صالح مستوفیان/ «خانمها اگر دوست دارید که همسرتان تا یک ماه شاد باشد، تشت آب ولرم به همراه چند گلبرگ در زیر پای آنها بگذارید. البته در این تشت میتوانید گلاب که برای رفع استرس خوب است یا نمک دریا بریزید. اگر هم میخواهید کولاک کنید از شیر استفاده کنید. بعضی از خانمها میگویند که شوهر من بیکاره و اعتیاد داره و دست بزن داره؛ حالا که هر چی که هست این کار را انجام دهید و معجزهاش را ببینید. با این کار به همسرتان میفهمانید که چقدر دوستش دارید. پای همسرتان را که در تشت گذاشتید ماساژ دهید سپس آن را با حوله خشک کنید و ببوسید. حالا چرا باید من اینکار را انجام بدهم؟ شما همین که پای همسرتان را ماساژ میدهید تمام استرس و تنش عصبی همسرتان دفع میشود و از سکته مغزی و قلبی در مرد جلوگیری میکند. این مرد هیچوقت به خودش اجازه نمیدهد که با همسرش بدرفتاری کند.»
این سخنان یک کارشناس خانم در حوزه آموزش همسرداری بود که در برنامهای با موضوع «رفتار صحیح زنان با همسرانشان» در شبکه تابان یزد پخش شد و به سرعت در قالب یک کلیپ در فضای مجازی انتشار یافت و حاشیه ای جدی به همران انتقاداتی بسیار برای شبکه تابان به همراه داشت تا جاییکه مدیرکل صدا و سیمای مرکز یزد از مخاطبان و جامعه عذرخواهی کرد و قول داد در آینده ضمن طرح تمامی دیدگاه ها برنامه هایی پرمحتواتر و دقیق تری تولید شود.
انتشار کلیپی از برنامه فوق واکنش های پرانتقادی به دنبال داشت بطوریکه حتی آقایان نیز چنین سخنانی را مخالف شان و جایگاه زن در جامعه دانستند و از اینکه در رسانه ملی مطالبی تحقیرآمیز علیه زنان مطرح می شود گلایه کردند.
تا کی انگشت اتهام به سوی زنان باید باشد؟
سعيده غالبي، حقوقدان و فعال حوزه زنان که عضو علی البدل شورای شهر یزد نیز می باشد در واکنش به صحبت های مهمان برنامه شبکه تابان مبنی بر شستن و بوسیدن پای شوهران توسط زنانشان خطاب به مدیرکل صدا و سیمای مرکز یزد نوشت: «تا كي براي حل مشكلات خانواده انگشت اتهام را به زنان نشانه ميگيريم خانواده يك نهاد مشترك از زن و مرد است كه هر دو براي استحكام ان بايد تلاش كنند پس با نشانه گرفتن انگشت اتهام به سمت زنان، وجدان انها را آزار ندهيم.
این فعال حوزه زنان در ادامه نوشت: «بهتر نيست در صدا و سیما از كارشناشان مجرب و متخصص استفاده شود. بهتر نيست از اين رسانه براي ترويج خشونت استفاده نشود و بهتر نيست شرايطي فراهم آید تا فعالان حوزه زنان و منتقدان نظر اين كارشناس! هم فرصتي در نقد صحبت هاي ايشان داشته باشند.»
غالبی در ادامه یادداشت خود اما اعتراض جدي بنده مربوط به اين قسمت از صحبت هاي ايشان است كه فرموردن حتي اگر همسرتان شما رو كتك ميزند يا بدرفتاري دارد يا معتاد است و … و اين يعني پذيرش خشونت توسط زنان و از لحاظ علمي يك انسان با روان سالم اجازه نمي دهد نسبت به او خشونت صورت گيرد و اما مسله مهم تر عادي جلوه دادن اين خشونت هاي كلامي و جسمي نسبت به زنان ان هم از رسانه ملي! و در نهايت تشويق زنان به اينكه در هر شرايطي حتي اگر مورد خشونت بوديد (كتك خوردن و …) شما با سطل آب، پايي همسر خود را ماساژ و بر آن بوسه بزنيد اگر اينها ترويج و عادي جلوه دادن خشونت نيست، لطفا بنده را آگاه بفرماييد.
