شب مهر آب یزد» بود.

رضا اردکانیان که به علت فشردگی برنامه های سفرش به یزد با تاخیر به مراسم رسید، طی سخنانی اظهارداشت : هدف اصلی این برنامه موضوع مهم و چند انضباطه آب در کشور است که به دوران مدیریت توأمان عرضه و تقاضا رسیده است. یعنی تمام کسانی که در چرخه مدیریت آب حضور دارند شامل همه مردم و مصرف کنندگان به این نقطه برسند که آب در شرایط کنونی در اقلیم هایی نظیر ما که دوره های متمرکز مدیریت تأمین را پشت سر گذاشته اند به دوران مدیریت عرضه و تقاضا یا تأمین و مصرف رسیده اند.

 وزیر نیرو افزود: باید به طرح تأمین آب توجه داشت و از حوضه های دورتر برای مصارف شرب از جمله شیرین کردن آب دریا و انتقال آن، باروری ابرها و مطالعه  آبهای ژرف را مورد توجه قرارداد و از راهکار هایی که منجر به تأمین آب بیشتر می شود دور نگردیم اما این تنها بخشی از راه حل است.

 وی ادامه داد:  بخش دیگری از راه حل، مدیریت مصرف است که  اگر از  روش های صحیح مصرف آب و الگوئ مناسب در زندگی استفاده نشود حتی تأمین وسیع آب هم مشکل را حل نمی سازد و نسل های آینده در شرایط پیچیده تری با این مشکل مواجه می شوند.

تعامل دولت با گروه های مختلف جامعه برای مدیریت مصرف آب

وزیر نیرو خاطرنشان ساخت: مدیریت مصرف و تقاضا عرصه متفاوتی با مدیریت تأمین و عرضه است، در مدیریت تأمین و عرضه نیازمند کار در شاخه علوم طبیعی و مهندسان، ابزارآلات و منابع مالی و البته دسترسی به آب هستیم اما عرصه مدیریت مصرف و تقاضا، عرصه علوم اجتماعی است، همچنین در عرصه مدیریت مصرف و تقاضا به گفتگو، تعامل و ارتباط دوسویه و چند سویه با همه ذینفعان به ویژه با مصرف کنندگان نیازمندیم.

وی گفت: به لحاظ علمی کارشناسان علوم اجتماعی، هنرمندان، دست اندرکاران ارتباطات، جامعه شناسان، تاریخ شناسان، اهل فرهنگ، اهل اقتصاد و مسائل اقتصادی همه بازیگران اصلی دوران مدیریت مصرف و تقاضا هستند. دستگاه های مسئول در ساختار و سازمان دولت باید آغوش را برای حضور فعال همه این بازیگران بگشایند و جز این راه دیگری در پیش نیست.

این مقام مسئول ادامه داد : به همین منظور در وزارت نیرو مرکز امور اجتماعی منابع آب و انرژی تأسیس شد نه تنها آب بلکه برق نیز دوران مدیریت مصرف و تقاضا را آغاز کرده است و در هر دو زمینه باید الگوهای مصرف وارد زندگی کنیم و برای انجام این کار محتاج همکاری نزدیک همه اصحاب این عرصه هستیم.

وی تأکید کرد: هنرمندان، فرهیختگان جامعه، کارشناسان علوم اجتماعی و تک تک آحاد مردم به عنوان مدیران آب محسوب می شوند.

اردکانیان ابراز امیدواری کرد: با اجرای برنامه هایی از این دست به ویژه در استانی همچون یزد که هزاران سال تاریخ مدیریت مصرف و تقاضا را در پیشینه خود دارد موفق شویم و با کمک همدیگر همانگونه که پدرانمان الگوی موفقی برای چگونگی تأمین و مصرف صحیح آب بوده اند ما نیز به مرجعی نوین در عرصه های جهانی تبدیل می شویم.

به جای میراث خواری گذشتگان، میراث دار آنها باشیم

پیش از سخنان وزیر نیرو، مهدی جمالی نژاد شهردار یزد نیز طی سخنانی با اشاره به این که شهر یزد از گذشته های دور همیشه خودش را با مسائل و مشکلات طبیعی ساخته و هماهنگ کرده است، عنوان کرد: امروز قرار است مردم این فرهنگ سازی را برای خودشان داشته باشند و مردم شهر یزد همیشه در صرفه جویی مصرف آب پیشرو بودند.

شهردار یزد خطاب به مدیران شهری و استانی گفت: پروژه ها و کارها  باید  به گونه ای همگون و هماهنگ شود که با طبیعت کویری یزد سازگار باشد.

