نشست هوش اقتصادی حضرت خدیجه (س) با همکاری سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری یزد برگزار شد .
در ابتدای این نشست ،سید مهدی زریباف، رئیس مرکز مطالعات مبانی و مدل های اقتصادی ، با بیان اینکه بازگشت به داشته هایی که در پیدایش دین جهانی اسلام نقش داشته بسیار مهم است، اظهار کرد: چند نکته بیانگر هوش اقتصادی حضرت خدیجه اولین بانوی بازرگان جهان اسلام بوده است. در شرایط فعلی ابتدا باید به شرایط اقتصادی جهان نگریسته شود و توجه داشت که در جریان فروپاشی شوروی یک اتفاق بزرگ در جهان رخ داد و دو قطب اقتصادی جهان به یک قطب تبدیل شد و جهان به سمت تک قطب اقتصادی حرکت کرد. این امر تأثیرات مهمی بر همه جهان داشت و یک تمدن رفت اما فضا را برای جهانی شدن و آمریکاییزه کردن سبک زندگی فراهم کرد.نکته دیگر اینکه اقتصاد آمریکا در حال فروپاشی است و این سوال مطرح می شود که آینده اقتصاد جهان چگونه خواهد بود؟ لذا باید منتظر زایش تفکرات جهانی جدید باشیم و سال ۱۴۴۰ می تواند برای جهان سال مبارکی باشد و اما ما باید در این شرایط به رسالت خود یعنی بازگشت به اقتصاد اسلامی که حضرت خدیجه پایه گذاری کرد اهتمام داشته باشیم.وی ادامه داد: حضرت خدیجه در زمان جاهلیت روشی را پایه ریزی کرد که برای جاهلیت مدرن نیز کارآمد است، اما باید منش ایشان را به درستی بشناسیم و بدانیم باید چه استراتژی های داشته باشیم؟ حضرت خدیجه تجارت را برای تجارت انجام نمی داد و در صدد افزایش منافع شخصی نبود بلکه ایشان نشان داد که برای رسیدن به حکومت اسلامی و ارزش های انسانی باید قدرتمند بود. اما قدرت را در جهت اعتلای انسان به کار برد مانند بحث مضاربه. در واقع حضرت خدیجه تقابل با جریان کفر را در زمانی که حتی اسم اسلام مطرح نبوده در پیش گرفت و طبق آیات قرآن همه تلاش های اقتصادی برای رشد متوازن بوده ، اما متاسفانه آنچه امروزه در جهان مطرح می شود چیزی جز رشد منافع مادی نیست در حالیکه در انگیزه حضرت خدیجه چنین چیزی نبوده و صرفا بندگی پروردگار مطرح بوده است.
زریباف با تاکید بر اینکه الگوگیری از سیره حضرت خدیجه(س) راهی برای فرار از فریب جهانی است، تصریح کرد:ما با تمسک به الگوهای تاریخی می توانیم نقش مهمی در تمدن جهانی داشته باشیم.
مدل اقتصادی حضرت خدیجه مبتنی بر اخلاق مراقبت است
حجت الاسلام و المسلمین محمد رضایی آدریانی ، پژوهشگر رسانه و فعال علمی حوزه مهدویت ، با اشاره به شخصیت اقتصادی حضرت خدیجه گفت: حضرت خدیجه (س) برترین کنشگری زنانه است که نقطه عطفی در تاریخ شد. درباره شخصیت ایشان دو قرائت وجود دارد یک قرائت اهل بیت و یک قرائت اهل تسنن است و قرائت اهل بیت که واقع گرایانه است مورد توجه ماست. بر اساس این قرائت ایشان از برترین دوشیزگان بوده که هوش اقتصادی والایی داشته است. بر این اساس در خصوص زندگی اقتصادی حضرت باید گفت در آن زمان اقیانوس های جنوب آسیا و اقیانوس هند در تابستان از شرق به غرب وزش باد صورت می گرفته و تابستان فصل تَر است و این جریان بادها سبب شد که جریانات تجاری دریایی بین چین و هند و … در شرق شکل بگیرد. در آن زمان برای تجارت یک مسیر زمینی بوده که همان جاده ابریشم است و در دوره ساسانیان تجارت دریایی ابریشم و ادویه شکل می گیرد که مورد توجه قدرتهای بزرگ قرار می گیرد. لذا ساسانیان پس از قدرت یابی، راه ابریشم شمالی را در اختیار گرفتند تا عواید آن در دست خودشان باشد و این سبب مداخله امپراتوری بیزانس علیه تمدن ایران شد و این مداخله دو جهت داشت یکی اقتصادی و دیگری دینی و مذهبی. لذا این امپراتوری خواستار تخریب مکه در زمان ابرهه شد که البته خدا جلوی این حمله را گرفت و بعد در زمان خسرو پرویز ایران یمن را تصرف کرد و حکومت یهودی متمایل به ایران تشکیل داد. لذا مسیر دریایی در دست ایران قرار گرفت و راه دریایی تجارت تقویت شد.