بی تدبیری و سطحی نگری نسبت به مقام زن
رقیه کرمانیان، مدیر کل امور بانوان استانداری یزد نیز در واکنش به انتشار کلیپی مربوط به ماساژ دادن پا مردان توسط همسرشان یاداشتی در شبکه های مجازی انتشار داد. وی در این یادداشت با بیان اینکه متاسفانه کلیپی از بخشی از برنامه همسرانه سیمای مرکز یزد در فضای مجازی دست بدست می شود که بانوان شایسته استان را از این بی تدبیری و سطحی نگری نسبت به یک موضوع بسیار متاثر و نگران کرده است، نوشت: اینجانب وظیفه داشتم با مدیرکل محترم صدا و سیمای مرکز یزد صحبت کرده و مراتب رنجش و اعتراض بانوان را به ایشان اعلام نمایم. نکته تاسف برانگیز تر از دیدگاه و باور این بانو، موضوع تفسیر مغالطه آمیز و کاملا نادرست از حدیث و آیه قران کریم است. ایشان حدیث پیامبر را در خصوص احترام به همسران تفسیر به رای نموده و نظر پیامبر را از «همسر»، شوهر دانستند. همچنین تفسیر ایه «و لقد کرمناه بنی ادم … .» را مردان دانستند. در حالیکه خداوند در این آیه و آیه «یا ایها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحد … » بر برابری زن و مرد در اصل تاکید کرده است و تاج کرامت را بر سر انسان نهاده است.
خداوند سبحان از میان همه موجودات و مخلوقات خویش، انسان را نماینده خود قرار داده و برای خلافت و جانشینی خود در زمین برگزیده است که زن و مرد در کنار یکدیگر می توانند زمینه این جانشینی را فراهم کنند. با همدلی و همراهی، با ایثار و از خودگذشتگی، اینها مفاهیم انسانی هستند که زنان استان یزد با آن بیگانه نیستند.
بدون شک بسیاری از بانوان فهیم و صبور ما در شرایط خاصی که همسرانشان نیاز به مراقبت خاصی داشتند، با همه وجود به یاری همسرانشان شتافتند و شوهران نیزفداکارانه در مواقع ضروری، همراه و همدل با همسرانشان بودند.
اما در این نظر بیان شده در یک برنامه تلوزیونی، نوعی تحقیر موذیانه نهفته است. چگونه ممکن است همسران راه ورود به قلب یکدیگر را از راه تحقیر و توهین بیابند؟
انتخاب ما در همسر چه بیراهه رفته است. آنقدر بیراهه که محبت و مودت با بردگی بدست، می آید. همدلی و محبت نه در توجه به شخصیت و کرامت انسانی، که در ارضاء میل خودخواهی و خودبرتر بینی اتفاق می افتد و در این میان آنچه مایه تاسف است؛ این مهم است که برخی از زنان حقوق خود را نشناخته و برای رسیدن به حداقل های حقوق خود( حق حیات، حق امنیت، حق استقلال، حق ارزشمندی و … ) راهی بس اشتباه را در پیش گرفته اند و پیشنهاد می کنند.
زنان همانانی که نسل آینده را در دامان خود پرورش می دهند، برای ساختن امروز و فردایی بهتر و انسانی که شایسته مقام و جایگاه خلیفه الهی است باید با علم, دانش و جامع نگری خود را آماده و مهیا کنند. سخن آخر اینکه؛ بانوان گرامی استان یزد، بیایید بجای محکوم کردن افراد در این جریان، عهد ببندیم که مقام و جایگاه انسانی خود را بشناسیم و سعی کنیم مساله حقوق انسانی زنان را به گفتمان غالب جامعه تبدیل کنیم و باور داشته باشیم زنان و مردان وقتی در کنار یکدیگر با مهر و مودت که خداوند در نهاد انسانها از مجلای خود نهاده بهره ببرند، خواهند توانست خلافت و جانشینی خداوند را در جهان داشته باشند و اگر جز این باشد به سر منزل مقصود که همانا تعالی زندگی و رضایت پروردگار است نخواهند رسید.»
صدا سيمای یزد عذر خواهى كرد
بعد از افزایش انتقادات نسبت به نظر کارشناس برنامه خانواده در شبکه تابان در خصوص آداب شوهرداری، روابط عمومی این شبکه از مردم عذرخواهی کرد.
در این پیام آمده است: «بر اساس تماسهای مکرر و ارتباط با صدا وسیمای مرکز یزد، عده ای از مردم شریف و بزرگوار درباره بخش تقطیع شده از کارشناسی یک برنامه تلویزیونی که در فضای مجازی منتشر شده اظهار گلایه و ناراحتی کرده اند، لذا به این وسیله از حضور ارجمندتان پوزش طلبیده و تلاش می شود با برنامه ریزی و دقت بیشتر در ارائه محتوا این مساله جبران و با نظارت بیشتر و موثرتر برنامه های سازنده و مؤثر تولید و پخش شود.