وی  اعلام نمود: در شهر یزد قنوات و آب انبارهای با ارزشی از گذشته های دور وجود دارد که شهرداری قرار است خیلی از داشته های قدیمی و میراث های تاریخی و کهن را بازسازی و ترمیم کند و یکی از برنامه های شهرداری بازآفرینی شهری است که کار ارزشمند و جدید و یک نگاه نو  است.

این مسئول با بیان این مطلب که بافت تاریخی و قدیمی یزد را با رویکرد حفاظت محور برای آیندگان احیا می کنیم، گفت: نباید میراث خوار گذشتگان باشیم بلکه باید میراث دار آنها باشیم و این امانت را به درستی به آیندگان تحویل دهیم.

شهردار یزد در پایان اعلام کرد پروژه های بسیار خوبی برای شهر یزد پیش بینی و طراحی شده است و بهترین مشاوران و طراحان کشور دعوت به کار شده اند و در آینده ای نزدیک شاهد کلنگ زنی تعدادی از آنها خواهیم بود.

اهمیت آب باید میان شهروندان فراگیر شود

در شب نخست و مراسم افتتاحیه شب مهر آب یزد، مدیرعامل شرکت آب منطقه ای یزد با بیان این مطلب که کمبود آب در کشور باعث نگرانی مردم و مسئولین شده است، اظهارداشت: استان یزد  جزء کم بارش ترین استان های کشور است که میزان بارش در آن یک چهارم متوسط بارش کشور و یک هشتم متوسط بارش جهان است و از سوی دیگر  با میزان تبخیر بالای منابع آب زیرزمینی روبرو می باشیم.

محمد مهدی جوادیان زاده افزود: میزان آب تجدید شونده  3 درصد کشور است و  میزان کسری مخزن  سالیانه 250 میلیون متر مکعب  می باشد و این یعنی  یزد آب کم دارد و تنها راهکار آن مدیریت مصرف است، راهکاری که مردمان یزد از قدیم با آن آشنا هستند.

 جوادیان زاده با اشاره به  سازه آب انبار رستم  گیو گفت: این سازه آبی را مردم با فکر، هنر، مهارت و منابع مالی خودشان  بوجود آورده اند و راز ماندگاری آن نیت خیری است که در ساخت آن داشته اند، سازه ها و بناهایی که در قدیم ساخته می شد به بهترین شکل با اقلیم یزد سازگار بوده ولی متأسفانه با ورود تکنولوژی های جدید و استفاده سوء از آن همه تجربیات گذشتگان را به فراموشی سپرده شد.

وی گفت: مدیریت مصرف مردم یزد در گذشته در کشاورزی زبانزد بوده است و با حفر قنات بهترین شیوه استفاده از منابع آب زیرزمینی را داشته اند.

باید سنت های ماندگار را احیا کرد

مدیر عامل شرکت آب منطقه ای یزد تأکید کرد: برای دستیابی به توسعه پایدار باید سنت های ماندگار را احیا نمود و به خاطر آورد که پدرانمان چگونه با آب کم، بهترین شیوه های استفاده از آب را به یادگار گذاشته اند.

 جوادیان زاده بیان کرد : باید منابع آب موجود را حفظ نمود و با مدیریت مصرف هیچ نگرانی برای تأمین آب شرب وجود ندارد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای یزد هدف از اجرای برنامه شب مهر آب یزد را اهمیت آب از زبان مردم به مردم دانست و گفت: اینگونه نباشد که ما به عنوان نماینده دولت اهمیت آب را گوشزد نمائیم به همین دلیل از همه هنرمندان درخواست شد تا ایده ها و هنرهایشان در زمینه آب و اهمیت آن را ارائه کنند که در اولین رویداد شب آب کشور که به نام مهر آب یزد رقم خورد  و شاهد طراحی و اجرای 9 ایده هستیم.

جوادیان زاده خطاب به مردم استان یزد گفت: هر پیشنهاد و انتقادی در این برنامه دارند به شرکت آب منطقه ای اعلام کنند تا در برنامه های بعدی از آن استفاده شود.

لااقل تا 5 سال آینده منبع آبی جدیدی برای یزد  نداریم

در این مراسم همچنین معاون امور عمرانی استانداری یزد نیز طی سخنانی اظهارداشت: با برگزاری جلسات مختلف برای تأمین پایدار آب شهر یزد از حوضه داخلی، دریای عمان  و خلیج فارس تصمیم گیری و پیگیری می نمائیم و حتی در مورد تأمین آب از اعماق هزار و پانصد تا دو هزار متری زمین از آبهای ژرف استفاده نماییم ولی زمانبر است و هر میزان آب برای یزد تأمین شود، با افزایش جمعیت شهر یزد مصرف می شود و مردم یزد 92 میلیون متر مکعب آب شرب در سال استفاده می کنند و برای تأمین آب حدود 50 میلیون متر مکعب از حوضه های داخلی استفاده می شود و ماباقی از سفره های آب زیرزمینی برداشت می شود که سالیانه حدود یک متر از سطح آب زیرزمینی افت و بدنبال آن آب شور و سخت می شود.