وی ادامه داد: اما در دریای سرخ مسیر باد مطلوب نبود لذا اجناس از چین و هند می رسید و از عدن مبادلات زمینی صورت می گرفت و بعد از عام الفیل بنی هاشم راه های زمینی را بین عدن و شام طراحی کردند تا تجارت را در دست خود بگیرند. این امر سبب شد که مکه در بستر زمانی کمتر از صد سال متحول شد، زیرا این شهر در ابتدا شهری قبیله ای- زیارتی بود و بعد از شکل گیری مسیر بازرگانی شهر مکه شهری نوین شد. در این هویت شهری جدید یک اتفاق افتاد و یک هوش اقتصادی شگرف در اوج جاهلیت عرب شکل گرفت. حضرت خدیجه (س) از قبیله قریش بود و ویژگی خانواده ایشان این بود که چون تجارت در مکه در حال رشد بود پدر و دو برادرشان از تجار آن زمان بودند و این دختر هوش و استعدادی داشت که سبب شد در کنار تجربه بازرگانی پدر و برادر، با آنها همکاری کند.
حجت الاسلام رضایی با اشاره به اینکه پدر حضرت خدیجه (س) در دوران بیست سالگی دختر کشته می شود گفت: دختر چون تجربه بازرگانی دارد وارث پدر می شود و در کنار تجربه ها تلاش می کند تا یک مدل اقتصادی ویژه و طاهره محور ایجاد کند و لذا با این رویکرد وارد عرصه تجارت می شود. اما در جامعه ای که دختران زنده به گور می شدند ایشان برای کنشگری اقتصادی نمی توانست به تنهایی عمل کند و با توجه به هویت جنسیتی که دارد راهکار را در این می بیند که مدیریت امور اقتصادی را خود در دست گرفته اما یک شبکه طاهر محور در جوانان آقا ایجاد کند. لذا کمپانی خود را بر اساس نظام ارزشی خود تعریف کرد و اگر در مسیر مکه چیزی طراحی می شد می توانست برای بیست سال در شمال و جنوب و در جهان غرب آسیا کپی برداری شود
وی ادامه داد: لذا ایشان فارغ از استعدادها و موانع، به اخلاق جنسیتی به شدت اهتمام دارد و مطالعات رشد جنسیتی انجام داده و اصطلاح اخلاق مراقبت را پایه ریزی نمود.وی به این امر واقف بود که خواهان رشد اقتصادی است اما خارج از هویت جنسی نمی خواهد عمل کند. بنابراین این ثروت می خواهد رشد متوازن در جامعه داشته باشد و لذا به طراحی الگوی مدیریت واسطه ای اهتمام ورزید و چون خود طاهره بود جوانان امین را جذب کرد. در واقع حضرت خدیجه هیچگاه از مکه خارج نشد اما منطقه را به خوبی می شناخت و داده های اقتصادی و اجتماعی و …. را به خوبی تحلیل می کرد. لذا فکرش این بود که شبکه درستی تعریف کند تا به خوبی تکثیر شود و در مدت ۵ سال بعد از فوت پدر تا سن بیست و پنج سالگی، ثروتمندترین فرد مکه می شود و به عنوان مثال آخرین کاروان ایشان هزار شتر داشت.
این پژوهشگر اقتصادی با اشاره به اینکه حضرت خدیجه خودش طاهره بود و شبکه اقتصادی ایشان هم طاهر بود، تصریح کرد: اما شرایط مکه جلوی پیشروی اقتصادی را گرفته زیرا سیستم فاسد مکه در مقابل این نظام سازی ایستاده است. بنابراین حضرت می اندیشد و با انجام مطالعات و اینکه منزلش محل مراودات اقتصادی است متوجه می شود که باید سیستم را به هم بزند و قواعد بازی را تغییر دهد و لذا شخص مورد نظر خود را شناسایی می کند و پیامبر را در آخرین سفر می آزماید. پس از آن حضرت خدیجه پیشگام ازدواج با پیامبر می شود و بعد کنشگری اقتصادی را تحلیل می کند و با پی ریزی اقتصادی سالم زمینه بعثت پیامبر را نیز محیا می کند.
در واقع حضرت خدیجه خود را از نظر هوش و تجربه اقتصادی و توانایی وقف پیامبر می کند و با متعالی ترین اخلاقی که در پیامبر ایجاد می کند زمینه را برای بعثت ایشان فراهم می کند. حضرت تجارت اقتصادی را سرمایه پیشرفت اجتماعی قرار می دهد که پیامبر را با خود همراه می کند.