پاسخ مدیرکل صدا و سیمای یزد
هرچند برخی از فعالین در صدا و سیمای یزد همچون یکی از مجریان معروف شبکه تابان به دفاع از این برنامه پرداختند و سخنان کارشناس مهمان این برنامه را در راستای ایفای نقش و رسالت صدا و سیما در آموزش مسائل روانشناسی خانواده و آموزه های دینی دانستند اما احمد پهلوانیان، مدیرکل صدا و سیمای مرکز یزد در واکنش به صحبت های کارشناس برنامه ای در شبکه تابان در اینستاگرام خود نوشت: «چند روزی است تعدادی از دوستان بزرگوار پیرامون کلیپی که از شبکه تابان پخش شده اعتراض داشتند. ضمن تشکر از بیان انتقادات و ادب و متانت عزیزان ارجمند و بر چشم نهادن دیدگاه و حساسیت قابل احترام و افتخار ایشان، دو نکته را عرض می کنم. یک: رسانه باید عرصه ای باشد برای طرح دیدگاه ها و سلایق مختلف و پر روشن است که برخی درست و برخی نادرست است. دیدگاه های مختلفی که در جامعه پویای ما درباره فرهنگ، هنر، سیاست و… وجود دارد همه گواه آن است که گرایشها و روی کردهای متفاوتی وجود دارد و البته یکی درست و دیگری نادرست است. رسانه بیش از آنکه در جایگاه داوری باشد در جایگاه بازتاب دهنده است، البته بازتاب دهنده دیدگاه های در چارچوب و نظام هنجاری پذیرفته شده یعنی دین، قانون و عرف. نباید فراموش کرد که هر رسانه در صورت پرهیز از حکمیت می تواند بر اندیشه مخاطب حاکمیت داشته باشد.»
حاشیه های عذرخواهی صدا و سیمای یزد
بازتاب سخنان کارشناس برنامهای با موضوع «رفتار صحیح زنان با همسرانشان» در شبکه تابان آنقدر وسیع بود که به سرعت جهانی شد و حتی کلیپ هایی به طنز از آن در فضای مجازی منتشر گردید. هرچند برخی نیز به دفاع از این سخنان پرداختند و مخالفان نظرات کارشناس این برنامه را عمدتا دارای عقاید فمینیستی و لیبرالی دانستند که تحت القای آموزش های غربی برآنند تا زنان را بجای همسرداری و فعالیت در خانه به سطح جامعه و اشتغال بیرون از خانه بکشانند و اینچنین پایه های خانواده را سست نمایند. اما به نظر می رسد حجم انتقادها از این برنامه آنقدر پردامنه بود که مجالی برای دفاع و بی تفاوتی از طرف مسئولان صدا و سیمای یزد باقی نگذاشت و آنها نیز در اقدامی شایسته نسبت به این برنامه از مردم و مخاطبان خود عذرخواهی کردند. موضوعی که ورق تا برگرداند و با واکنش مثبت و مورد احترام در شبکه های مجازی مواجه شد. هرچند تمجیدکنندگان، عذرخواهی رییس شبکه تابان را آغاز راهی دانستند که با دعوت از گرایشات مختلف فکردی در این موضوع و سایر برنامه های صدا و سیما باید ادامه یابد.
محسن ماندگاری، روزنامه نگار و فعال رسانه در یادداشتی با عنوان « عذرخواهی شجاعت می خواهد!» نوشت: شاید این برای اولین بار باشد که یک بخش از صداوسیما از بینندگان خود بخاطر سخنان جنجالی یک میهمان برنامه رسما با صدور بیانیه ای عذرخواهی کرده است.
اشتباه در هر رسانه ای گریزناپذیر است اما نحوه مواجهه با اشتباهات است که اعتبار یک رسانه و شان و منزلت آن را نشان می دهد. اصول اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری می گوید توضیح و عذرخواهی اولین و مهمترین اقدام برای اصلاح یک اشتباه است. عذرخواهی برای اغلب رسانه ها کاری سخت و دشوار است. تنها آنها که اخلاقی تر و حرفه ای ترند بسرعت عذرخواهی می کنند. برخی دیگر نه تنها عذرخواهی نمی کنند که حتی شاکی یا معترضان را مجددا با بدترین عبارات تخطئه و تخریب می کنند (بنگرید به کیهان و یا مثلا ۲۰:۳۰)
پذیرش اشتباه و عذرخواهی اولین اقدام برای اصلاح روندهاست. مدیران و سازمانهایی که عذرخواهی نمی کنند در ظاهر تصور می کنند هزینه ای برای اشتباهاتشان پرداخت نکرده اند. غافل از آن که آنها با تکرار اشتباه، همه سرمایه و اعتبار خود و سازمانشان را به تدریج بر باد خواهند داد. اگر دیگر مدیران صداوسیما نیز در این سالها مثل مدیر صداوسیمای مرکز یزد شجاعت عذرخواهی داشتند اکنون رسانه ملی ما در جایگاه رفیع تری ایستاده بود.»