 صادقیان افزود: در بخش کشاورزی یک قطره از آب انتقالی استفاده نمی شود، ولی نمی توان مانند گذشته از آبیاری غرقابی استفاده نمود و تا سال 1400 در بخش کشاورزی  باید 426 میلیون متر مکعب  برداشت آب از سفره های آب زیزمینی را کاهش دهد و راهکار این است تا پایان سال جاری هزار حلقه چاه کشاورزی به کنتور های هوشمند تجهیز شود و تغییر الگوی کشت در برنامه جهاد کشاورزی است و امیدواریم با اجرای چنین برنامه هایی افت سطح آب زیرزمینی نداشته باشیم.

آب ارزان در اختیار صنعت قرار می گیرد

این مقام مسئول اظهارداشت: یکی از مشکلاتی که در بخش صنعت وجود دارد این است که آب باهزینه بسیار اندک در اختیار  این بخش قرار داده می شود و صنایع  باید به گونه ای برنامه ریزی نمایند تا آب را بازچرخانی کنند واین مستلزم این است که صنایع باید هزینه کنند  و تا زمانی که آب را ارزان تهیه می کنند به فکر باز چرخانی آب نیستند.

 معاون امور عمرانی استانداری یزد تأکید کرد: موضوع اصلی  مسئله آب شرب است که تا سال 1400، بیست میلیون متر مکعب در بخش شرب صرفه جوئی شود و تا 5 سال آینده منبع آبی جدیدی  نداریم و چاره ای جز صرفه جوئی و مدیریت مصرف  نیست و با استفاده از لوازم کاهنده مصرف آب می توان 20 درصد در بخش شرب صرفه جوئی نمود و از این بحران عبور نمود.

 صادقیان در پایان سخنانش اظهارداشت: بدون حمایت  مردم موفقیت حاصل نمی شود، فاضلاب های خاکستری و آبهای سیاه را در منازل مسکونی باید از هم جدانمود و پکیج هایی در منازل مسکونی نصب شود تا آب مجدد در فضای سبز استفاده گردد.

افتتاح گذر گردشگری آب انبار گیو – آتشکده

آب انبار گیو سازه ای متعلق به سال 1320 است و گنجایش نگهداری حدوداً ۲۳۰۰ متر مکعب آب را داراست. قطر دهانه این استوانه ۱۴ متر و عمق آن ۱۵ متر می‌باشد. این بنا توسط رستم گیو که نماینده وقت زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود، ساخته شد که دارای 2 درب برای استفاده مسلمانان و زرتشتیان بوده است. هرچند این سازه محل رجوع گردشگران بود اما سالها نیاز به مرمت داشت تا اینکه در حال حاضر توسط شهرداری یزد بازسازی شده و همچنین یک مسیر گردشگری از محل این آب انبار تا آتشکده زرتشتیان نیز ایجاد شده است که در مراسم «شب مهر آب یزد» به بهره برداری رسید.

شهردار یزد در مراسم افتتاح پروژه «مسیر گردشگری آب انبار رستم گیو تا آتشکده یزد» گفت: این پروژه در مساحتی حدود هزار و ۶۰۰ متر مربع اجرا شده است.

مهدی جمالی نژاد ادامه داد: با توجه به اینکه «آب انبار رستم گیو» از معدود آب انبارهای موجود در جنب یکی از بلوارهای اصلی است، دارای اهمیت خاص است.

جمالی نژاد گفت: شهرداری یزد با عنایت به حجم بازدید زیاد توریست ها و نامناسب بودن محیط اطراف «آب انبار رستم گیو» در گذشته و در برای نمایان کردن کامل این انبار اقدام به طراحی و اجرای محوطه سازی آن کرده است.

شهردار یزد تصریح کرد: این پروژه با توجه به حساسیت بالای کار در سه فاز و از سال ٩٥ آغاز شد و تا کنون حدود ٤٥٠ میلیون تومان از سوی شهرداری در این مکان هزینه شده است.

وی گفت: برای نمایان بودن این آب انبار در سه کد ارتفاعی کار شده و با استفاده از مصالحی مثل کاهگل و آجر قزاقی برای حفظ فضای سنتی محل اقدام شده است.