وی افزود: البته پیامبر حتی قبل از اسلام نیز معصوم بوده و با سلامت اقتصادی که حضرت خدیجه ایجاد کرده زمینه برای ظهور اسلام فراهم می شود. در شرایط فعلی نیز با الگوبرداری از این سیره تمام بانوان و آقایان می توانند پازل هایی از این مدل اقتصادی که بر محور اخلاق مراقبت است ، باشند و از برکات آن بهره ببرند.
ضرورت انجام معاملات اقتصادی بر پایه تهاتر
دکتر فرح عربلو بازرگان و کارآفرین نمونه در حوزه صادرات با اشاره به اینکه حضرت خدیجه بانی تمدن اسلامی شدند که دین خدا بود اظهار کرد: لذا پاداش این حمایت گری ایشان در ایجاد یک تمدن، ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) بود. در واقع اسلام مرز نمی شناسند و هدف از انقلاب اسلامی نیز این بود که اسیر مرزها نباشیم و مهمترین عامل برای حضور در عرصه بین الملل ، حضور اقتصادی است. در واقع حتی در جریان جنگ دوازده روزه بسیاری از کشورها این حمله را محکوم نکردند زیرا نبض اقتصادی آنها در دست صهیونیست بود.
وی ادامه داد: اسلام حتی زن بازرگان را الگو قرار می دهد و نماد می کند و هوش اقتصادی حضرت خدیجه به خاطر مدیریت اقتصادی بوده، چون زن ظریف است و زود خسته می شود اما در حوزه مدیریت می تواند خوب عمل کند. در واقع در جریان جنگ دوازده روزه هیچ کس منکر تجاوز به میهن ما نیست اما سکوت دیگر دولتها به خاطر سلطه اقتصادی آمریکا و اسرائیل است. لذا لازم است که آنچه به عنوان نعمت الهی است و اینکه وعده داده شده که زمین برای صالحین است، باید حق مسلمانان را به آنها برگرداند. مشکل ایران اکنون تولید نیست، بلکه بازار توزیع است که در دست صهیونیست است و باید آن را به مسلمانان بازگرداند.
عربلو با تاکید بر اینکه تمدن اسلامی مرز ندارد و راه توسعه آن تجارت است. تصریح کرد: من سالهاست که در حوزه تجارت خارجی فعالیت دارم و مبنای تجارت اقتصادی ما طلاست زیرا ارز اقتصادی یک تعهد است در مقابل ابرقدرتها و لذا باید بر پایه تهاتر تجارت کرد. در خصوص اقتصاد غرب و سلطه باید گفت اقتصاد بسیار مهم است و اقتصاد ابراز ایجاد قدرت است. به عنوان مثال هفتاد درصد اقتصاد روسیه در دست صهیونیست هاست که منظور از اقتصاد بازار توزیع روسیه است و سهامداران اصلی این بازار صهیونیست ها هستند که اولویت اصلی آنها برای واگذاری غرفه، مسلمان ها هستند. زیرا می خواهند مسلمانان زیردست و تحت سلطه آنها باشند تا هر زمان خواستند آنها را نابود کنند و حتی در تخلیه بار و حمل و نقل و …. چند برابر از مسلمانان پول می گیرند.
این بانوی فعال حوزه تجارت با طرح این سوال که دلیل این همه عدم آگاهی مسلمانان چیست و چرا باید ارزش پول مسلمانان کاهش یابد؟ گفت: در واقع ما چاره ای جز قدرتمند شدن در حوزه اقتصادی نداریم و علی رغم پیشرفت های نظامی ، زیر ساخت های اقتصادی ما بسیار ضعیف است.
توزیع عادلانه انفال راهکار برون رفت از شرایط کنونی است
دکتر زریباف در ادامه افزود: در حال حاضر به دلیل هژمونی غرب به برخی مسائل توجه نمی شود و قواعد اقتصادی حضرت خدیجه در شرایط آن روز جامعه نادر بود و باید الگو برداری شود. در واقع مشکل اصلی اقتصاد کشور ما کاهش ارزش پول ملی است این در حالیست که ارزش پول روسیه در دوران جنگ افزایش یافت و این به معنای داشتن بصیرت اقتصادی است.
وی ادامه داد: چرا باید اقتصاد ما آنقدر به نفت وابسته باشد که قدرت تصمیم گیری نداشته باشیم؟ دلیل عدم وجود خلاقیت این است که بخش اعظم نظریه پردازان در میدان عمل نیستند و بخش اعظم این افراد حقوق بگیر هستند و درک درستی از شرایط تجارت ندارند.
در واقع آیات سوره انفال راه گشای شرایط فعلی اقتصاد ایران است. حق السهم اموال عمومی باید به صورت عادلانه بین مردم توزیع شودتا قوه خلاقیت آنها فعال شده و بتوانند با ارائه راهکارهایی زمینه پیشرفت اقتصادی را فراهم کنند.
وی تاکید کرد: بهترین فرصت برای برون رفت از شرایط اقتصادی زمان کنونی است و نباید جلوی آگاهی عموم را گرفت. راهکار توزیع انفال است که زیرساخت اقتصادی و حقوقی نیز برای آن فراهم است و قانون اساسی نیز اجازه می دهد و با روش تجارت بر پایه تهاتر نیز می توان بسیاری از مشکلات کنونی کشور را حل کرد
نقش موثر زنان در عرصه اقتصاد مغفول مانده است
خامسی، عضو شورای اسلامی شهر یزد با بیان اینکه نیازمند تداوم چنین برنامه های هستیم تا نقاط ضعف مرتفع گردد، گفت: با توجه ضرورت الگو برداری از سیره حضرت خدیجه، باید در حوزه داخلی مشکلات را شناسایی کرده و در جهت رفع آنها بکوشیم. جنگ دوازده روزه مشکلات عدیده ای بر کشور وارد کرد و باید گروه های تشکیل گردد که مدافع افرادی باشند که از نظر اقتصادی در این جنگ ضرر و زیان دیده اند. همچنین در کنار مشکلات خارجی باید ضعف های داخلی را نیز مورد توجه قرار داد و برخی واقعا برای ورود به این حوزه از خود گذشتگی کردند.
وی ادامه داد: در جامعه بیشتر حوزه تقلیل گر اسلام در خصوص زنان دیده می شود و نقش اقتصادی حضرت خدیجه به خوبی تبیین نشده است. در واقع برخی از عالمان دینی سهوا بخش خانه داری و نقش زنان در خانه را تبیین می کنند و کمتر به نقش زنان در اقتصاد می پردازند. لذا مشکلات بیرونی وجود دارد اما به شکل خاص چون محوریت بحث تقلید از حضرت خدیجه برای پیشرفت زنان است باید مسایل داخلی بررسی شده و راهکارها ارزیابی گردد.
خودباوری در زنان جامعه وجود ندارد
فاطمه زارع، عضو شورای اسلامی شهر یزد با بیان اینکه در سال گذشته کمیته زنان تأثیرگذار برگزار شد و از جمله در حوزه اقتصادی نیز فعالیت شد ، گفت: مشکل اصلی این است که ما زنان ، خودمان را باور نداریم و یک بانوی اقتصاد دان می تواند در حوزه سیاست یا خانه داری نیز فعالیت داشته باشد.
وی ادامه داد: استفاده از ظرفیت ها ی دیگر و انجام کارهای مطالعاتی و … بسیار مهم است. همچنین فرهنگ سازی و آموزش و رفع موانع نیز بسیار مهم است و سبک زندگی اقتصادی جدا از اقتصاد نیست. لذا تلاش کردیم تا در حوزه اقتصاد مقاومتی، خانم ها را پای کار بیاوریم و البته برخی از بانوان برای فعالیت های اقتصادی خود نیاز به مجوز دارند و باید موانع را برطرف کرد. همچنین باید اهداف کوتاه مدت و میان مدت و بلند مدت را لحاظ نمود.
زارع با تاکید بر اینکه زنان در هر عرصه ای که ورود کردند دریافتند که توانمند هستند گفت: در همه عرصه ها باید از حضرت زهرا الگوبرداری کرد و اولویت اول خانواده است طبق فرمایش امام خمینی فعالیت اجتماعی بانوان باید در حد شان آنها باشد و البته شبکه سازی برای تبادل نظرات و یک گروه مشاوره توانمند نیز مورد نیاز است
دکتر حقیر السادات با بیان اینکه شش کشور درگیر تحریم های اقتصادی هستند گفت: در این میان دو کشور موفق تر عمل کردند. همچنین چند سال پیش مقرر شد با زنان فعال در حوزه اقتصاد دنیا ارتباط گرفته شود و نشست های انجام شد و بسیاری از آن تجار هم اکنون با هم مراوده دارند. اما مشکلی که وجود دارد این است که مردم آمار دقیق پیشرفت های اقتصادی کشور را ندارند و بزرگترین صادرات سال گذشته مربوط به شرکت شیر رضا بوده که یک شرکت واسط در عمان تشکیل داد و محصولات او به سایر کشورها صادر می شود.
وی ادامه داد: متاسفانه ظرفیت های خوب در حوزه اقتصادی نشان داده نمی شود لذا صدا و سیما و اتاق بازرگانی باید بیشتر مشارکت نماید . همچنین وجه اصلی الگوی حضرت خدیجه اقتصاد است و باید دید در شرایط کنونی چه باید کرد که از ظرفیت اقتصادی بهره گرفته شود.
